Shloka 38
रावण–मारीचसंवादः तथा मृगप्रलोभनपूर्वकं सीताहरणोपक्रमः
Rāvaṇa–Mārīca Dialogue and the Decoy-Deer Prelude to Sītā’s Abduction
न तत्र विप्र गच्छन्ति पुरुषा विषयात्मका: । दम्भलोभमहाक्रो धमोहद्रोहैरभिद्रुता:,विप्रवर! जिनका मन विषयोंमें रचा-पचा रहता है, वे लोग वहाँ नहीं जा सकते। दम्भ, लोभ, महाक्रोध, मोह और द्रोहसे युक्त मनुष्य भी वहाँ नहीं पहुँच सकते
na tatra vipra gacchanti puruṣā viṣayātmakāḥ | dambha-lobha-mahākrodha-moha-drohair abhidrūtāḥ ||
ทูตเทพกล่าวว่า “โอ พราหมณ์! ผู้ที่จิตหมกมุ่นในอารมณ์แห่งประสาทสัมผัสย่อมไม่ไปถึงแดนนั้น และผู้ถูกครอบงำด้วยความเสแสร้ง ความโลภ โทสะอันใหญ่ ความหลง และความพยาบาท ก็ไม่อาจบรรลุได้”
देवदूत उवाच
Educational Q&A
Access to higher realms (or higher spiritual states) is barred to those dominated by sense-indulgence and inner vices—hypocrisy, greed, intense anger, delusion, and malice. The verse frames attainment as an ethical qualification: purification of motive and restraint of desire are prerequisites.
A divine messenger addresses a brāhmaṇa and explains who cannot reach “that place” being discussed in the episode. The messenger lists psychological and moral impediments—attachment to sense-objects and specific corrupting dispositions—that prevent entry/attainment.