Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord

वसिष्ठ उवाच तथेत्युक्त्वा गते तस्मिन्भृगुवर्यो महोदरे / कृतकृत्यो गुरुजनं द्रष्टुं गन्तुमियेष सः

vasiṣṭha uvāca tathetyuktvā gate tasminbhṛguvaryo mahodare / kṛtakṛtyo gurujanaṃ draṣṭuṃ gantumiyeṣa saḥ

วสิษฐะกล่าวว่า “เป็นเช่นนั้นเถิด” ครั้นเขาจากไปแล้ว ฤๅษีผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภฤคุ ณ มโหทระ ครั้นทำกิจที่พึงทำสำเร็จแล้ว ก็ปรารถนาจะไปเฝ้าบรรดาครูผู้ใหญ่

vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st), Ekavacana
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्/Perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana, parasmaipada
tathāso / thus
tathā:
Sambandha (वाक्योपपद)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; assent/‘so be it’ (evaṃ-artha)
iti‘thus’ (quoting)
iti:
Sambandha (उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-प्रयोग)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormKtvā-pratyaya absolutive (क्त्वा/ल्यप्), ‘having said’
gatewhen (he) had gone
gate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
FormKta (क्त) PPP used as locative absolute; Puṃliṅga, Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana; ‘when (he) had gone’
tasminin/when he
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th), Ekavacana; pronoun; with gate = locative absolute
bhṛgu-varyaḥthe excellent Bhṛgu (sage)
bhṛgu-varyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + varya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः—‘श्रेष्ठो भृगुः’
mahodarein Mahodara (place)
mahodare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + udara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī (7th), Ekavacana; कर्मधारयः—‘महदुदरं यस्य’/place-name; locative of place
kṛta-kṛtyaḥhaving fulfilled his task
kṛta-kṛtyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + kṛtya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; तत्पुरुषः—‘कृतं कृत्यं येन’ (one who has accomplished his duty)
guru-janamthe elders / teachers
guru-janam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः—‘गुरूणां जनः’
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormTumun infinitive (तुमुनन्त), ‘to see’
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
FormTumun infinitive, ‘to go’
iyeṣaintended / wished
iyeṣa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्/Perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana, parasmaipada; ‘desired/intended’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; pronoun