Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Adhyaya 40The Yogin’s Impediments (Upasargas), Subtle Concentrations, and the Eight Siddhis

तद्वद् बुद्धिमशेषाणां सत्त्वानामेत्य योगवित् ।

परित्यजति सम्प्राप्य बुद्धिसौक्ष्म्यमनुत्तमम् ॥

tadvad buddhimaśeṣāṇāṃ sattvānāmetya yogavit | parityajati samprāpya buddhisaukṣmyamanuttamam ||

ฉันนั้น ผู้รู้โยคะย่อมเข้าถึงปัญญา (พุทธิ) ของสรรพสัตว์ทั้งปวง และเมื่อบรรลุความละเอียดสูงสุดแห่งพุทธิแล้ว ก็ละทิ้งแม้พุทธินั้น

तद्वत्likewise
तद्वत्:
Sambandha (तुलना-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formतुल्यतावाचक-अव्यय
बुद्धिम्intellect
बुद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अशेषाणाम्of all/entire
अशेषाणाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘सत्त्वानाम्’ इत्यस्य विशेषण
सत्त्वानाम्of beings
सत्त्वानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
एत्यhaving approached
एत्य:
Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having gone/approached’
योगवित्knower of yoga
योगवित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग + विद् (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (‘योगं वेत्ति’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परित्यजतिabandons
परित्यजति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + त्यज् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सम्प्राप्यhaving attained
सम्प्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having attained’
बुद्धिसौक्ष्म्यम्subtlety of intellect
बुद्धिसौक्ष्म्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि + सौक्ष्म्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘बुद्धेः सौक्ष्म्यम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘बुद्धिसौक्ष्म्यम्’ इत्यस्य विशेषण
Unspecified in provided excerpt (within Markandeya Purana’s instructional dialogue context)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

YogaTranscending buddhiSupreme subtletyNon-dual tendency

FAQs

Even the highest discriminative clarity is a stage: liberation requires letting go of the subtlest instrument (buddhi) once it has done its work.

Yoga-adhyātma instruction; not pañcalakṣaṇa.

Abandoning buddhi implies cessation of subject-object structuring at the causal level; awareness stands without the last internal ‘lens’ of discrimination.