Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 33

यदि वा पश्येत् आयुधीयप्रायः श्रेणीप्रायो वा मे जनपदः शैलवननदीदुर्गैकद्वारारक्षो वा शक्ष्यति पराभियोगं प्रतिहन्तुम् विषयान्ते दुर्गमविषह्यमपाश्रितो वा शक्ष्यामि परकर्माण्युपहन्तुं ॥ कZ_०७.१.३३अ ॥

yadi vā paśyet āyudhīyaprāyaḥ śreṇīprāyo vā me janapadaḥ śailavananadīdurgaikadvārārakṣo vā śakṣyati parābhiyogaṃ pratihantum viṣayānte durgam aviṣahyam apāśrito vā śakṣyāmi parakarmāṇy upahantuṃ

หรือหากเขาคาดเห็นว่า: “แว่นแคว้นของเรามีลักษณะเป็นกำลังรบและจัดเป็นหมู่คณะคล้ายสมาคม (ศ्रेणी) เป็นส่วนใหญ่; หรือได้รับการคุ้มกันด้วยภูเขา ป่า แม่น้ำ ป้อม และทางเข้าแคบที่มีการเฝ้ารักษา จึงสามารถต้านการบุกของศัตรูได้; หรือเมื่ออาศัยอยู่ในป้อมชายแดนที่ตีไม่แตกและยึดไม่ได้ เราสามารถโจมตีการปฏิบัติการของฝ่ายตรงข้ามได้”—ดังนั้นเขาย่อมเลือกนโยบายที่บ่อนทำลายฝ่ายตรงข้ามโดยตนยังคงปลอดภัยได้।

यदिif
यदि:
TypeParticle
Rootयद्
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
पश्येत्he should see/observe; he may find
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
आयुधीय-प्रायःmostly consisting of armed men / predominantly military
आयुधीय-प्रायः:
TypeAdjective
Rootआयुधीय (आयुध) + प्राय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'प्राय' = बहुल/अधिकांश
श्रेणी-प्रायःmostly consisting of guilds (organized corporations)
श्रेणी-प्रायः:
TypeAdjective
Rootश्रेणी + प्राय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी, एकवचन (enclitic)
जनपदःthe countryside/territory (of my state)
जनपदः:
TypeNoun
Rootजनपद
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शैल-वन-नदी-दुर्ग-एकद्वार-रक्षः(a territory) protected by mountains, forests, rivers, a fort, and a single gate/access
शैल-वन-नदी-दुर्ग-एकद्वार-रक्षः:
TypeAdjective
Rootशैल + वन + नदी + दुर्ग + एकद्वार + रक्षस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = 'यस्य ... रक्षः (रक्षणम्/रक्षा) अस्ति सः'
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
शक्ष्यतिwill be able
शक्ष्यति:
TypeVerb
Rootशक्
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पर-अभियोगम्an enemy’s attack/expedition
पर-अभियोगम्:
TypeNoun
Rootपर + अभियोग
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिहन्तुम्to repel/counterstrike
प्रतिहन्तुम्:
TypeVerb
Rootप्रति-हन्
Formतुमुन् (infinitive)
विषय-अन्तेat the edge/frontier of the district/territory
विषय-अन्ते:
TypeNoun
Rootविषय + अन्त
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दुर्गम्a fort
दुर्गम्:
TypeNoun
Rootदुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अविषह्यम्unendurable; hard to overcome
अविषह्यम्:
TypeAdjective
Rootवि-षह् (with neg. a-)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'a-' नञ्
अपाश्रितःhaving taken refuge (in it)
अपाश्रितः:
TypeParticiple
Rootअप-आ-श्रि
Formकृत् (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि/भूतभावे (having resorted to)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
शक्ष्यामिI shall be able
शक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootशक्
Formलृट् (भविष्यत्), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
पर-कर्माणिthe enemy’s actions/operations
पर-कर्माणि:
TypeNoun
Rootपर + कर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
उपहन्तुम्to strike at; to damage; to thwart
उपहन्तुम्:
TypeVerb
Rootउप-हन्
Formतुमुन् (infinitive)
J
janapada
G
guilds (śreṇī)
F
fortress (durga)
F
frontier

FAQs

A militarized/organized populace, strong natural and fort defenses, controlled chokepoints, and access to an unassailable frontier fortress enabling safe offensive disruption.

Build resilience (terrain, forts, social organization) so the state can absorb attack while continuing to degrade the adversary’s capacity.