Shloka 7
Ādi Parva 117 — Pāṇḍu’s Obsequies, Escort of the Pāṇḍavas, and Reception at Nāgasāhvaya
Hastināpura
चित्रबाणश्षित्रवर्मा सुवर्मा दुर्विरोचन: । अयोबाहुर्महाबाहुभ्रित्राज्ञश्चित्रकुण्डल: ।। भीमवेगो भीमबलो बलाकी बलवर्धन: । उग्रायुध: सुषेणश्न॒ कुण्डोदरमहोदरौ,वैशम्पायनजीने कहा--(जनमेजय! धूृतराष्ट्रके पुत्रोंके नाम क्रमश: ये हैं--) १. दुर्योधन, २. युयुत्सु, ३. दुश्शासन, ४. दुस्सह, ५. दुश्शल, ६. जलसंध, ७. सम, ८. सह, ९. विन्द, १०. अनुविन्द, १३१, दुर्धर्ष, १२. सुबाहु, १३. दुष्प्रधर्षण, १४. दुर्मर्षण, १५. दुर्मुख, १६. दुष्कर्ण, १७. कर्ण, १८. विविंशति, १९. विकर्ण, २०. शल, २१. सत्त्व, २२. सुलोचन, २३. चित्र, २४. उपचित्र, २५. चित्राक्ष, २६. चारुचित्रशरासन (चित्र-चाप), २७. दुर्मद, २८. दुर्विगाह, २९. विवित्सु, ३०. विकटानन (विकट), ३१. ऊर्णनाभ, ३२. सुनाभ (पद्मनाभ), ३३. नन्द, ३४. उपनन्द, ३५. चित्रबाण (चित्रबाहु), ३६. चित्रवर्मा, ३७. सुवर्मा, ३८. दुर्विरोचन, ३९. अयोबाहु, ४०. महाबाहु चित्रांग (चित्रांगद), ४१. चित्रकुण्डल (सुकुण्डल), ४२. भीमवेग, ४३. भीमबल, ४४. बलाकी, ४५. बलवर्धन (विक्रम), ४६. उग्रायुध, ४७. सुषेण, ४८. कुण्डोदर, ४९. महोदर, ५०. चित्रायुध (दृढ़ायुध), ५१. निषंगी, ५२. पाशी, ५३. वृन्दारक, ५४. दृढ़वर्मा, ५५. दृढ़क्षत्र, ५६. सोमकीर्ति, ५७. अनूदर, ५८. दृढ़सन्ध, ५९, जरासन्ध, ६०. सत्यसन्ध, ६१. सद:सुवाक् (सहख्रवाक्), ६२. उग्रश्नवा, ६३. उग्रसेन, ६४. सेनानी (सेनापति), ६५. दुष्पराजय, ६६. अपराजित, ६७. पण्डितक, ६८. विशालाक्ष, ६९. दुराधर (दुराधन), ७०. दृढ़हस्त, ७१. सुहस्त, ७२. वातवेग, ७३. सुवर्चा, ७४. आदित्यकेतु, ७५. बह्लाशी, ७६. नागदत्त, ७७. अग्रयायी (अनुयायी), ७८. कवची, ७९, क्रथन, ८०. दण्डी, ८१. दण्डधार, ८२. धनुग्रह, ८३. उग्र, ८४. भीमरथ, ८५. वीरबाहु, ८६. अलोलुप, ८७, अभय, ८८. रौद्रकर्मा, ८९. दृढ़रथाश्रय (दृढ़रथ), ९०. अनाधृष्य, ९१. कुण्डभेदी, ९२. विरावी, ९३. विचित्र कुण्डलोंसे सुशोभित प्रमथ, ९४. प्रमाथी, ९५. वीर्यवान् दीर्घरोमा (दीर्घलोचन), ९६. दीर्घबाहु, ९७. महाबाहु व्यूढोरु, ९८. कनकध्वज (कनकांगद), ९९. कुण्डाशी (कुण्डज) तथा १००. विरजा--धृतराष्ट्रके ये सौ पुत्र थे। इनके सिवा दुःशला नामक एक कन्या थी, जो सौसे अधिक थी-
vaiśampāyana uvāca |
chitrabāṇaś citravarmā suvarmā durvirocanaḥ |
ayobāhur mahābāhuś citrakuṇḍalaḥ ||
bhīmavego bhīmabalo balākī balavardhanaḥ |
ugrāyudhaḥ suṣeṇaś ca kuṇḍodara-mahodarau ||
ในหมู่โอรสของธฤตราษฏระนั้น มีจิตรบาณ จิตรวรฺมา สุวรฺมา และทุรวิโรจน; มีอโยพาหุและมหาพาหุ พร้อมทั้งจิตรคุณฑละ; อีกทั้งภีมเวคะและภีมพล บลากีและพลวรฺธนะ; รวมถึงอุกรายุดธะและสุเษณะ และสองพี่น้องคือกุณโฑทรกับมโหทร
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse itself teaches indirectly through form: it is a catalogue of names that highlights how royal power and numerical strength can appear overwhelming, yet the Mahābhārata repeatedly insists that lineage and might must be governed by dharma; otherwise abundance becomes a cause of pride, rivalry, and eventual ruin.
Vaiśampāyana continues narrating to Janamejaya the list of Dhṛtarāṣṭra’s children (the Kauravas). This verse gives a segment of that list, naming several sons in sequence as part of the epic’s formal genealogical enumeration.