Shloka 8
Ādi Parva 117 — Pāṇḍu’s Obsequies, Escort of the Pāṇḍavas, and Reception at Nāgasāhvaya
Hastināpura
वैशम्पायनजीने कहा--(जनमेजय! धूृतराष्ट्रके पुत्रोंके नाम क्रमश: ये हैं--) १. दुर्योधन, २. युयुत्सु, ३. दुश्शासन, ४. दुस्सह, ५. दुश्शल, ६. जलसंध, ७. सम, ८. सह, ९. विन्द, १०. अनुविन्द, १३१, दुर्धर्ष, १२. सुबाहु, १३. दुष्प्रधर्षण, १४. दुर्मर्षण, १५. दुर्मुख, १६. दुष्कर्ण, १७. कर्ण, १८. विविंशति, १९. विकर्ण, २०. शल, २१. सत्त्व, २२. सुलोचन, २३. चित्र, २४. उपचित्र, २५. चित्राक्ष, २६. चारुचित्रशरासन (चित्र-चाप), २७. दुर्मद, २८. दुर्विगाह, २९. विवित्सु, ३०. विकटानन (विकट), ३१. ऊर्णनाभ, ३२. सुनाभ (पद्मनाभ), ३३. नन्द, ३४. उपनन्द, ३५. चित्रबाण (चित्रबाहु), ३६. चित्रवर्मा, ३७. सुवर्मा, ३८. दुर्विरोचन, ३९. अयोबाहु, ४०. महाबाहु चित्रांग (चित्रांगद), ४१. चित्रकुण्डल (सुकुण्डल), ४२. भीमवेग, ४३. भीमबल, ४४. बलाकी, ४५. बलवर्धन (विक्रम), ४६. उग्रायुध, ४७. सुषेण, ४८. कुण्डोदर, ४९. महोदर, ५०. चित्रायुध (दृढ़ायुध), ५१. निषंगी, ५२. पाशी, ५३. वृन्दारक, ५४. दृढ़वर्मा, ५५. दृढ़क्षत्र, ५६. सोमकीर्ति, ५७. अनूदर, ५८. दृढ़सन्ध, ५९, जरासन्ध, ६०. सत्यसन्ध, ६१. सद:सुवाक् (सहख्रवाक्), ६२. उग्रश्नवा, ६३. उग्रसेन, ६४. सेनानी (सेनापति), ६५. दुष्पराजय, ६६. अपराजित, ६७. पण्डितक, ६८. विशालाक्ष, ६९. दुराधर (दुराधन), ७०. दृढ़हस्त, ७१. सुहस्त, ७२. वातवेग, ७३. सुवर्चा, ७४. आदित्यकेतु, ७५. बह्लाशी, ७६. नागदत्त, ७७. अग्रयायी (अनुयायी), ७८. कवची, ७९, क्रथन, ८०. दण्डी, ८१. दण्डधार, ८२. धनुग्रह, ८३. उग्र, ८४. भीमरथ, ८५. वीरबाहु, ८६. अलोलुप, ८७, अभय, ८८. रौद्रकर्मा, ८९. दृढ़रथाश्रय (दृढ़रथ), ९०. अनाधृष्य, ९१. कुण्डभेदी, ९२. विरावी, ९३. विचित्र कुण्डलोंसे सुशोभित प्रमथ, ९४. प्रमाथी, ९५. वीर्यवान् दीर्घरोमा (दीर्घलोचन), ९६. दीर्घबाहु, ९७. महाबाहु व्यूढोरु, ९८. कनकध्वज (कनकांगद), ९९. कुण्डाशी (कुण्डज) तथा १००. विरजा--धृतराष्ट्रके ये सौ पुत्र थे। इनके सिवा दुःशला नामक एक कन्या थी, जो सौसे अधिक थी-
Vaiśampāyana uvāca—(Janamejaya! dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāṃ nāmāni kramataḥ imāni—) Duryodhanaḥ, Yuyutsuḥ, Duḥśāsanaḥ, Duḥsahaḥ, Duḥśalaḥ, Jalasandhaḥ, Samaḥ, Sahaḥ, Vindaḥ, Anuvindaḥ, Durdharṣaḥ, Subāhuḥ, Duṣpradharṣaṇaḥ, Durmarṣaṇaḥ, Durmukhaḥ, Duṣkarṇaḥ, Karṇaḥ, Viviṃśatiḥ, Vikarṇaḥ, Śalaḥ, Sattvaḥ, Sulocanaḥ, Citraḥ, Upacitraḥ, Citrākṣaḥ, Cārucitraśarāsanaḥ, Durmadaḥ, Durvigāhaḥ, Vivitsuḥ, Vikaṭānanaḥ, Ūrṇanābhaḥ, Sunābhaḥ (Padmanābhaḥ), Nandaḥ, Upanandaḥ, Citrabāṇaḥ (Citrabāhuḥ), Citravarmā, Suvarmā, Durvirocanaḥ, Ayobāhuḥ, Mahābāhuḥ, Citrāṅgaḥ (Citrāṅgadaḥ), Citrakuṇḍalaḥ (Sukuṇḍalaḥ), Bhīmavegaḥ, Bhīmabalaḥ, Balākī, Balavardhanaḥ (Vikramaḥ), Ugrāyudhaḥ, Suṣeṇaḥ, Kuṇḍodaraḥ, Mahodaraḥ, Citrāyudhaḥ (Dṛḍhāyudhaḥ), Niṣaṅgī, Pāśī, Vṛndārakaḥ, Dṛḍhavarmā, Dṛḍhakṣatraḥ, Somakīrtiḥ, Anūdaraḥ, Dṛḍhasandhaḥ, Jarāsandhaḥ, Satyasandhaḥ, Sadaḥsuvāk (Sahasravāk), Ugraśravāḥ, Ugrasenaḥ, Senānī (Senāpatiḥ), Duṣparājayaḥ, Aparājitaḥ, Paṇḍitakaḥ, Viśālākṣaḥ, Durādharaḥ (Durādhanaḥ), Dṛḍhahastaḥ, Suhastaḥ, Vātavegaḥ, Suvarcāḥ, Ādityaketuḥ, Bahlāśī, Nāgadattaḥ, Agrayāyī (Anuyāyī), Kavacī, Krathanaḥ, Daṇḍī, Daṇḍadhāraḥ, Dhanugrahaḥ, Ugraḥ, Bhīmarathaḥ, Vīrabāhuḥ, Alolupaḥ, Abhayaḥ, Raudrakarmā, Dṛḍharathāśrayaḥ (Dṛḍharathaḥ), Anādhṛṣyaḥ, Kuṇḍabhedī, Virāvī, Pramathaḥ (vicitrakuṇḍalabhūṣitaḥ), Pramāthī, Dīrgharomā (Dīrghalocanaḥ), Dīrghabāhuḥ, Vyūḍhoruḥ, Kanakadhvajaḥ (Kanakāṅgadaḥ), Kuṇḍāśī (Kuṇḍajaḥ), Virajā—ime dhṛtarāṣṭrasya śataṃ putrāḥ. eteṣāṃ vyatiriktaṃ Duḥśalā nāmaikā kanyā āsīt, yā śatād adhikā iti.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ชนเมชยะ รายพระนามโอรสของธฤตราษฏระตามลำดับ (ดังที่กล่าวไว้แล้ว) … ทั้งหมดนี้คือโอรสหนึ่งร้อยพระองค์ของธฤตราษฏระ; นอกจากนี้ยังมีพระธิดาพระนามทุหฺศลา ซึ่งนับว่า ‘เกินกว่าร้อย’ ด้วย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores that lineage and numbers do not guarantee righteousness: a powerful dynasty can still fall if its leading impulses are pride, envy, and disregard for dharma. Genealogical cataloging in the Mahābhārata often functions as moral foreshadowing—showing the scale of forces that will later be consumed by their own adharma.
Vaiśampāyana, continuing his recital to King Janamejaya, enumerates Dhṛtarāṣṭra’s children—primarily the hundred sons known collectively as the Kauravas—and notes that there is also a daughter, Duḥśalā, counted in addition to the hundred.