Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Pātivratya-kathana

The Narrative of the Pativrata

धन्यः स तनयो लोके मातरो यस्य भूरिशः । नवा नवतरा भार्याः पितुरिष्टा मनोहराः ॥ १८ ॥

dhanyaḥ sa tanayo loke mātaro yasya bhūriśaḥ | navā navatarā bhāryāḥ pituriṣṭā manoharāḥ || 18 ||

ในโลกนี้ บุตรผู้นั้นเป็นผู้มีบุญยิ่งนัก ผู้ซึ่งมีมารดามากมาย; และ (เป็นสิริมงคลด้วย) ภรรยาผู้แสนงาม เป็นที่รักของบิดา สดใหม่เสมอและยิ่งเยาว์วัยอยู่เนืองนิตย์।

dhanyaḥfortunate/blessed
dhanyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (tanayaḥ)
saḥhe/that (one)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद्, सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
tanayaḥson
tanayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottanaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
lokein the world
loke:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
mātaraḥmothers
mātaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (मातृ, प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (यद्, सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्ध
bhūriśaḥlord of many (very powerful)
bhūriśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūri (भूरि, प्रातिपदिक) + īśa (ईश, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (भूरिणाम् ईशः = lord of many)
navāḥnew
navāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnava (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (bhāryāḥ)
navatarāḥnewer/very new
navatarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnavatara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तर्तम-प्रत्यय (comparative), विशेषण (bhāryāḥ)
bhāryāḥwives
bhāryāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
pituḥof the father
pituḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (पितृ, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
iṣṭāḥdear/desired
iṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootiṣṭa (इष्ट, प्रातिपदिक; √iṣ/√yaj sense ‘desired/liked’)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (bhāryāḥ)
manoharāḥcharming
manoharāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmanas (मनस्, प्रातिपदिक) + hara (हर, प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (मनः हरन्ति इति) विशेषण (bhāryāḥ)

Narada (narrative voice within Uttara-Bhaga; speaker attribution based on typical Narada Purana dialogue style)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

The verse frames “worldly blessedness” (dhanyatva) in terms of household prosperity and social fortune, implying that karma and dharma can manifest as abundance and favor within family life.

Indirectly: it contrasts worldly markers of good fortune with the broader Purāṇic aim of aligning life with dharma—often culminating, in Narada Purana’s larger arc, in Vishnu-centered devotion as the highest orientation beyond mere prosperity.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it functions more as a nīti-style statement about household fortune rather than a technical ritual or grammatical instruction.