Shloka 243
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
योधयामास कौन्तेयो भुजवीर्यमुपाश्रित: । युद्धधर्मके पालनकी इच्छा रखनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनने स्वयं रथपर बैठकर भूमिपर खड़े हुए पैदल सैनिकोंके साथ युद्ध करना उचित नहीं समझा। वे अपने बाहुबलका भरोसा करके उन सबके साथ पैदल ही जूझने लगे
sañjaya uvāca | yodhayāmāsa kaunteyo bhujavīryam upāśritaḥ |
สัญชัยกล่าวว่า—ภีมเสน โอรสแห่งกุนตี อาศัยกำลังแขนของตนเข้าต่อสู้ต่อไป แม้ตั้งใจรักษาธรรมแห่งสงคราม เขาก็เห็นว่าไม่สมควรจะอยู่บนรถศึกแล้วรบกับทหารราบที่ยืนอยู่บนพื้นดิน ดังนั้นด้วยความเชื่อมั่นในพละกำลังของตน เขาจึงลงจากรถศึกและเข้าประจัญบานกับพวกนั้นด้วยเท้า ให้สอดคล้องกับความยุติธรรมในศึกสงครามที่เขายึดถือ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights yuddha-dharma (ethical warfare): even amid violence, a warrior should avoid unfair advantage. Bhīma’s choice to fight on foot against foot-soldiers reflects an effort to keep combat proportionate and honorable.
Sañjaya reports that Bhīma (Kaunteya), trusting his arm-strength, continues fighting. Seeing infantry on the ground, he does not consider it proper to remain on a chariot against them, and so he engages them on foot.