Shloka 7
Garuḍa–Śakra Saṃvāda and the Retrieval of Amṛta (गरुड–शक्र संवादः अमृत-अपहरण-प्रसङ्गः)
गुरु भारं समासाद्योड्डीन एष विहंगम: । गरुडस्तु खगश्रेष्स्तस्मात् पन्नमनभोजन:,ये आकाशमें विचरनेवाले सर्पभोजी पक्षिराज भारी भार लेकर उड़े हैं; इसलिये (“गुरुम् आदाय उड्डीन इति गरुड:” इस व्युत्पत्तिके अनुसार) ये गरुड कहलायेंगे
guru-bhāraṃ samāsādya uḍḍīna eṣa vihaṅgamaḥ | garuḍas tu khagaśreṣṭhas tasmāt pannam-anabhojanaḥ ||
เราอิณะกล่าวว่า “ปักษีนี้ยกภาระอันหนักแล้วโผขึ้นสู่เวหา เพราะเหตุนั้นจึงได้ชื่อว่า ‘ครุฑ’ เป็นยอดแห่งนกทั้งปวง—และแม้จะเป็นผู้ล่าพญานาคโดยธรรมชาติ ก็ยังสำรวม ไม่กินงูเป็นอาหาร” บทนี้จึงอธิบายรากนาม ‘ครุฑ’ ตามคติเดิมจากการแบกภาระหนักแล้วเหินขึ้นฟ้า พร้อมทั้งชี้คุณธรรมแห่งความสำรวมของเขา
रौहिण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how names can encode remembered deeds (traditional nirukti/etymology) and also frames Garuḍa’s identity with an ethical note of restraint—‘not eating serpents’—emphasizing self-control alongside power.
Rauhiṇa describes a remarkable bird who, after taking up a great weight, flies into the sky; on that basis he is identified and named ‘Garuḍa,’ praised as the foremost of birds, with the added characterization that he abstains from eating serpents.