Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 14
Karma-vāda Critiqued, Varṇāśrama Reframed, and the Soul’s Distinction from the Body
अथैषाम् कर्मकर्तृणां भोक्तृणां सुखदु:खयो: । नानात्वमथ नित्यत्वं लोककालागमात्मनाम् ॥ १४ ॥ मन्यसे सर्वभावानां संस्था ह्यौत्पत्तिकी यथा । तत्तदाकृतिभेदेन जायते भिद्यते च धी: ॥ १५ ॥ एवमप्यङ्ग सर्वेषां देहिनां देहयोगत: । कालावयवत: सन्ति भावा जन्मादयोऽसकृत् ॥ १६ ॥
athaiṣām karma-kartṝṇāṁ bhoktṝṇāṁ sukha-duḥkhayoḥ nānātvam atha nityatvaṁ loka-kālāgamātmanām
อุทธวาผู้เป็นที่รัก ยังมีนักปรัชญาบางพวกโต้แย้งข้อสรุปของเรา เขาเห็นสัตว์โลกเป็นผู้กระทำกรรมและเป็นผู้เสวยสุขทุกข์จากกรรมของตน และกล่าวว่าโลก กาล คัมภีร์ และอาตมันมีความหลากหลายและเป็นนิรันดร์ไหลไปในกระแสแห่งการแปรเปลี่ยน เขายังว่า ความรู้ไม่อาจเป็นหนึ่งหรือเป็นนิรันดร์ เพราะเกิดจากรูปทรงของสิ่งที่เปลี่ยนไป จึงแปรผันเสมอ ถึงยอมรับทัศนะนั้นก็ตาม การเกิด ตาย แก่ เจ็บย่อมเกิดซ้ำไม่สิ้น เพราะสัตว์ทั้งหลายต้องรับกายวัตถุที่อยู่ใต้อำนาจกาล
In this verse, according to Śrīla Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura, Lord Kṛṣṇa speaks the following to Uddhava. “My dear Uddhava, I have clearly established the actual goal of life in the instructions I have just imparted to you. There are those, however, who challenge My conclusion, especially the followers of Jaimini Kavi. If you are favorable to their understanding and thus do not accept My instructions, then kindly hear the following explanation.
FAQs
This verse challenges the assumption that there are many independent doers and enjoyers; it prompts inquiry into the deeper reality beyond bodily identification and false ego.
In the Uddhava-gītā context, Kṛṣṇa guides Uddhava toward clear discrimination about reality—questioning common beliefs about individuality, time, and the world to expose the workings of māyā.
When facing pleasure or pain, reflect that your identity is not merely the body-mind ‘doer’; this reduces anxiety, blame, and pride, and supports steady devotional practice.