Shloka 52
Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)
इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है”
iti satyaṁ bravīmy eṣa duryodhana na saṁśayaḥ |
โอ้ทุรโยธนะ เรากล่าวความจริงแก่ท่าน—หาได้มีความสงสัยไม่ ในสมรภูมิเราจักพิชิตบุตรทั้งปวงของกุนตี และเหล่าโสมกะที่ออกมาประจันหน้าเช่นกัน อีกทั้งไม่ต้องสงสัยว่าเราจักเป็นแม่ทัพของท่าน และจักจัดวาง “วยูหะ” (กระบวนทัพ) อันศัตรูมิอาจล่วงผ่านได้ โอ้ทุรโยธนะ นี่คือถ้อยคำสัตย์ที่เรากล่าวแก่ท่าน—หาได้มีความสงสัยไม่
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how a speaker frames his claim as unquestionable truth (“no doubt”), inviting reflection on the ethics of certainty in war: confidence can be courage, but in an unrighteous cause it can also be self-deception that ignores dharma and consequences.
Sañjaya reports a warrior’s emphatic assurance to Duryodhana, concluding a pledge to defeat the opposing side and to take up generalship while arranging a formidable vyūha (battle formation). This line functions as the closing stamp: “I am telling you the truth—no doubt.”