Adhyaya 45

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे नन्दिकेश्वराभिषेको नाम चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः सूत सुव्यक्तमखिलं कथितं शङ्करस्य तु सर्वात्मभावं रुद्रस्य स्वरूपं वक्तुमर्हसि

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า “โอ้ สุตะ ท่านได้เล่าเรื่องทั้งปวงอย่างแจ่มชัดแล้ว บัดนี้ขอท่านพรรณนาสวรูปของรุทระ–ศังกร ผู้เป็นอาตมันภายในสรรพชีวิต (สรรวาตมภาวะ) ตามควรเถิด”

Verse 2

सूत उवाच भूर्भुवः स्वर्महश्चैव जनः साक्षात्तपस् तथा सत्यलोकश् च पातालं नरकार्णवकोटयः

สุตะกล่าวว่า ภูรฺ ภุวรฺ สวรฺ และมหัส; ต่อด้วยชนะ; อีกทั้งตปัส; และสตยโลก—พร้อมด้วยปาตาลและมหาสมุทรแห่งนรกนับไม่ถ้วน—ล้วนเป็นหมวดใหญ่แห่งจักรวาล

Verse 3

तारकाग्रहसोमार्का ध्रुवः सप्तर्षयस् तथा वैमानिकास्तथान्ये च तिष्ठन्त्यस्य प्रसादतः

ด้วยพระกรุณาของพระองค์เท่านั้น ดวงดาว ดาวเคราะห์ จันทร์และอาทิตย์ ธรุวะ สัตตฤๅษี เหล่าเทวะผู้สัญจรด้วยวิมาน และสรรพอื่น ๆ จึงดำรงมั่นในตำแหน่งที่กำหนดไว้

Verse 4

अनेन निर्मितास्त्वेवं तदात्मानो द्विजर्षभाः समष्टिरूपः सर्वात्मा संस्थितः सर्वदा शिवः

โอผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ ทั้งปวงนี้ถูกเนรมิตโดยพระองค์ และเป็นการแผ่ปรากฏแห่งอาตมันของพระองค์เอง พระศิวะทรงสถิตมั่นเสมอในรูปสมัษฏิ เป็นอาตมันแห่งสรรพสิ่งตลอดกาล

Verse 5

सर्वात्मानं महात्मानं महादेवं महेश्वरम् न विजानन्ति संमूढा मायया तस्य मोहिताः

ผู้ที่หลงมัวเมาด้วยมายาของพระองค์ ย่อมไม่รู้จักมหาเทวะ—มหेशวร ผู้เป็นมหาตมันและอาตมันแห่งสรรพชีวิต

Verse 6

तस्य देवस्य रुद्रस्य शरीरं वै जगत्त्रयम् तस्मात्प्रणम्य तं वक्ष्ये जगतां निर्णयं शुभम्

สามโลกทั้งปวงเป็นกายแท้ของพระรุทระผู้เป็นเทพนั้น ดังนั้นเมื่อข้าพเจ้ากราบนอบน้อมแล้ว จักกล่าวคำวินิจฉัยอันเป็นมงคลว่าด้วยโลกทั้งหลายตามความจริง

Verse 7

पुरा वः कथितं सर्वं मयाण्डस्य यथा कृतिः भुवनानां स्वरूपं च ब्रह्माण्डे कथयाम्यहम्

ก่อนหน้านี้ข้าพเจ้าได้กล่าวแก่ท่านทั้งหลายแล้วว่าไข่จักรวาล (พรหมาณฑะ) ถูกสร้างอย่างไร บัดนี้ข้าพเจ้าจักพรรณนารูปและลำดับของภูวนทั้งหลายภายในพรหมาณฑะนั้น

Verse 8

पृथिवी चान्तरिक्षं च स्वर्महर्जन एव च तपः सत्यं च सप्तैते लोकास्त्वण्डोद्भवाः शुभाः

ปฐวี อันตรักษ์ สวรรค์ มหรโลก ชนโลก ตโปโลก และสัตยโลก—ทั้งเจ็ดโลกอันเป็นมงคลนี้บังเกิดจากไข่จักรวาล; ในทัศนะไศวะ สัตว์ผู้ถูกพันธะ (ปศุ) ย่อมเสวยผลกรรมภายใต้บาศ จนหันสู่พระปติคือพระศิวะเพื่อความหลุดพ้น

Verse 9

अधस्तादत्र चैतेषां द्विजाः सप्त तलानि तु महातलादयस्तेषां अधस्तान्नरकाः क्रमात्

ดูก่อนทวิชะทั้งหลาย เบื้องล่างโลกเหล่านี้มีตละทั้งเจ็ดเริ่มด้วยมหาตละ และเบื้องล่างลงไปอีกโดยลำดับมีนรกทั้งหลาย ที่ซึ่งปศุผู้ถูกบาศผูกพันเสวยผลกรรมภายใต้การปกครองของพระปติ

Verse 10

महातलं हेमतलं सर्वरत्नोपशोभितम् प्रासादैश् च विचित्रैश् च भवस्यायतनैस् तथा

มหาตละมีพื้นดุจทองคำ ประดับด้วยรัตนะนานา ที่นั่นมีปราสาทอันวิจิตร และมีอายตนะอันศักดิ์สิทธิ์เป็นที่สถิตของภวะ (พระศิวะ) ด้วย

Verse 11

अनन्तेन च संयुक्तं मुचुकुन्देन धीमता नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना

สิ่งนั้นได้ประกอบร่วมกับอนันตะ และกับพระราชามุจุกุนทะผู้ทรงปรีชา—คือกษัตริย์ผู้ทรงเดช ผู้พำนักทั้งในปาตาละและในสวรรค์ด้วย

Verse 12

शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम् पीतं सुतलमित्युक्तं वितलं विद्रुमप्रभम्

ดูก่อนพราหมณ์ทั้งหลาย รสาตละกล่าวว่าเป็นดั่งศิลา; ตลาตละเป็นดั่งกรวดหิน. สุทละถูกพรรณนาว่าเหลืองดุจทอง และวิตละส่องประกายดุจปะการัง

Verse 13

सितं हि अतलं तच्च तलं यच्च सितेतरम् क्ष्मायास्तु यावद्विस्तारो ह्य् अधस्तेषां च सुव्रताः

อตละถูกกล่าวว่า ‘ขาว’ และยังมีตละที่มีสีอื่นมิใช่ขาว. ดูก่อนผู้มีวัตรงาม ความกว้างของแดนเบื้องล่างเหล่านี้กล่าวว่าเท่ากับความแผ่กว้างของแผ่นดิน

Verse 14

तलानां चैव सर्वेषां तावत्संख्या समाहिता सहस्रयोजनं व्योम दशसाहस्रमेव च

ดังนี้จึงรวบรวมจำนวนของตละทั้งปวงไว้ครบถ้วน. ส่วนวิยมนะ (ห้วงอากาศ) กล่าวว่ากว้างหนึ่งพันโยชน์ และยังกล่าวว่าเป็นหนึ่งหมื่นด้วย

Verse 15

लक्षं सप्तसहस्रं हि तलानां सघनस्य तु व्योम्नः प्रमाणं मूलं तु त्रिंशत्साहस्रकेण तु

ส่วนขนาดของตละอันหนาแน่นนั้นกล่าวว่าเป็นหนึ่งแสนเจ็ดพัน และขนาดมูลฐานของวิยมนะ (ห้วงอากาศระหว่าง) ถูกกำหนดไว้ที่สามหมื่น

Verse 16

सुवर्णेन मुनिश्रेष्ठास् तथा वासुकिना शुभम् रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश् च निषेवितम्

ดูก่อนมหามุนีทั้งหลาย แดนมงคลที่ประดับด้วยทองและมีวาสุกีเป็นผู้ครองนั้น เป็นที่เลื่องลือว่า ‘รสาตละ’; เหล่าสรรพสัตว์อื่น ๆ ก็อาศัยและไปมาสู่ที่นั้นด้วย

Verse 17

विरोचनहिरण्याक्षनरकाद्यैश् च सेवितम् तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्

แดนที่มีวิโรจนะ หิรัณยากษะ นรกะ และเหล่าอื่น ๆ พำนักและรับใช้กันนั้น เลื่องลือว่า ‘ตลาตละ’; งดงามรุ่งเรืองรอบด้าน

Verse 18

वैनायकादिभिश्चैव कालनेमिपुरोगमैः पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः

สุตละก็หนาแน่นไปด้วยหมู่เทพโบราณที่มีคาลเนมีเป็นผู้นำ พร้อมด้วยหมู่ไวณายกะเป็นต้น และยังมีหมู่สรรพสัตว์อื่น ๆ อีกมากมาย

Verse 19

वितलं दानवाद्यैश् च तारकाग्निमुखैस् तथा महान्तकाद्यैर् नागैश् च प्रह्लादेनासुरेण च

วิตละเป็นแดนที่มีพวกทานวะและเหล่าอื่น ๆ รวมทั้งตารกะและอัคนิมุขะ มีหมู่นาคตั้งแต่มหานตะกะ และยังมีอสูรปรหลาทพำนักอยู่ด้วย

Verse 20

वितलं चात्र विख्यातं कम्बलाश्वनिषेवितम् महाकुम्भेन वीरेण हयग्रीवेण धीमता

ที่นี่ด้วย ‘วิตละ’ เป็นแดนเลื่องลือ มีคัมพลและอัศวะเป็นต้นไปมาสู่; และอยู่ใต้การครองของมหากุมภะผู้กล้า กับหัยครีวะผู้มีปัญญา

Verse 21

शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचिपूर्वकैः तथान्यैर् विविधैर् वीरैस् तलं चैव सुशोभितम्

พื้นแดนตลนั้นถูกแยกออกโดยศังกุกัรณะ และเช่นเดียวกันโดยนมุจิและเหล่าวีรชนอื่น ๆ; อีกทั้งด้วยวีรบุรุษนานาประการ พื้นนั้นจึงงดงามรุ่งเรืองทั่วทุกทิศ ด้วยรอยหมายแห่งเดชกล้า.

Verse 22

तलेषु तेषु सर्वेषु चाम्बया परमेश्वरः स्कन्देन नन्दिना सार्धं गणपैः सर्वतो वृतः

ในแดนตลทั้งปวงนั้น พระปรเมศวรพร้อมด้วยอัมพา (อุมา) เสด็จดำเนินร่วมกับสกันทะและนันทิน โดยมีกองคณะคณะคณ (คณะกณะ) แวดล้อมอยู่รอบด้าน.

Verse 23

तलानां चैव सर्वेषाम् ऊर्ध्वतः सप्तसप्तमाः क्ष्मातलानि धरा चापि सप्तधा कथयामि वः

เหนือแดนตลทั้งปวงขึ้นไป มีชั้นพื้นพิภพเรียงลำดับเป็นเจ็ดชั้น; และธรา ผู้เป็นฐานรองรับ ก็กล่าวว่าเป็นเจ็ดประการ—บัดนี้เราจักอธิบายแก่ท่านทั้งหลาย.