Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च

Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration

दक्षाददितिरदितेविंवस्वान्‌ विवस्वतो मनुर्मनो-रिला इलाया: पुरूरवा: पुरूरवस आयुरायुषो नहुषो नहुषाद ययाति:; ययाते्द्धे भारयें बभूवतु:

Dakṣād Aditir, Aditer Vivasvān; Vivasvato Manuḥ; Manoḥ Ilā; Ilāyāḥ Purūravāḥ; Purūravasaḥ Āyuḥ; Āyuṣo Nahuṣaḥ; Nahuṣād Yayātiḥ; Yayāter Iḍḍhe Bhāryāyāṃ babhūvatuḥ.

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “จากทักษะบังเกิดอทิติ; จากอทิติบังเกิดวิวัสวาน (สุริยะ); จากวิวัสวานบังเกิดมนุ; จากมนุบังเกิดอิลา; จากอิลาบังเกิดปุรูรวา; จากปุรูรวาบังเกิดอายุ; จากอายุบังเกิดนะหุษะ; จากนะหุษะบังเกิดยะยาติ และจากยะยาติ โดยพระมเหสีอิฑฒา ได้มีพระโอรสกำเนิด—ดังนี้ราชวงศ์จึงถูกสืบเรียงตามลำดับ”

दक्षात्from Dakṣa
दक्षात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदक्ष
FormMasculine, Ablative, Singular
अदितिःAditi
अदितिः:
Karta
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Nominative, Singular
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Genitive, Singular
विवस्वान्Vivasvān (the Sun)
विवस्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविवस्वत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विवस्वतःfrom/of Vivasvān
विवस्वतः:
Apadana
TypeNoun
Rootविवस्वत्
FormMasculine, Genitive, Singular
मनुःManu
मनुः:
Karta
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Nominative, Singular
मनोःfrom/of Manu
मनोः:
Apadana
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Genitive, Singular
इलाIlā
इला:
Karta
TypeNoun
Rootइला
FormFeminine, Nominative, Singular
इलायाःfrom/of Ilā
इलायाः:
Apadana
TypeNoun
Rootइला
FormFeminine, Genitive, Singular
पुरूरवाःPurūravas
पुरूरवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरूरवसःfrom/of Purūravas
पुरूरवसः:
Apadana
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Genitive, Singular
आयुःĀyu
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयु
FormMasculine, Nominative, Singular
आयुषःfrom/of Āyu
आयुषः:
Apadana
TypeNoun
Rootआयु
FormMasculine, Genitive, Singular
नहुषःNahuṣa
नहुषः:
Karta
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Nominative, Singular
नहुषात्from Nahuṣa
नहुषात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Ablative, Singular
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
ययातेःfrom/of Yayāti
ययातेः:
Apadana
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Genitive, Singular
ध्रुवेin Dhruvā (name of a queen)
ध्रुवे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormFeminine, Locative, Singular
भार्येin (his) wife
भार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Locative, Singular
बभूवbecame/was born
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect, 3rd, Singular
तुbut/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु

वैशम्पायन उवाच

D
Dakṣa
A
Aditi
V
Vivasvān
M
Manu
I
Ilā
P
Purūravā
Ā
Āyu
N
Nahuṣa
Y
Yayāti
I
Iḍḍhā

Educational Q&A

The verse underscores the importance of orderly lineage (vaṃśa) as a vehicle for sustaining dharma: rulers and progenitors are remembered not merely as names, but as links in a moral and social continuity that legitimizes kingship and tradition.

Vaiśampāyana is reciting a genealogical succession: Dakṣa → Aditi → Vivasvān → Manu → Ilā → Purūravā → Āyu → Nahuṣa → Yayāti, and then notes that Yayāti had offspring through his wife Iḍḍhā, continuing the royal line.