Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Adhyaya 40The Yogin’s Impediments (Upasargas), Subtle Concentrations, and the Eight Siddhis

ब्रह्मसङ्गिमनः कुर्वन्नुपसर्गात् प्रमुच्यते । उपसर्गैर्जितैरेभिरुपसर्गास्ततः पुनः ॥

brahma-saṅgi-manaḥ kurvann upasargāt pramucyate | upasargair jitair ebhir upasargās tataḥ punaḥ ||

เมื่อทำให้จิตแนบแน่นอยู่ในพรหมัน เขาย่อมพ้นจากอุปสรรค (เช่นนั้น) แต่ครั้นพิชิตอุปสรรคเหล่านั้นแล้ว ต่อจากนั้นอุปสรรคอื่น ๆ ก็เกิดขึ้นอีก

ब्रह्मसङ्गिattached to Brahman
ब्रह्मसङ्गि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् + सङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणि सङ्गः यस्य/ब्रह्मणः सङ्गी) (masc. nom. sg.)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (neut. nom. sg.)
कुर्वन्doing, making
कुर्वन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘मनः’ इत्यस्य कर्तृ-विशेषणम् (masc. nom. sg.)
उपसर्गात्from affliction/obstacle
उपसर्गात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootउपसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (abl. sg.)
प्रमुच्यतेis released, is freed
प्रमुच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√मुच् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
उपसर्गैःby/with obstacles
उपसर्गैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootउपसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (instr. pl.)
जितैःconquered
जितैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Root√जि (धातु)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘उपसर्गैः’ इत्यस्य विशेषणम् (masc. instr. pl.)
एभिःby these
एभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (instr. pl.); सर्वनाम (pronoun)
उपसर्गाःobstacles, afflictions
उपसर्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउपसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (nom. pl.)
ततःthen, thereafter
ततः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम्-अर्थक (indecl. ‘then/thereafter/from that’)
पुनःagain
पुनः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (indecl. ‘again’)
Not specified in input

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

YogaBrahman-contemplationProgressive obstaclesPerseverance

FAQs

Freedom is stabilized by brahma-oriented attention, but the path is iterative: overcoming one layer of distraction reveals subtler ones, requiring sustained practice.

Philosophical/yogic instruction; not a direct expression of sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa/vaṃśānucarita.

Obstacles ‘mutate’ with refinement of consciousness: as gross desire fades, subtler identifications (with power, purity, knowledge) emerge—hence the need for Brahman as the non-object support.