Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च

Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration

उशनसो दुहिता देवयानी; वृषपर्वणश्न दुहिता शर्मिष्ठा नाम,दक्षसे अदिति, अदितिसे विवस्वान्‌ (सूर्य), विवस्वानसे मनु, मनुसे इला, इलासे पुरूरवा, पुरूरवासे आयु, आयुसे नहुष और नहुषसे ययातिका जन्म हुआ। ययातिकी दो पत्नियाँ थीं पहली शुक्राचार्यकी पुत्री देवयानी तथा दूसरी वृषपर्वाकी पुत्री शर्मिष्ठा

Vaiśampāyana uvāca: Uśanaso duhitā Devayānī; Vṛṣaparvaṇaś ca duhitā Śarmiṣṭhā nāma. Dakṣāt Aditiḥ, Aditer Vivasvān (Sūryaḥ), Vivasvataḥ Manuḥ, Manoḥ Ilā, Ilāyāḥ Purūravāḥ, Purūravasaḥ Āyuḥ, Āyoḥ Nahuṣaḥ, Nahuṣāt Yayātiḥ jātaḥ. Yayāteḥ dve patnyau—prathamā Śukrācāryasya putrī Devayānī, dvitīyā Vṛṣaparvaṇaḥ putrī Śarmiṣṭhā.

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “อุศนัส (ศุกราจารย์) มีธิดานามเทวยานี; วฤษปัรวันมีธิดานามศรมิษฐา จากทักษะบังเกิดอทิติ; จากอทิติบังเกิดวิวัสวาน (สุริยะ); จากวิวัสวานบังเกิดมนุ; จากมนุบังเกิดอิลา; จากอิลาบังเกิดปุรูรวา; จากปุรูรวาบังเกิดอายุ; จากอายุบังเกิดนะหุษะ; และจากนะหุษะบังเกิดยะยาติ ยะยาติมีพระมเหสีสององค์—เทวยานี ธิดาแห่งศุกราจารย์ และศรมิษฐา ธิดาแห่งวฤษปัรวัน”

उशनसःof Uśanas (Śukra)
उशनसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootउशनस्
FormMasculine, Genitive, Singular
दुहिताdaughter
दुहिता:
Karta
TypeNoun
Rootदुहितृ
FormFeminine, Nominative, Singular
देवयानीDevayānī
देवयानी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवयानी
FormFeminine, Nominative, Singular
वृषपर्वणःof Vṛṣaparvan
वृषपर्वणः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवृषपर्वन्
FormMasculine, Genitive, Singular
दुहिताdaughter
दुहिता:
Karta
TypeNoun
Rootदुहितृ
FormFeminine, Nominative, Singular
शर्मिष्ठाŚarmiṣṭhā
शर्मिष्ठा:
Karta
TypeNoun
Rootशर्मिष्ठा
FormFeminine, Nominative, Singular
नामby name / named
नाम:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनामन्
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदक्ष
FormMasculine, Genitive, Singular
अदितिAditi
अदिति:
Karta
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Nominative, Singular
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Genitive, Singular
विवस्वान्Vivasvān (the Sun)
विवस्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविवस्वत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
विवस्वतःof Vivasvān
विवस्वतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootविवस्वत्
FormMasculine, Genitive, Singular
मनुःManu
मनुः:
Karta
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Nominative, Singular
मनॊःof Manu
मनॊः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Genitive, Singular
इलाIlā
इला:
Karta
TypeNoun
Rootइला
FormFeminine, Nominative, Singular
इलायाःof Ilā
इलायाः:
Sambandha
TypeNoun
Rootइला
FormFeminine, Genitive, Singular
पुरूरवाःPurūravas
पुरूरवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरूरवसःof Purūravas
पुरूरवसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Genitive, Singular
आयुःĀyu
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयु
FormMasculine, Nominative, Singular
आयोःof Āyu
आयोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootआयु
FormMasculine, Genitive, Singular
नहुषःNahuṣa
नहुषः:
Karta
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Nominative, Singular
नहुषात्from Nahuṣa
नहुषात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Ablative, Singular
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
जन्मbirth
जन्म:
Karta
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
अभवत्was / occurred
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
ययातेःof Yayāti
ययातेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Genitive, Singular
द्वेtwo
द्वे:
Visheshana
TypeAdjective
Rootद्वि
FormFeminine, Nominative, Dual
पत्न्यौwives
पत्न्यौ:
Karta
TypeNoun
Rootपत्नी
FormFeminine, Nominative, Dual
आस्ताम्were
आस्ताम्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3, Dual, Parasmaipada
प्रथमाthe first
प्रथमा:
Visheshana
TypeAdjective
Rootप्रथम
FormFeminine, Nominative, Singular
शुक्राचार्यस्यof Śukrācārya
शुक्राचार्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootशुक्राचार्य
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रीdaughter
पुत्री:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्री
FormFeminine, Nominative, Singular
देवयानीDevayānī
देवयानी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवयानी
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाand / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
द्वितीयाthe second
द्वितीया:
Visheshana
TypeAdjective
Rootद्वितीय
FormFeminine, Nominative, Singular
वृषपर्वणःof Vṛṣaparvan
वृषपर्वणः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवृषपर्वन्
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रीdaughter
पुत्री:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्री
FormFeminine, Nominative, Singular
शर्मिष्ठाŚarmiṣṭhā
शर्मिष्ठा:
Karta
TypeNoun
Rootशर्मिष्ठा
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
U
Uśanas (Śukra, Śukrācārya)
D
Devayānī
V
Vṛṣaparvan
Ś
Śarmiṣṭhā
D
Dakṣa
A
Aditi
V
Vivasvān (Sūrya)
M
Manu
I
Ilā
P
Purūravā
Ā
Āyu
N
Nahuṣa
Y
Yayāti

Educational Q&A

The verse emphasizes the weight of lineage and lawful social bonds: personal relationships (especially marriage) are not merely private but shape dynastic continuity and moral responsibility, setting the stage for later ethical consequences in Yayāti’s story.

Vaiśampāyana recounts a genealogical chain leading to King Yayāti and identifies his two wives—Devayānī (daughter of Śukra) and Śarmiṣṭhā (daughter of Vṛṣaparvan)—establishing key characters and relationships for the ensuing episode.