Shloka 12
Ādi Parva, Adhyāya 68 — Sarvadamana’s Childhood and Śakuntalā’s Claim at Court
उद्यम्य मन्दरं दोर्भ्या वहेत्ू सवनकाननम् | चतुष्पथगदायुद्धे सर्वप्रहरणेषु च,वे अपने दोनों हाथोंद्वारा उपवनों और काननोंसहित मन्दराचलको उठाकर ले जानेकी शक्ति रखते थे। गदायुद्धके प्रक्षेप5, विक्षेप*, परिक्षेपट, और अभिक्षेप*---इन चारों प्रकारोंमें कुशल तथा सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंकी विद्यामें अत्यन्त निपुण थे। घोड़े और हाथीकी पीठपर बैठनेकी कलामें वे अत्यन्त प्रवीण थे। बलमें भगवान् विष्णुके समान और तेजमें भगवान् सूर्यके सदृश थे
udyamya mandaraṃ dorbhyā vahet sa-vanakānanam | catuṣpatha-gadāyuddhe sarva-praharaṇeṣu ca ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—พระองค์ทรงมีกำลังยกเขามันทระด้วยสองพระกรและแบกไปได้พร้อมทั้งสวนและพงไพรทั้งหลาย ในศิลปะแห่งการรบด้วยกระบอง ณ ลานสี่แยกตามแบบสี่ประการ และในการใช้ศาสตราวุธทุกชนิด พระองค์ทรงชำนาญยิ่ง
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a warrior ideal where immense physical power is matched by disciplined mastery of weapons; strength is ethically meaningful when governed by skill, training, and restraint rather than uncontrolled violence.
Vaiśampāyana is describing a hero’s extraordinary prowess: he is so strong he could carry Mount Mandara with its forests, and he is expertly trained in mace-fighting and in the full range of weapons.