Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 54Cosmography of Jambudvipa: Continents, Oceans, Varshas, and Mount Meru

ततः पूर्वेण भद्राश्वं केतुमालञ्च पश्चिमे ।

इलावृतस्य मध्ये तु मेरुः कनकपर्वतः ॥

tataḥ pūrveṇa bhadrāśvaṃ ketumālañ ca paścime | ilāvṛtasya madhye tu meruḥ kanaka-parvataḥ ||

ทางตะวันออกของมันคือภัทราศวะ และทางตะวันตกคือเกตุมาละ ณ ใจกลางอิลาวฤตะมีเขาพระเมรุ อันเป็นภูเขาทองคำตั้งอยู่.

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्ययम्; तसिलन्त-क्रियाविशेषणम् (ablatival adverb) ‘thereupon/from that’
pūrveṇato the east
pūrveṇa:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Directional)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः/तृतीया-एकवचनरूपेण दिशावाचक-अव्ययम्; ‘by the east / on the eastern side’
bhadrāśvamBhadrāśva (region)
bhadrāśvam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbhadra (प्रातिपदिक) + aśva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः; (proper name Bhadrāśva-varṣa)
ketumālamKetumāla (region)
ketumālam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootketu (प्रातिपदिक) + māla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः; (proper name Ketumāla-varṣa)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
paścimeto the west
paścime:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Directional)
TypeIndeclinable
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः/सप्तमी-एकवचनरूपेण दिशावाचक-अव्ययम्; ‘in the west / on the western side’
ilā-vṛtasyaof Ilāvṛta
ilā-vṛtasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootilā-vṛta (प्रातिपदिक; समास-नाम)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी विभक्तिः, एकवचनम्; (proper name)
madhyein the middle
madhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोगः; ‘in the middle’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारण/विरोधार्थक-निपातः (particle: but/indeed)
meruḥMeru
meruḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmeru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
kanaka-parvataḥthe golden mountain
kanaka-parvataḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootkanaka (प्रातिपदिक) + parvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (‘कनकः पर्वतः’ = golden mountain)
Unnamed Purāṇic narrator describing cosmic geography (frame-speakers not explicit in this excerpt)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmologySacred GeographyMount MeruVarsha divisions

FAQs

The centrality of Meru reinforces the idea of a spiritual axis: life gains orientation by recognizing a ‘center’—principle, dharma, or the divine.

A clear instance of 'Sthāna' (cosmic arrangement and directions).

Meru as ‘golden’ suggests purity and luminosity—an inner axis of awakened awareness around which experiences (east/west/north/south) are organized.