Shloka 6
यदृच्छया निपतितं चक्रमादित्यगोचरम् । महावातसमुत्थेन संशुष्कमिव सागरम्,जैसे दैवेच्छासे सूर्यका चक्र गिर पड़ा हो, बहुत बड़ी आँधी चलनेसे समुद्र सूख गया हो, आकाशकमें पूर्ण चन्द्रमण्डलपर कुहरा छा गया हो, वही दशा उस समय दुर्योधनकी हुई थी। मतवाले हाथीके समान पराक्रमी और विशाल भुजाओंवाला वह वीर धूलमें सन गया था
sañjaya uvāca |
yadṛcchayā nipatitaṃ cakram ādityagocaram |
mahāvātasamutthena saṃśuṣkam iva sāgaram |
สัญชัยกล่าวว่า “ประหนึ่งว่าด้วยอำนาจแห่งโชคชะตา ดวงอาทิตย์หลุดจากวิถี, ประหนึ่งว่ามหาวายุทำให้มหาสมุทรเหือดแห้ง—ทุรโยธนะในขณะนั้นก็เป็นเช่นนั้น. ด้วยกรรมและผลแห่งสงคราม รัศมีและความมั่นใจของเขาถูกทำลายลง; กำลังของเขากลายเป็นสิ่งไร้ผล.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic similes to show how pride and power can collapse suddenly; in war, adharma-driven ambition meets inevitable reversal, highlighting impermanence and the moral weight of karma.
Sañjaya describes the scene with striking comparisons—sun’s disc fallen, ocean dried by a gale—to convey the shock and ruin visible in Duryodhana’s condition at that moment.