Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Ādi Parva, Adhyāya 68 — Sarvadamana’s Childhood and Śakuntalā’s Claim at Court

स्वकर्मनिरता विप्रा नानृतं तेषु विद्यते । स चाद्भुतमहावीर्यों वज़संहननो युवा,ब्राह्मण अपने वर्णाश्रमोचित कर्मोमें तत्पर थे। उनमें झूठ एवं छल-कपट आदिका अभाव था। राजा दुष्यन्त स्वयं भी नवयुवक थे। उनका शरीर वज्रके सदृश दृढ था। वे अदभुत एवं महान्‌ पराक्रमसे सम्पन्न थे

svakarmaniratā viprā nānṛtaṃ teṣu vidyate | sa cādbhuta-mahāvīryo vajrasaṃhanano yuvā ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—พราหมณ์ทั้งหลายตั้งมั่นในหน้าที่ตามวรรณะและอาศรมของตน ในหมู่เขาไม่มีความเท็จเลย และพระราชานั้น—ยังหนุ่ม ร่างกายแน่นมั่นดุจวัชระ—ทรงประกอบด้วยเดชานุภาพอัศจรรย์และมหาวีรภาพ

स्वकर्मनिरताःengaged in their own duties
स्वकर्मनिरताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वकर्मनिरत
FormMasculine, Nominative, Plural
विप्राःBrahmins
विप्राः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
अनृतम्falsehood
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत
FormNeuter, Nominative, Singular
तेषुin them
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद् (विद्+य)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अद्भुतमहावीर्यःof wondrous great prowess
अद्भुतमहावीर्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअद्भुतमहावीर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
वज्रसंहननःhaving a body as hard as a thunderbolt
वज्रसंहननः:
Karta
TypeAdjective
Rootवज्रसंहनन
FormMasculine, Nominative, Singular
युवाa young man
युवा:
Karta
TypeNoun
Rootयुवन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
viprāḥ (brāhmaṇas)

Educational Q&A

The verse links social-ethical order with personal character: brāhmaṇas are praised for steadfastness in their own dharma and for truthfulness (absence of anṛta), while the ideal ruler/hero is marked by youthful vigor and extraordinary valor—suggesting that a righteous society depends on both integrity among the learned and strength in leadership.

Vaiśampāyana describes the qualities of the brāhmaṇas present—dutiful and free from deceit—and then characterizes a youthful, thunderbolt-bodied, highly valorous figure (contextually, the king being described in this episode) to set the scene and establish moral and heroic tone.