Shloka 22
रणभूमिवर्णनम् — Devāsuropama-yuddha and the ‘River’ Metaphor of the Battlefield
विधुन्वन् कार्मुकं चित्र भारघ्नं वेगवत्तरम् । रथप्रवरमास्थाय सैन्धवाश्वंं महारथ:,महाराज! तब प्रतापी महारथी मद्रराज शल्यने उन योद्धाओंको आश्वासन दे समृद्धिशाली सर्वतोभद्रनामक व्यूह बनाकर भारनाशक, अत्यन्त वेगशाली और विचित्र धनुषको कँपाते हुए सिंधी घोड़ोंसे युक्त श्रेष्ठ रथपर आरूढ़ हो पाण्डवोंपर आक्रमण किया
vidhunvan kārmukaṃ citraṃ bhāraghnaṃ vegavattaram | rathapravaram āsthāya saindhavāśvaṃ mahārathaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—เขาสั่นคันศรอันพิสดารซึ่งทำลายภาระและรวดเร็วเหนือประมาณ แล้วขึ้นประทับรถศึกชั้นเลิศเทียมม้าสินธุ มหารถผู้นั้นพุ่งตรงไปเพื่อเข้าตีเหล่าปาณฑพ ณ ที่นั้น ฝ่ายหนึ่งคือการปลุกขวัญและการจัดกระบวนทัพอย่างมีระเบียบ อีกฝ่ายคือแรงพุ่งตัดสินของแม่ทัพ—ผลักดันกระแสสงครามอันน่าสยดสยองให้ไหลบ่าไปข้างหน้า
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, leadership manifests through readiness, morale, and disciplined deployment of strength; ethically, it points to the sobering reality that skill and resolve can be directed toward destructive ends, reminding readers to weigh power against dharma.
Sañjaya describes a great warrior mounting a superior chariot drawn by Sindhu-bred horses and brandishing a remarkable, swift bow, then moving to attack the Pāṇḍavas—signaling an escalation and organized offensive in the battle.