Shloka 29
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
कच्चिन्निद्रावशं नैषि कच्चित् काले विबुद्धयसे । कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थमर्थवित्,तुम असमयमें ही निद्राके वशीभूत तो नहीं होते? समयपर जग जाते हो न? अर्थशास्त्रके जानकार तो तुम हो ही। रात्रिके पिछले भागमें जगकर अपने अर्थ (आवश्यक कर्तव्य एवं हित)-के विषयमें विचार तो करते हो न?-
kaccin nidrāvaśaṃ naiṣi kaccit kāle vibudhyase | kaccic cāpararātreṣu cintayasy artham arthavit ||
นารทกล่าวว่า “ท่านมิได้ตกอยู่ใต้อำนาจแห่งนิทราในกาลอันไม่ควรใช่หรือไม่? ท่านตื่นตามเวลาอันสมควรหรือไม่? ครั้นเป็นผู้รู้รัฐนิติแล้ว ท่านเฝ้าตื่นในยามปลายราตรีเพื่อใคร่ครวญสิ่งที่เป็นประโยชน์แท้และกิจอันพึงกระทำหรือไม่?”
नारद उवाच
Educational Q&A
A ruler (or any responsible person) should practice self-control and vigilance: avoid untimely sleep, keep a disciplined routine, and use quiet hours—especially late night/early dawn—for sober reflection on duties and the welfare-oriented aims of governance (artha guided by dharma).
Nārada is questioning the king in a traditional ‘kaccit’ style of counsel, checking whether he maintains the habits expected of a competent ruler—timely wakefulness and deliberate thought about policy, obligations, and the kingdom’s good.