Shloka 153
Kurukṣetra–Samantapañcaka Māhātmya: King Kuru’s Ploughing and Indra’s Boon (प्रजापतेरुत्तरवेदिः समन्तपञ्चकं)
यद्येकरात्र॑ वस्तव्यं त्वया सह मयेति ह । उसके ऐसा कहनेपर सबसे पहले गालवके पुत्र शृंगवान् ऋषिने उसका पाणिग्रहण करनेकी इच्छा प्रकट की और सबसे पहले उसके सामने यह शर्त रखी--'शोभने! मैं एक शर्तके साथ आज तुम्हारा पाणिग्रहण करूँगा। विवाहके बाद तुम्हें एक रात मेरे साथ रहना होगा। यदि यह स्वीकार हो तो मैं तैयार हूँ”
yady ekarātraṁ vastavyaṁ tvayā saha mayeti ha |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “หากเจ้าจำต้องอยู่กับเราก็เพียงคืนเดียวเท่านั้น”—นางกล่าวเช่นนั้น ครั้นนางเอ่ยดังนี้ ฤๅษีศฤงควัน บุตรแห่งคาลวะ ก็เป็นผู้แรกที่แสดงความประสงค์จะรับนางด้วยพิธีปาณิครหะ และเป็นผู้แรกที่ตั้งเงื่อนไขต่อหน้านางว่า “โอ้หญิงผู้ผุดผ่อง! เราจะรับมือเจ้าในวันนี้ด้วยเงื่อนไขข้อเดียว หลังพิธีวิวาห์แล้ว เจ้าต้องอยู่กับเราเป็นเวลาหนึ่งคืน หากเจ้ารับได้ เราก็พร้อม”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds the ethical weight of marital commitments: marriage is not merely desire but a dharmic bond requiring clear consent and truthful stipulations. It also exposes tension when sacred rites are approached through conditional, transactional terms.
A woman’s statement prompts Śṛṅgavān, the son of Gālava, to propose marriage first among the suitors, but he sets a specific condition: after the wedding she must stay with him for one night; only if she accepts does he agree to the marriage.