Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Ādi Parva, Adhyāya 68 — Sarvadamana’s Childhood and Śakuntalā’s Claim at Court

कालवर्षी च पर्जन्य: सस्यानि रसवन्ति च । सर्वरत्नसमृद्धा च मही पशुमती तथा,मेघ समयपर पानी बरसाता और अनाज रसयुक्त होते थे। पृथ्वी सब प्रकारके रत्नोंसे सम्पन्न तथा पशु-धनसे परिपूर्ण थी

kālavarṣī ca parjanyaḥ sasyāni rasavanti ca | sarvaratnasamṛddhā ca mahī paśumatī tathā ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ฝนย่อมตกต้องตามฤดูกาล พืชผลก็อวลด้วยน้ำเลี้ยงและรสดี แผ่นดินอุดมด้วยรัตนะนานาประการ และยังบริบูรณ์ด้วยโคกระบือและปศุสัตว์ทั้งหลาย

कालवर्षीraining in due season
कालवर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootकालवर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पर्जन्यःrain-cloud; rain
पर्जन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्जन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सस्यानिcrops; grains
सस्यानि:
Karta
TypeNoun
Rootसस्य
FormNeuter, Nominative, Plural
रसवन्तिjuicy; full of sap/flavor
रसवन्ति:
Karta
TypeAdjective
Rootरसवत्
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वरत्नसमृद्धाabounding in all gems
सर्वरत्नसमृद्धा:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वरत्नसमृद्ध
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महीearth
मही:
Karta
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular
पशुमतीrich in cattle/animals
पशुमती:
Karta
TypeAdjective
Rootपशुमत्
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाlikewise; also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Parjanya (rain/cloud)
M
Mahī (Earth)
S
Sasyāni (crops)
R
Ratna (treasures/jewels)
P
Paśu (cattle/livestock)

Educational Q&A

The verse links moral and political order with ecological and economic well-being: timely rains, thriving crops, and abundant resources are presented as outward signs of a realm aligned with dharma and proper governance.

Vaiśampāyana describes an ideal condition of the land: rains arrive in season, agriculture flourishes, and the earth is rich in treasures and livestock—setting a backdrop of prosperity and stability.