Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 107

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

श्रवणर्क्षयुता चेत्स्याद्द्वादशी धवले दले । तदा सा विजया नाम तस्यामचेद्गदाधरम् ॥ १०७ ॥

śravaṇarkṣayutā cetsyāddvādaśī dhavale dale | tadā sā vijayā nāma tasyāmacedgadādharam || 107 ||

หากวันทวาทศีในปักษ์สว่างตรงกับนักษัตรศรวณะ ก็เรียกว่า ‘วิชัยา’; ในวันนั้นพึงบูชาพระคทาธร (พระวิษณุผู้ทรงคทา).

श्रवणर्क्षयुताjoined with the Śravaṇa constellation
श्रवणर्क्षयुता:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रवण-ऋक्ष-युत (प्रातिपदिक; श्रवण + ऋक्ष + युत)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying dvādaśī)
चेत्if
चेत्:
सम्बन्ध (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्ययम् (conditional particle ‘if’)
स्यात्should be/occurs
स्यात्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
द्वादशीDvādaśī (12th lunar day)
द्वादशी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
धवलेin the bright (white)
धवले:
अधिकरण-विशेषण (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootधवल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying dale/pakṣe)
दलेin the half/fortnight
दले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootदल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘half/part’, here = पक्ष (fortnight)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम्
साthat (tithi)
सा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
विजयाVijayā
विजया:
सम्बन्ध (Apposition/Naming)
TypeNoun
Rootविजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपातः; नाम-निर्देशकः
तस्याम्on that (day)
तस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
अचेत्should worship
अचेत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; छान्दस/पुराण-प्रयोगे ‘अर्चेत्’ रूपस्य लोपः (archaic contraction)
गदाधरम्Gadādhara (bearer of the mace)
गदाधरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगदा-धर (प्रातिपदिक; गदा + धर)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विष्णोः नाम

Sanatkumara (in instruction to Narada on vrata/tithi-nakshatra combinations)

Vrata: Vijayā (Dvādaśī observance)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

V
Vishnu
G
Gadadhara
S
Shravana Nakshatra

FAQs

It identifies an auspicious tithi–nakṣatra conjunction (Śukla Dvādaśī with Śravaṇa) as ‘Vijayā,’ directing the devotee to Viṣṇu-worship for spiritual success and auspicious outcomes.

Bhakti is expressed through focused worship (arcana) of Gadādhara on a sacred calendrical moment, showing that devotion is strengthened by aligning one’s practice with dharmic time (tithi and nakṣatra).

Jyotiṣa (Vedic calendrics/astrology): the verse uses nakṣatra (Śravaṇa) and tithi (Dvādaśī) in the bright fortnight to define a specific vrata day and its prescribed worship.