Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma

Chapter 182

युधिष्ठिरो5पि धर्मात्मा क्रात्रा भीमेन संगत: । धौम्येन सहित: श्रीमानाश्रमं पुनरागमत्‌,धर्मात्मा युधिष्ठिर भी भाई भीमसेनसे मिलकर उनके और धौम्य मुनिके साथ फिर अपने आश्रमपर लौट आये

Vaiśampāyana uvāca: Yudhiṣṭhiro 'pi dharmātmā bhrātrā Bhīmena saṅgataḥ | Dhaumyena sahitaḥ śrīmān āśramaṃ punar āgamat ||

ฝ่ายยุธิษฐิระผู้ทรงธรรม ครั้นได้พบภีมเสนผู้เป็นอนุชาแล้ว มีฤๅษีเธามยะร่วมทาง จึงเสด็จกลับสู่อาศรมอีกครั้งด้วยพระเกียรติยศ

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रात्राby/with (his) brother
भ्रात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
भीमेनby/with Bhīma
भीमेन:
Karana
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Instrumental, Singular
संगतःjoined/associated (having met)
संगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-गम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
धौम्येनwith Dhaumya
धौम्येन:
Karana
TypeNoun
Rootधौम्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहितःaccompanied (together with)
सहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसह
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
श्रीमान्illustrious/splendid
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आगमत्returned/came
आगमत्:
TypeVerb
Rootआ-गम्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīma
D
Dhaumya
Ā
āśrama (hermitage)

Educational Q&A

Dharma is sustained not only by personal virtue (Yudhiṣṭhira as dharmātmā) but also by supportive relationships—brotherly solidarity (Bhīma) and the counsel/presence of a guiding sage (Dhaumya). The return to the āśrama symbolizes re-centering life around disciplined, ethical order during adversity.

After meeting with his brother Bhīma, Yudhiṣṭhira—together with Bhīma and the sage Dhaumya—returns to their hermitage in the forest. The line functions as a narrative transition, reuniting key figures and restoring the group to their ascetic dwelling.