Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 12

सम्पन्ना नित्यामित्रा मन्दगुणा वा भूमिरनित्यामित्रेति सम्पन्ना नित्यामित्रा श्रेयसी भूमिः सम्पन्ना हि कोशदण्डौ सम्पादयति तौ चामित्रप्रतिघातकौ इत्याचार्याः ॥ कZ_०७.१०.१२ ॥

sampannā nityāmitrā mandaguṇā vā bhūmiranityāmitreti sampannā nityāmitrā śreyasī bhūmiḥ sampannā hi kośadaṇḍau sampādayati tau cāmitrapratighātakau ityācāryāḥ

ดินแดนที่อุดมสมบูรณ์ แม้มีศัตรูถาวรอยู่ใกล้—แม้คุณลักษณะจะเพียงปานกลาง—ก็ยังดีกว่าดินแดนอุดมสมบูรณ์ที่เผชิญศัตรูไม่ถาวร; เพราะดินแดนอุดมสมบูรณ์สร้างทั้งคลังและกำลังทหาร (โกศและทัณฑะ) และทั้งสองอย่างนี้ใช้โต้ตีศัตรูได้—ดังที่อาจารย์ทั้งหลายกล่าว

सम्पन्नाprosperous, well-equipped
सम्पन्ना:
TypeAdjective
Rootसम्+पद् (ppp: सम्पन्न)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (भूमेः)
नित्याpermanent, constant
नित्या:
TypeAdjective
Rootनित्य
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (अमित्रा इति)
अमित्राhaving an enemy; enemy-afflicted
अमित्रा:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘भूमिः’ इत्यस्य विशेषणरूपेण (अमित्रा = having an enemy)
मन्दगुणाhaving weak/poor qualities
मन्दगुणा:
TypeAdjective (compound)
Rootमन्द + गुण
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (भूमेः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
भूमिःland; territory
भूमिः:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
अनित्याimpermanent, unstable
अनित्या:
TypeAdjective
Rootअनित्य
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (अमित्रा इति)
अमित्राhaving an enemy
अमित्रा:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘भूमिः’ इत्यस्य विशेषणरूपेण
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formइत्यर्थे अव्ययम्; पूर्वोक्तविकल्पस्य समापनम्
सम्पन्नाprosperous
सम्पन्ना:
TypeAdjective
Rootसम्+पद् (ppp: सम्पन्न)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (भूमेः)
नित्याpermanent
नित्या:
TypeAdjective
Rootनित्य
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (अमित्रा इति)
अमित्राhaving an enemy
अमित्रा:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणरूपेण
श्रेयसीbetter, preferable
श्रेयसी:
TypeAdjective (comparative)
Rootश्रेयस् (comparative: श्रेयस्/श्रेयसी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तुलनात्मकविशेषणम् (भूमेः)
भूमिःterritory
भूमिः:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
सम्पन्नाprosperous
सम्पन्ना:
TypeAdjective
Rootसम्+पद् (ppp: सम्पन्न)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (भूमेः)
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
कोशदण्डौthe treasury and the coercive power (army/punitive authority)
कोशदण्डौ:
TypeNoun (dual compound)
Rootकोश + दण्ड
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया द्विवचन (सम्पादयति इत्यस्य कर्म)
सम्पादयतिproduces; secures
सम्पादयति:
TypeVerb
Rootसम्+पद् (causative: सम्पादयति)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तौthose two
तौ:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा द्विवचन; अत्र प्रथमा द्विवचन (तौ ... प्रतिघातकौ)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
अमित्रप्रतिघातकौenemy-checking; capable of repelling the enemy
अमित्रप्रतिघातकौ:
TypeAdjective (compound)
Rootअमित्र + प्रति + घातक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; विशेषणम् (तौ = कोशदण्डौ)
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्यसमापनार्थम्
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; वक्तृनिर्देशः
A
amitra (enemy)
K
kośa (treasury)
D
daṇḍa (army/coercion)
Ā
ācāryāḥ (teachers/authorities)

FAQs

Because productivity generates kośa and daṇḍa, which are the durable instruments for deterring, containing, or defeating that enemy.

Prioritize structural capacity (revenue + coercive power) over short-term threat fluctuations; strong institutions outlast changing enemy alignments.