Adhyaya 210: Inquiry into Moral Agency (Karma) and Practical Means for the Dissolution of Sin: the Śiśumāra Contemplation

Verse 1

पुनः पतिव्रतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ रहस्यं धर्ममाख्यानं त्वयोक्तं तु महायशः ॥ स्त्रीणां माहात्म्यमुद्दिश्य भास्करस्य मतं यथा ॥

మళ్లీ పతివ్రత మహాత్మ్య వర్ణనం. నారదుడు అన్నాడు—ఓ మహాయశస్సు గలవాడా, స్త్రీల మహాత్మ్యాన్ని ఉద్దేశించి భాస్కరుడు (సూర్యుడు) చెప్పిన మతం ప్రకారం నీవు ధర్మరహస్య కథనాన్ని పలికావు.

Verse 2

इदं हि सर्वभूतेषु परं कौतूहलं मम ॥ तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महातपाः ॥

ఇది నాకు అన్ని విషయాలలో పరమ కుతూహలం. అందువల్ల నేను వినాలని కోరుతున్నాను—ఓ మహాతపస్వీ, చెప్పండి.

Verse 3

ये नरा दुःखसन्तप्तास्तपस्तीव्रं समाश्रिताः ॥ नानाव्रतशतोपायैः सुखहेतोर्महाप्रभ ॥

హే మహాప్రభా! దుఃఖంతో దగ్ధులైన మనుష్యులు సుఖహేతువుగా నానావిధ వ్రతాలు, శతశోపాయాలు ఆశ్రయించి తీవ్రమైన తపస్సును అవలంబిస్తారు।

Verse 4

मनसा निश्चितात्मानस्त्यक्त्वा सर्वप्रियाप्रियम् ॥ काङ्क्षन्ते बहवः केचित्केनचिद्विनिहन्यते ॥

చాలామంది మనసులో దృఢనిశ్చయం చేసి, ప్రియాప్రియములన్నిటిని విడిచినా ఫలాపేక్షను కోరుతారు; కొందరు ఏదో కారణం లేదా ఎవరో వలన అడ్డుపడతారు।

Verse 5

श्रुता लोके श्रुतिस्तात श्रेयो धर्मा हि नित्यशः ॥ सम्यक्कृच्छ्राश्रितस्याथ कथं पापे मतिर्भवेत् ॥

తాతా! లోకంలో వినబడింది, శ్రుతియందు కూడా వినబడింది—ధర్మమే నిత్యంగా శ్రేయస్సు. అట్లయితే సమ్యకంగా కఠిన వ్రతాచరణను ఆశ్రయించినవాడికి పాపంలో బుద్ధి ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 6

कस्यैतच्चेष्टितं तात कर्त्ता कारयितापि वा ॥ कः कर्षति जगच्चैको भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥

తాతా! ఇది ఎవరి చేష్టితం? కర్త ఎవరు, ప్రేరేపించేవాడు ఎవరు? ఎవరు ఒక్కడే జగత్తును మరియు చతుర్విధ భూతసమూహాన్ని లాగి నడిపిస్తాడు?

Verse 7

कं वा द्वेषं पुरस्कृत्य मतिस्तस्य प्रवर्तते ॥ सुखदुःखादि लोकेऽस्मिन्प्रकरोति सुदारुणम् ॥

ఏ ద్వేషాన్ని ముందుంచి అతని బుద్ధి ప్రవృత్తమవుతుంది? ఈ లోకంలోనే అది సుఖదుఃఖాదుల వంటి అత్యంత దారుణ అనుభవాలను కలిగిస్తుంది।

Verse 8

यद्येवं तु मया गुह्यं दुर्विज्ञेयं सुरैरपि ॥ शक्यं श्रोतुं महाराज तदाख्याहि तपोधन ॥

ఈ నా గూఢోపదేశం—దేవతలకైనా దుర్విజ్ఞేయమైనది—వినగలిగితే, ఓ మహారాజా, ఓ తపోధన, దానిని వివరించుము।

Verse 9

नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो महामनाः ॥ विनयात्प्रश्रितं वाक्यमिदमाह महामुनिम् ॥

నారదుడు ఇలా పలికినప్పుడు మహామనస్కుడైన ధర్మరాజు వినయంతో, నమ్రవాక్యంగా, ఆ మహామునితో ఈ మాటలు చెప్పెను।

Verse 10

न कश्चिद्दृश्यते लोके कर्ता कारयितापि वा ॥ यद्वै परमधर्मात्मन् यस्मिन्कर्म प्रतिष्ठितम् ॥

హే పరమధర్మాత్మా, లోకంలో స్వతంత్ర కర్తగా—లేదా ఇతరులను చేయించేవాడిగా—ఎవరూ కనిపించరు; ఎందుకంటే కర్మ ఆ తత్త్వంలోనే స్థితి పొందింది।

Verse 11

यस्य वै कीर्त्यते नाम येन चाज्ञाप्यते जगत् ॥ व्यवहरामि वचश्चाहं यः करोति स्वयं कृतम् ॥

య whose పేరు కీర్తించబడుతుందో, whose ఆజ్ఞచేత జగత్తు నడుస్తుందో—ఆయన ద్వారానే నేను కార్యం చేస్తాను, వాక్యమూ పలుకుతాను; ఆయననే స్వయంగా చేసినదాన్ని సిద్ధం చేస్తాడు।

Verse 12

दिव्येऽस्मिन् सदसि ब्रह्मन् ब्रह्मर्षिगणसंवृते ॥ यथाश्रुतं यथादृष्टं कथयिष्याम्यहं विभो ॥

హే బ్రహ్మన్, బ్రహ్మర్షిగణములతో పరివృతమైన ఈ దివ్య సభలో, హే విభో, నేను వినినట్లే వినినట్లు, చూచినట్లే చూచినట్లు వివరించెదను।

Verse 13

स्वकर्म भुज्यते तात सम्भूतैर्यत्कृतं स्वयम् ॥ आत्मानं पातयत्यात्मा किञ्चित्कर्म च कारयेत् ॥

హే తాత! దేహధారులలో తానే చేసిన తన కర్మఫలాన్ని తానే అనుభవిస్తాడు. ఆత్మే ఆత్మను పతనానికి నెడుతుంది, కొంత కర్మను ప్రవర్తింపజేస్తుంది కూడా.

Verse 14

वायुना भाविता संज्ञा संसारे सा दृढीकृता ॥ तामेव भजते जन्तुः सुकृतं वाथ दुष्कृतम् ॥

ప్రాణవాయువుతో భావితమైన సంజ్ఞ సంసారంలో దృఢమవుతుంది. జీవుడు అదే ప్రవృత్తిని అనుసరిస్తాడు—సుకృతమైనా దుష్కృతమైనా.

Verse 15

अभिघाताभिभूतस्तु आत्मनात्मानमुद्धरेत् ॥ आत्मा शत्रुश्च बन्धुश्च न कश्चिद्बन्धुरात्मनः ॥

ఆఘాతంతో కుంగిపోయినప్పుడు మనిషి తానే తనను తాను उद्धరించుకోవాలి. ఆత్మే శత్రువు, ఆత్మే బంధువు; ఆత్మకు మరెవ్వరూ నిజమైన బంధువు కారు.

Verse 16

बन्धुं बन्धुपरिक्लेशं निर्मितं पूर्वकर्मभिः ॥ जगत्यामुपभुङ्क्ते वै जीवा योनिशतैरपि ॥

ఈ లోకంలో జీవులు పూర్వకర్మలతో నిర్మితమైన బంధుత్వం మరియు బంధువుల వల్ల కలిగే క్లేశాలను నిజంగా అనుభవిస్తారు—వందల యోనుల్లో జన్మించినా కూడా.

Verse 17

मिथ्याप्रवृत्तः शब्दोऽयं जगद्भ्रमति सर्वशः ॥ यावत्तत्कुरुते कर्म तावत्कर्म स्वयंकृतम् ॥

ఈ వాక్యం తప్పు మార్గంలో ప్రవృత్తమై జగత్తును అన్ని విధాలా భ్రమింపజేస్తుంది. ఎవడు ఎంతకాలం కర్మ చేస్తాడో, అంతకాలం అది నిజంగా స్వయంకృత కర్మమే.

Verse 18

यथा यथा क्षयं याति ह्यशुभं पुरुषस्य वै ॥ तथा तथा शुभा बुद्धिर्मनुजस्य प्रवर्तते ॥

మనుష్యునిలోని అశుభ తత్త్వం యథాయథంగా క్షయమవుతుందో, తథాతథంగా అతనిలో శుభబుద్ధి ఉదయించి ప్రవృత్తమవుతుంది।

Verse 19

शुभाशुभकरीं बुद्धिं लभते पौरवैहिकीम् ॥ दुष्कृतैः कर्मभिर्देही शुभैर्वा स्वयमर्जितैः ॥ क्लेशक्शयं पापहरं शुभं कर्म करोत्यथ ॥

దేహధారి ఈ జన్మలో సంపాదించిన కర్మలవల్ల—దుష్కృతాలచేత గానీ, స్వయంగా సంపాదించిన శుభకర్మలచేత గానీ—శుభాశుభ ఫలప్రదమైన బుద్ధిని పొందుతాడు। అనంతరం క్లేశక్షయకరమైన, పాపహరమైన శుభకర్మను ఆచరిస్తాడు।

Verse 20

शुभाशुभं नरः प्राप्य कर्माकर्म तथैव च ॥ विवृते विमले कर्मण्यअमरेषु महीयते ॥

మనిషి శుభాశుభ ఫలాలను, అలాగే కర్మం మరియు అకర్మాన్ని పొందిన తరువాత, ప్రకటమైన నిర్మల కర్మం ద్వారా అమరులలో మహిమ పొందుతాడు।

Verse 21

स्वर्गः शुभफलप्राप्तिर्निरयः पापसंभवः ॥ नैव कश्चित्प्रदाता च नापहर्ता प्रदृश्यते ॥

స్వర్గం అనేది శుభఫలప్రాప్తి; నరకం పాపం వల్ల ఉద్భవిస్తుంది। ఇక్కడ దాత ఎవ్వరూ కనిపించరు, హరించేవారూ కనిపించరు।

Verse 22

नारद उवाच ॥ यद्येवं स्वकृतं कर्म समन्वेति शुभाशुभम् ॥ शुभस्येह भवेर्दवृद्धिरशुभस्य क्षयोऽपि वा ॥

నారదుడు పలికెను—ఇలా స్వయంకృత కర్మం శుభాశుభ ఫలాలతో అనుసరిస్తే, ఈ జన్మలో శుభం పెరగకపోవడం—లేదా అశుభం క్షయమవడం కూడా—ఎలా సాధ్యం?

Verse 23

मनसा कर्मणा वापि तपसा चरितेन वा ॥ यथा न रोहते जन्तुस्तथा त्वं वक्तुमर्हसि ॥

మనసుతో గానీ, కర్మతో గానీ, తపస్సుతో గానీ, ఆచరణతో గానీ—జీవిలో ఆ (అశుభం) మళ్లీ పుట్టకుండే విధానాన్ని మీరు వివరించవలసినది.

Verse 24

यम उवाच ॥ इदं पुण्यं पवित्रं च ह्यशुभानां शुभप्रदम् ॥ कीर्तयिष्यामि ते सम्यक्पापदोषक्षयं सदा ॥

యముడు పలికెను: ఇది పుణ్యకరమూ పవిత్రమూ అయిన ఉపదేశం; అశుభంతో బాధపడువారికి శుభాన్ని ప్రసాదించేది—పాపదోషాల నిత్య క్షయార్థం—నేను నీకు సమ్యకంగా ప్రకటిస్తాను.

Verse 25

प्रणम्य शिरसा सम्यक्पापपुण्यकराय च ॥ कर्तृणे जगतो नित्यं विश्वस्य जगतो ह्यहम् ॥

పాపపుణ్యాలకు కూడా కర్త అయిన, జగత్తుకు నిత్య కర్త అయిన ఆయనకు నేను శిరస్సు వంచి సమ్యకంగా నమస్కరించి (చెప్పుచున్నాను); ఎందుకంటే నేను ఈ విశ్వజగత్తు విషయమైనే మాట్లాడుతున్నాను.

Verse 26

येन सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ अनादिमध्यानिधनं दुर्विज्ञेयं सुरासुरैः ॥

యేనిచేత ఈ సమస్త త్రిలోకమూ—చరాచరాలతో సహా—సృష్టింపబడినదో, ఆ తత్త్వం ఆది-మధ్య-అంతరహితం; దేవాసురులకైనా దుర్విజ్ఞేయం.

Verse 27

यः समः सर्वभूतेषु जितात्मा शान्तमानसः ॥ स पापेभ्यो विमुच्येत ज्ञानवान्सर्ववेदवित् ॥

సర్వభూతాల పట్ల సమదృష్టి కలిగి, ఆత్మనిగ్రహంతో, శాంతమనస్సుతో ఉన్నవాడు—జ్ఞానవంతుడై, సమస్త వేదాలను తెలిసినవాడై—పాపాల నుండి విముక్తి పొందును.

Verse 28

गुणागुणपरिज्ञाता ह्यक्षयस्य क्षयस्य च ॥ ध्याने नैव ह्यसम्मूढः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

పుణ్యపాపాలను విచారించి, క్షయమయ్యేది–అక్షయమయ్యేది ఏదో తెలిసి, ధ్యానంలో మోహపడని వాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 29

स्वदेहे परदेहे च सुखदुःखेन नित्यशः ॥ विचारज्ञो भवेद्यस्तु स मुच्येतैनसा ध्रुवम् ॥

తన దేహంలోనూ ఇతరుల దేహంలోనూ నిత్యం సుఖదుఃఖాలను విచారంతో గ్రహించే వాడు నిశ్చయంగా పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 30

अहिंस्रः सर्वभूतेषु तृष्णाक्रोधविवर्जितः ॥ शुभन्यायः सदा यश्च स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

సర్వభూతాల పట్ల అహింసకుడై, తృష్ణా–క్రోధాలను విడిచి, ఎల్లప్పుడూ శుభమైన ధర్మన్యాయాన్ని అనుసరించే వాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 31

प्राणायामैश्च निर्गृह्य त्वधः सन्धानारणानि च ॥ व्यवस्थितमना यस्तु स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ప్రాణాయామాలతో ప్రాణవాయువులను నియంత్రించి, అధః-సంధాన ధారణలను కూడా ఆచరించి, మనస్సు స్థిరంగా ఉన్న వాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 32

निराशः सर्वतस्तिष्ठेदिष्टार्थेषु न लोलुपः ॥ परीतात्मा त्यजेत्प्राणान्सर्वपापात्प्रमुच्यते ॥

మనిషి అన్ని విధాలా ఆశలేకుండా ఉండాలి, ఇష్టవిషయాల పట్ల లోభపడకూడదు; ఆత్మనిగ్రహంతో, ప్రాణాలను విడిచినా అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 33

श्रद्दधानो जितक्रोधः परद्रव्यविवर्जकः ॥ अनसूयश्च यो मर्त्यः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

శ్రద్ధగలవాడు, క్రోధాన్ని జయించినవాడు, పరధనాన్ని వర్జించినవాడు, ద్వేషరహితుడైన మానవుడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 34

गुरुशुश्रूषया युक्तस्त्वहिंसानिरतश्च यः ॥ अक्षुद्रशीलस्तु नरः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

గురుసేవలో నిమగ్నుడై, అహింసలో రతుడై, నీచస్వభావం లేని మనిషి పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 35

प्रशस्तानि च यः कुर्यादप्रशस्तानि वर्जयेत् ॥ मङ्गले परमो यश्च स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ప్రశంసనీయమైన కార్యాలు చేసి, అపప్రశంసనీయమైనవాటిని వర్జించి, మంగళాచరణలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 36

योऽभिगच्छति तीर्थानि विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ पापादुपरतो नित्यं स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

శుద్ధమైన అంతరాత్మతో తీర్థాలను ఆశ్రయించి, నిత్యం పాపం నుండి విరమించినవాడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 37

नारद उवाच ॥ एतच्छ्रेयॊहितं चैव सर्वेषां वै परन्तप ॥ उपपन्नं च युक्तं च तत्त्वया समुदाहृतम् ॥

నారదుడు పలికెను—హే పరంతప! ఇది సమస్తులకు శ్రేయస్సును కలిగించేది; ఇది సుసిద్ధమై, యుక్తియుక్తమై, తత్త్వానుసారంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 38

विविधैः कारणोपायैः सम्यक्तत्त्वार्थदर्शितैः ॥ संशयोऽभून्मम पुरा स त्वया नाशितः प्रभो ॥

సమ్యక్ తత్త్వార్థాన్ని స్పష్టంగా చూపించే వివిధ కారణోపాయాల వల్ల నాకు పూర్వం ఒక సందేహం కలిగింది; ప్రభో, ఆ సందేహాన్ని మీరు నివృత్తి చేసారు।

Verse 39

ततोऽप्यल्पतरश्चेत्स्यादुपायो योगवित्तम ॥ कथ्यतां मे महाभाग येन पापं प्रणश्यति ॥

అదికన్నా ఇంకా సులభమైన ఉపాయం ఏదైనా ఉంటే, ఓ యోగవిద్యలో శ్రేష్ఠ జ్ఞాతా, మహాభాగా, నాకు చెప్పండి—దానివల్ల పాపం నశిస్తుంది।

Verse 40

दुष्करं पूर्वमुक्तं हि योगधर्मस्य साधनम् ॥ पापापहरणं लोके यदन्यत्सुखसाधनम् ॥

ముందు చెప్పిన యోగధర్మ సాధనం నిజంగా కష్టసాధ్యం. కాబట్టి లోకంలో పాపాన్ని హరించే, సులభంగా సాధ్యమయ్యే మరో ఉపాయాన్ని చెప్పండి।

Verse 41

अल्पोपायकरेण चैव सुखोपायं च सर्वशः ॥ येन पापकृतान्दोषानपोहतिसुदारुणान् ॥

అల్ప ప్రయత్నంతో జరిగే, అన్ని విధాలా సుఖసాధ్యమైన ఉపాయాన్ని చెప్పండి—దానివల్ల పాపకర్మల వల్ల కలిగిన అత్యంత దారుణ దోషాలు తొలగిపోతాయి।

Verse 42

आत्मायत्ताश्च ये नित्यं न च विस्तारविस्तरः ॥ गुणैश्च विविधैर्युक्ता इह लोके परत्र च ॥

[అటువంటి ఉపాయాలను చెప్పండి] అవి నిత్యం స్వయంపరమైనవి, ఎక్కువ విస్తరణ అవసరం లేనివి, మరియు వివిధ గుణాలతో యుక్తమైనవి—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ।

Verse 43

कर्मणामशुभानां च विविधोत्पत्तिजन्मनाम् ॥ यः समर्थः स्फोटयितुं तन्मे ब्रूहि महातपाः ॥

ఓ మహాతపస్వీ! వివిధ ఉద్భవాలు, జన్మాల నుండి పుట్టిన అశుభకర్మలను ఛేదించి/నిష్ప్రభం చేయగల ఉపాయాన్ని నాకు చెప్పండి।

Verse 44

यम उवाच ॥ यथा स भगवानाह धर्ममेतं प्रजापतिः ॥ तदहं भावयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम् ॥

యముడు అన్నాడు—ఆ భగవాన్ ప్రజాపతి ఈ ధర్మాన్ని ఎలా ప్రకటించాడో, అలాగే నేను స్వయంభువుకు నమస్కరించి దీనిని వివరించుదును।

Verse 45

लोकानां श्रेयसोऽर्थं तु पापानां तु विनाशनम् ॥ क्रियाकारनियोगं च प्रोच्यमानं निबोध मे ॥

లోకాల శ్రేయస్సుకోసం, పాపనాశనార్థం, క్రియాచరణ నియమాన్ని బోధించుచున్నాను; దానిని నన్ను నుండి గ్రహించండి।

Verse 46

प्राप्नुयादीप्सितान्कामान्पापैर्मुक्तो यथासुखम् ॥ यः कुर्याद्धर्मसंयुक्तं विशुद्धेनान्तरात्मना ॥

శుద్ధమైన అంతరాత్మతో ధర్మసంబంధమైన కర్మను ఎవడు ఆచరిస్తాడో, అతడు పాపముల నుండి విముక్తుడై సుఖంగా ఇష్టకామ్యాలను పొందును।

Verse 47

यस्तु कारयते रूपं शिशुमारं प्रजापतिम् ॥ दृष्ट्वा नमस्येत्प्रयतः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

శిశుమార అనే ప్రజాపతి రూపాన్ని చేయించేవాడు, దానిని దర్శించి నియమంతో నమస్కరిస్తే, అతడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 48

यदा तस्य शरीरस्थं सोमं पश्येत्समाहितः ॥ महापातकनाशस्तु तदा तस्य विधीयते ॥

ఏకాగ్రచిత్తంతో ఆ శరీరంలో (శిశుమార రూపంలో) స్థితమైన సోముని దర్శించినప్పుడు, అతనికి మహాపాతకనాశం విధించబడుతుంది।

Verse 49

ललाटे तूत्थितं दृष्ट्वा मुच्यते च स पातकैः ॥ कण्ठस्थं पातकैः सर्वैर् हृदिस्थं च कृताकृतैः ॥

అది లలాటంపై ఉద్భవించినట్లు దర్శిస్తే పాపాల నుంచి విముక్తి; కంఠంలో స్థితమై దర్శిస్తే సమస్త పాపాల నుంచి; హృదయంలో స్థితమై దర్శిస్తే చేసినవి–చేయనివి అనే కర్మదోషాల నుంచీ విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 50

मनसा कर्मणा वाचा यत्किञ्चित्कलुषं कृतम् ॥ उदरस्थं तु तं दृष्ट्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥

మనసుతో, కర్మతో, వాక్కుతో చేసిన ఏ కలుషమైనా—అది ఉదరంలో స్థితమై ఉన్నట్లు దర్శిస్తే విముక్తి కలుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 51

वाङ्मनोभिः कृतानां तु पापानां विप्रमोक्षणम् ॥ यदा लाङ्गलकण्ठे तु स्थितं पश्येद्दिवाकरम् ॥

వాక్కు మరియు మనస్సుతో చేసిన పాపాల నుండి విశేష విముక్తి—లాంగలకంఠంలో స్థితమైన దివాకరుని (సూర్యుని) దర్శించినప్పుడు కలుగుతుంది।

Verse 52

तदा स दुष्कृतान्सर्वान्विनाशयति मानवः ॥ यदा सोमं गुरुं सर्वं यः कुर्यात्तु प्रदक्षिणम् ॥

అప్పుడు ఆ మనిషి తన సమస్త దుష్కృతాలను నశింపజేస్తాడు। మరియు సోముని సర్వగురువుగా భావించి ఎవడు ప్రదక్షిణ చేస్తాడో,

Verse 53

ध्यायेत ह्यक्षयं यस्तु स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ भृगुर्बुधः शनैश्चारो लोहिताङ्गश्च वीर्यवान् ॥

అక్షయ తత్త్వాన్ని ధ్యానించువాడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును. (గ్రహాలు) భృగు (శుక్రుడు), బుధుడు, శనైశ్చరుడు మరియు వీర్యవంతుడైన లోహితాంగ (కుజుడు) ఉన్నారు.

Verse 54

सौम्यरूपो यदा चन्द्रः कुरुते च प्रदक्षिणाम् ॥ हृदि कृत्वा तु तत्पापं यो ध्यायेदक्षरं शुचिः ॥

చంద్రుడు సౌమ్యరూపంతో ప్రదక్షిణం చేయునప్పుడు, శుచిగా ఉండి ఆ పాపాన్ని హృదయంలో నిలిపి (అంతరంగంలో అంగీకరించి) అక్షర/అక్షయ తత్త్వాన్ని ధ్యానించువాడు శుద్ధుడగును.

Verse 55

जघनस्थं शुचिर्दृष्ट्वा नरश्चन्द्रमसं मुने ॥ नमस्येत्प्रयतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

ఓ మునీ, శుచిగా ఉండి జఘనస్థ (కటి/నితంబ ప్రాంతంలో ఉన్న) చంద్రుణ్ణి చూచిన మనిషి, నియమంతో నమస్కరించాలి; అతడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 56

आर्द्रस्थमार्द्रकर्मा तु ध्यात्वा चाष्टशताक्षरम् ॥ यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च द्वावन्योऽन्यं प्रपश्यतः ॥

కాని ఆర్ద్రస్థానంలో ఉండి ఆర్ద్రకర్ముడైనవాడు అష్టశతాక్షర మంత్రాన్ని ధ్యానించాలి; చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు—ఈ ఇద్దరూ—పరస్పరం దర్శించుకొనునప్పుడు.

Verse 57

सम्पूर्णौ विमलौ सम्यग्भ्राजमानौ स्वतेजसा ॥ कृत्वा हृदि तथा पापं यो ध्यायेत्परमव्ययम् ॥

పూర్తిగా, నిర్మలంగా, స్వతేజస్సుతో సమ్యకంగా ప్రకాశించునట్లు (ఆ దర్శనాన్ని) హృదయంలో స్థాపించి, అలాగే (తన) పాపాన్ని కూడా హృదయంలో ఉంచి పరమ అవ్యయ తత్త్వాన్ని ధ్యానించువాడి పాపం తొలగును.

Verse 58

वामनं ब्राह्मणं दृष्ट्वा वाराहं च जलोत्थितम् ॥ धरणी चोद्धृता येन सिंहं चापि महामुने ॥

బ్రాహ్మణరూప వామనుని, అలాగే జలమునుండి ఉద్భవించిన వరాహుని—యేన ధరణి ఉద్ధరింపబడెను—మరియు సింహావతారమును కూడా చూచి, ఓ మహామునీ।

Verse 59

नमस्येद्वै पयोभक्षः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ प्राणायामं च यः कुर्यात्सोऽपि पापात्प्रमुच्यते ॥

పాలాహారముతో నమస్కరించువాడు పాపములనుండి విముక్తుడగును; ప్రాణాయామము చేయువాడును పాపమునుండి విముక్తుడగును।

Verse 60

यम उवाच ॥ देवर्षे श्रूयतां पुण्यं यद्ब्रवीषि महामुने ॥ त्वदुक्त्या मे कथयतः शृणुष्वावहितोऽनघ ॥

యముడు పలికెను—ఓ దేవర్షీ, ఓ మహామునీ, నీవు చెప్పు పుణ్యోపదేశము వినబడుగాక. నీ వాక్యానుసారము నేను వివరిస్తున్నాను; ఓ నిర్దోషుడా, ఏకాగ్రంగా వినుము।

Verse 61

संसारे प्राप्तदोषस्य जायमानस्य देहिनः ॥ पततां च गतो भावः पापकर्मक्षयेण तु ॥

సంసారములో జన్మించు దేహి దోషమును పొందును; పడిపోయినవారికీ—పాపకర్మ క్షయముచేత—స్థితి మార్పు కలుగును।

Verse 62

तत्त्वार्थं वेत्ति यः सम्यक्पुरुषं प्रकृतिं तथा ॥ ज्ञात्वा वा यो न मुह्येत पदं प्राप्नोति शाश्वतम् ॥

యెవడు తత్త్వార్థమును సమ్యక్గా తెలుసుకొనును—పురుషుని మరియు ప్రకృతిని—తెలిసికొని మోహింపకుండునో, వాడు శాశ్వత పదమును పొందును।

Verse 63

उत्थाय ब्राह्मणं गच्छेन्नरो भक्त्या समन्वितः ॥ अभिगम्य प्रदानॆन स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

భక్తి, వినయంతో కూడిన మనిషి లేచి బ్రాహ్మణుని వద్దకు వెళ్లాలి. సమీపించి దానం ఇచ్చినచో అతడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 64

कैवल्यमभिसम्पन्ने श्रद्धधानो भवेन्ररः ॥ अनन्यमानसः कुर्याद्यथा धर्मानुशासनम् ॥

కైవల్యానికి దారితీసే ఉపదేశం లభించినప్పుడు మనిషి శ్రద్ధావంతుడవాలి. చిత్తం చెదరకుండా ధర్మానుశాసన ప్రకారం ఆచరించాలి.

Verse 65

तदा निर्मलतां याति चन्द्रमाः शारदो यथा ॥ प्राणायामशतं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

అప్పుడు అతడు శరదృతు చంద్రునిలా నిర్మలతను పొందుతాడు. ప్రాణాయామాన్ని వంద సార్లు చేసినచో సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.