Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Adhyaya 50Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)

यच्च पौनर्भवा योषित् तद्यक्ष ! तव तृप्तये ।

कन्याशुल्कोपधानाय समुपास्ते धनक्रियाः ॥

yac ca paunarbhavā yoṣit tad yakṣa tava tṛptaye |

kanyā-śulkopadhānāya samupāste dhana-kriyāḥ ||

และพิธีกรรมที่มุ่งทรัพย์ซึ่งสตรี ‘ปุนัรภวา’ กระทำเพื่อค่าตัวเจ้าสาว/ค่าสินสอด หรือเพื่อเป็นหลักประกัน/สิ่งค้ำประกันทางการเงิน—โอ้ ยักษะ นั่นย่อมเป็นเพื่อความพอใจของเจ้า

yatwhich
yat:
Anuyogī (अनुयोगी/relative)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Napumsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; relative pronoun
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
paunarbhavāremarried (woman)
paunarbhavā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpaunarbhavā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; viśeṣaṇa of yoṣit
yoṣitwoman
yoṣit:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyoṣit (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
tatthat
tat:
Anuyogī (अनुयोगी/correlative)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Napumsaka, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; correlative to yat
yakṣaO Yakṣa
yakṣa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootyakṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (vocative), Ekavacana
tavaof you/your
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana
tṛptayefor satisfaction
tṛptaye:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Roottṛpti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Caturthī (4th), Ekavacana; dative of purpose
kanyā-śulka-upadhānāyafor (providing) a pledge/security for bride-price
kanyā-śulka-upadhānāya:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootkanyā (प्रातिपदिक) + śulka (प्रातिपदिक) + upadhāna (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) (multi-member) ‘kanyā-śulka’ (bride-price) + ‘upadhāna’ (pledge/cover); Napumsaka, Caturthī (4th), Ekavacana; purpose
samupāsteserves/attends upon
samupāste:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-upa-ās (आस् धातु)
FormLaṭ-lakāra (present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Ātmanepada
dhana-kriyāḥmoney-making activities
dhana-kriyāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक) + kriyā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘dhana-kriyā’ = dhanārthāḥ kriyāḥ; Strīliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana
Unspecified narrator addressing a Yakṣa

{ "primaryRasa": "bibhatsa", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Social dharmaWealth and ritual intentCritique of transactional rites

FAQs

Rites driven by transactional or socially censured motives are portrayed as spiritually misdirected; the passage warns against reducing dharma to wealth-strategies.

Normative social-ritual teaching (ācāra) rather than pancalakṣaṇa’s cosmology/genealogy/history.

When desire for gain becomes the ‘deity’ of a rite, the subtle beneficiary shifts from the divine to acquisitive/liminal powers—here encoded as Yakṣa-satisfaction.