Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)

: सहित: श्रीमान्‌ साधु साध्वित्यथाब्रवीत्‌ (परिष्वज्य च मां प्रेम्णा मूर्ध्नि चाप्राय सस्मितम्‌ ।) ततो मां देवराजो वै समाश्वास्य पुन: पुन:,हिरण्यपुरका विध्वंस, दानवी मायाका निवारण तथा महाबलवान्‌ निवातकवचोंका युद्धमें वध सुनकर मरुत्‌ आदि देवताओंसहित भगवान्‌ सहस्नलोचन इन्द्र अत्यन्त प्रसन्न हो मुझे साधुवाद देने लगे और मुझे प्रेम पूर्वक हृदयसे लगाकर मुसकराते हुए मेरा मस्तक सूँघा। तत्पश्चात्‌ देवराजने बार-बार मुझे सान्त्वना देते हुए देवताओंके साथ यह मधुर वचन कहा--'पार्थ! तुमने युद्धमें वह कार्य किया है, जो देवताओं और असुरोंके लिये भी असम्भव है

sahitaḥ śrīmān sādhu sādhv ity athābravīt (pariṣvajya ca māṃ premṇā mūrdhni cāprāya sasmitaṃ) tato māṃ devarājo vai samāśvāsya punaḥ punaḥ

แล้วเทวราชผู้รุ่งเรือง พร้อมด้วยเหล่าเทพทั้งหลาย ก็เปล่งวาจาว่า “ดีแล้ว! ดีแล้ว!” พระองค์ทรงโอบกอดข้าพเจ้าด้วยความรักใคร่ ยิ้มละไมและทรงสูดกลิ่นศีรษะของข้าพเจ้าเป็นนัยแห่งการยอมรับอันใกล้ชิด จากนั้นทรงปลอบประโลมข้าพเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า และตรัสถ้อยคำอ่อนหวานสรรเสริญวีรกรรมที่ข้าพเจ้ากระทำ—ซึ่งแม้เทพและทานพก็ยากจะเอื้อมถึง

सहितःaccompanied (with)
सहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्glorious, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
साधुwell done!
साधु:
TypeIndeclinable
Rootसाधु
साधुwell done!
साधु:
TypeIndeclinable
Rootसाधु
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
TypeVerb
Rootपरि-स्वज्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine/Feminine, Accusative, Singular
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Karana
TypeNoun
Rootप्रेमन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आप्रायhaving smelled (sniffed)
आप्राय:
TypeVerb
Rootआ-प्रा/प्रै
FormAbsolutive (Gerund), rare/uncertain reading; often taken as 'आघ्राय' from आ-घ्रा
सस्मितम्smiling (with a smile)
सस्मितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस-स्मित
FormNeuter, Accusative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
I
Indra (Devarāja, Sahasrākṣa)
M
Maruts (implied by the Hindi gloss)
D
Devas (gods, implied by the Hindi gloss)
N
Nivātakavacas (implied by the Hindi gloss)
H
Hiraṇyapura (implied by the Hindi gloss)