Adhyaya 52: The Merit of Śravaṇa-Dvādaśī and the Liberation of a Preta through Gayā Piṇḍa-Rites

Verse 1

इति श्रीवामनपुराणे एकपञ्चाशो ऽध्यायः नारद उवाच कानि तीर्थानि विप्रेन्द्र प्रह्लादो ऽनुजगाम ह प्रह्लादतीर्थयात्रां मे सम्यगाख्यातुमर्हसि

(ఇట్లు శ్రీ వామనపురాణంలోని యాభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.) నారదుడు అన్నాడు—ఓ విప్రేంద్రా, ప్రహ్లాదుడు ఏ ఏ తీర్థాలను సందర్శించాడు? ప్రహ్లాద తీర్థయాత్రను నాకు సమ్యకంగా వివరించవలసినది।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच शृणुष्व कथयिष्यामि पापपङ्कप्रणाशिनीम् प्रह्लादतीर्थयात्रां ते शुद्धपुण्यप्रदायिनीम्

పులస్త్యుడు అన్నాడు—విను; నేను నీకు ప్రహ్లాదుని తీర్థయాత్రను వివరిస్తాను, అది పాపమనే మట్టిని నశింపజేసి శుద్ధ పుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 4

संत्यज्य मेरुं कनकाचलेन्द्रं तीर्थं जगामामरसंघजुष्टम् ख्यातं पृतिव्यां शुभदं हि मानसं यत्र स्थितो मत्स्यवपुः सुरेशः // वम्प्_52.3 तस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः संपूज्य च जगन्नाथमच्युतं श्रुतिभिर्युतम्

my kingdom has been taken away by Bali—the mighty one.’"

Verse 6

तस्यां स्नात्वा महानद्यां संपूज्य च जगत्पतिम् समुपोष्य शुचिर्भूत्वा दत्वा विप्रेषु दक्षिणाम्

ఆ మహానదిలో స్నానం చేసి, జగత్పతిని పూజించి, ఉపవాసం ఆచరించాడు; శుచిగా మారి తరువాత బ్రాహ్మణులకు దక్షిణను ఇచ్చెను।

Verse 7

नमस्कृत्य जगन्नाथमथो कूर्मवपुर्धरम् ततो जगाम कृष्णाख्यं द्रष्टुं वाजिमुखं प्रभुम् तत्र देवह्रदे स्नात्वा तर्पयित्वा पितॄन् सुरान्

కూర్మవపుధరుడైన జగన్నాథునికి నమస్కరించి, ‘కృష్ణ’ అనే స్థలానికి వాజిముఖ ప్రభువును దర్శించుటకు వెళ్లెను। అక్కడ దేవహ్రదంలో స్నానం చేసి పితృలకు, దేవులకు తర్పణం చేశాడు।

Verse 8

संपूज्य हयशीर्षं च जगाम गजसाह्वयम् तत्र देवं जगन्नाथं गोविन्दं चक्रपाणिनम्

హయశీర్షుని విధివిధానంగా పూజించి, ‘గజ’ అనే స్థలానికి వెళ్లెను. అక్కడ జగన్నాథుడు—గోవిందుడు, చక్రపాణి—దేవుని దర్శించి పూజించాడు।

Verse 9

स्नात्वा संपूज्य विधिवत् जगाम यमुनां नीम् तस्यां स्नातः शुचिर्भूत्वा संतर्प्यार्षिसुरान् पितॄन् ददर्श देवदेवेशं लोकनाथं त्रिविक्रमम्

స్నానం చేసి, విధివిధానంగా పూజించి, యమునా నదికి వెళ్లెను. అందులో స్నానం చేసి శుచిగా మారి, ఋషులు, దేవులు, పితృలకు తర్పణం సమర్పించి, దేవదేవేశుడైన లోకనాథుడు త్రివిక్రముని దర్శించాడు।

Verse 10

नारद उवाच साम्प्रतं भगवान् विष्णुस्त्रैलोक्याक्रमणं वपुः करिष्यति जगत्स्वामी बलेर्बन्धनमीश्वरः

నారదుడు పలికెను—ఇప్పుడు జగత్స్వామి భగవాన్ విష్ణువు త్రిలోకాలను వ్యాపించే (త్రివిక్రమ) రూపాన్�Vamana Purana

Verse 12

पुलस्त्य उवाच श्रूयतां कथियिष्यामि यो ऽयं प्रोक्तस्त्रिविक्रमः यस्मिन् काले संबभूव यं च वञ्चितवानसौ

పులస్త్యుడు పలికెను—వినుడి; చెప్పబడిన ఆ త్రివిక్రముని వృత్తాంతాన్ని నేను వివరిస్తాను—అతడు ఏ కాలంలో ప్రదర్శితుడయ్యెను, ఎవరిని మోసగించెను।

Verse 13

आसीद् धुन्धुरिति ख्यातः कश्यपस्यौरसः सुतः दनुगर्भसमुद्भूतो माबलपराक्रमः

ధుంధు అని ప్రసిద్ధుడైన ఒక అసురుడు ఉండెను; అతడు కశ్యపుని ఔరస పుత్రుడు, దనువు గర్భమున జన్మించినవాడు; అతని పరాక్రమం అపరిమితం।

Verse 14

स समाराद्य वरदं ब्रह्माणं तपसासुरः अवध्यत्वं सुरैः सेन्द्रैः प्रार्थयत् स तु नारद

హే నారదా, ఆ అసురుడు తపస్సుతో వరదాత బ్రహ్మను ప్రసన్నం చేసి, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలచే అవధ్యత్వాన్ని వరంగా కోరెను; అలాగే జరిగింది।

Verse 15

तद् वरं तस्य च प्रादात् तपसा पङ्कजोद्भवः परितुष्टः स च बली निर्जगाम त्रिविष्टपम्

tatastadadbhutatamaṃ dṛṣṭvā sa matimān vaṇik papraccha taṃ pretapālaṃ kautūhalamanā vaśī

Verse ["Vishnu"]

चतुर्थस्य कलेरादौ जित्वा देवान् सवासवान् धुन्धुः शक्रत्वमकरोद्धिरण्यकशिपौ सति

At the beginning of the fourth age, Kali, Dhundhu—having conquered the gods together with Indra—conferred the sovereignty of Indra (the office of Śakra) upon Hiraṇyakaśipu, while he yet lived.

Verse 20

ते धुन्धुवाक्यं तु निशम्य दैत्याः प्रोचुर्न नो विद्यति लोकपाल गतिर्यया याम पितामहाजिरं सुदुर्गमो ऽयं परतो हि मार्गः

aham: I; āsam purā: I was formerly/once; vipraḥ: brāhmaṇa, learned priestly person; śākale: in Śākala (a city/region name); nagara-uttame: in the best/excellent city; somaśarmā (somaśarmeti): Somaśarman (proper name; ‘Soma’ + ‘śarman’ = auspiciousness/joy); vikhyātaḥ: renowned/known; bahulā: Bahulā (proper name; here, the mother); garbha: womb/pregnancy; saṃbhavaḥ: born/originating.

Verse 21

इतः सहस्रैर्बहुयोजनाख्यैर्लोको महर्नाम महर्षिजुष्टः येषां हि दृष्ट्यार्ऽपणचोदितेन दह्यन्ति दैत्याः सहसेक्षितेन

ఇక్కడి నుండి అనేక వేల యోజనాల దూరంలో ‘మహర్లోక’మనే లోకం ఉంది; అది మహర్షులు సంచరించే స్థలం. వారి దృష్టి ఏదైనా దిశగా ప్రేరేపితమై పడితే, ఆ అకస్మాత్తు చూపుతోనే దైత్యులు దగ్ధమవుతారు.

Verse 22

ततो ऽपरो योजनकोटिना वै लोको जनो नाम वस्न्ति यत्र गोमातरो ऽस्मासु विनाशकारि यासां रजो ऽपीह महासुरेन्द्र

ఆ తరువాత ఒక కోటి యోజనాల దూరంలో ‘జనలోక’మనే లోకం ఉంది; అక్కడ ‘గోమాతలు’ నివసిస్తారు. హే మహాసురేంద్రా, వారి ధూళికణమూ ఇక్కడ మనకు వినాశకరం.

Verse 23

ततो ऽपरो योजनकोटिभिस्तु षड्भिस्तपो नाम तपस्विजुष्टः तिष्ठन्ति यत्रासुर साध्यवर्या येषां हि नश्वासमरुत् त्वसह्यः

ఆ తరువాత ఆరు కోటి యోజనాల దూరంలో ‘తపోలోక’మనే లోకం ఉంది; అది తపస్వులు సేవించే స్థలం. హే అసురా, అక్కడ శ్రేష్ఠ సాధ్యులు నివసిస్తారు; వారి శ్వాసవాయువే అసహ్యం.

Verse 24

ततो ऽपरो योजनकोटिभिस्तु त्रिंशद्भिरादित्यसहस्रदीप्तिः सत्याभिधानो भगवन्निवासो वरप्रदो ऽभुद् भवतो हि यो ऽसौ

ఆ తరువాత ముప్పై కోటి యోజనాల దూరంలో ‘సత్య’ అనే లోకం ఉంది; అది వెయ్యి సూర్యుల వలె పVamana Purana,53,48,VamP 53.48,kathaṃ kathamapi prāṇā mayā saṃpratidhāritāḥ evametādṛśaḥ pāpī nivasāmyatinirghṛṇaḥ,कथं कथमपि प्राणा मया संप्रतिधारिताः एवमेतादृशः पापी निवसाम्यतिनिर्घृणः,Saromahatmya (Sarasvati–tirtha-mahima cycle),Dharma Teaching / Confession (ātma-nindā),Adhyaya 53 (title not supplied in prompt; continuing lament/confession sequence),53.48,kathaṃ kathamapi prāṇā mayā saṃpratidhāritāḥ evametādṛśaḥ pāpī nivasāmyatinirghṛṇaḥ,kathaṃ katham api prāṇā mayā saṃprati-dhāritāḥ | evam etādṛśaḥ pāpī nivasāmi ati-nirghṛṇaḥ ||,“Somehow—only somehow—have I kept my life-breaths going; and thus

Verse 25

यस्य वेदध्वनिं श्रुत्वा विकसन्ति सु रादयः संकोचमसुरा यान्ति ये च तेषां सधर्मिणः

య whose వైదిక ధ్వనిని విని సజ్జనులు వికసిస్తారు; కానీ అసురులు మరియు వారి సమాన స్వభావులు సంకోచించి వెనుదిరుగుతారు।

Verse 26

तस्मान्मा त्वं महाबाहो मतिमेतां समादधः वैराजभुवनं धुन्धो दुरारोहं सदा नृभिः

కాబట్టి, ఓ మహాబాహో, ఈ సంకల్పాన్ని స్వీకరించకు. ఓ ధుంధూ, వైరాజ భువనం మానవులకు ఎల్లప్పుడూVamana Purana,53,50,VamP 53.50,evaṃ tatrāsato mahyaṃ mahān kālo 'bhyagādatha śravaṇadvādaśī nāma māsi bhādrapade 'bhavat,एवं तत्रासतो मह्यं महान् कालो ऽभ्यगादथ श्रवणद्वादशी नाम मासि भाद्रपदे ऽभवत्,Saromahatmiya,Tirtha Mahima,Adhyaya 53 (Saromahatmya / Sangama-snanamahatmya context),53.50,evaṃ tatrāsato mahyaṃ mahān kālo 'bhyagādatha śravaṇadvādaśī nāma māsi bhādrapade 'bhavat,evaṃ tatrāsato mahyaṃ mahān kālo 'bhyagād atha | śravaṇa-dvādaśī nāma māsi bhādrapade 'bhavat ||,Thus

Verse He was being honored by the gods

तेषां वचनमाकर्ण्य धुन्धुः प्रोवाच दानवान् गन्तुकामः स सदनं ब्रह्मणो जेतुमीश्वरान्

{"recitation_mood": "Ceremonial and composed", "suggested_raga": "Shuddha Kalyan", "pace": "medium", "voice_tone": "clear, uplifted, with gentle reverence", "sound_elements": ["handbells", "soft conch", "flower-offering ambience", "tanpura drone"]}

Verse 28

कथं तु कर्मणा केन गम्यते दानवर्षभाः कथं तत्र सहस्राक्षः संप्राप्तः सह दैवतैः

“కానీ, ఓ దానవవృషభులారా, ఏ కర్మచేత మరియు ఏ విధమైన అనుష్ఠానంతో అది పొందబడుతుంది? అలాగే సహస్రాక్ష ఇంద్రుడు దేవతలతో కలిసి అక్కడికి ఎలా చేరాడు?”

Verse 29

ते धुन्धुना दानवेन्द्राः पृष्टाः प्रोचुर्वचो ऽधिपम् कर्म तन्न वयं विद्मः शुक्रस्तद् वेत्त्यसंशयम्

ధుంధూ అడిగినప్పుడు ఆ దానవేంద్రులు తమ అధిపతితో ఇలా అన్నారు: “ఆ కర్మ మాకు తెలియదు; శుక్రుడు దానిని నిస్సందేహంగా తెలుసు.”

Verse 30

दैत्यानां वचनं श्रुत्वा धुनधुर्दैत्यपुरोहितम् पप्रच्छ शुक्रं किं कर्म कृत्वा ब्रह्मसदोगतिः

దైత్యుల మాటలు విని ధుంధు దైత్యపురోహితుడైన శుక్రుని అడిగాడు— “ఏ కర్మ చేసినవాడు బ్రహ్మసభ (బ్రహ్మసదన) ప్రాప్తిని పొందుతాడు?”

Verse 31

ततो ऽस्मै कथयामास दैत्यचार्यः कलिप्रिय शक्रस्य चरितं श्रीमान् पुरा वृत्ररिपोः किल

అప్పుడు కలహప్రియుడైన దైత్యాచార్యుడు అతనికి శ్రీమాన్ శక్రుడు (ఇంద్రుడు)—వృత్రుని ప్రాచీన శత్రువు—యొక్క చరిత్రను వివరించాడు.

Verse 32

शक्रः शतं तु पुण्यानां क्रोतूनामजयत् पुरा दैत्येन्द्र वाजिमेधानां तेन ब्रह्मसदो गतः

హే దైత్యేంద్రా, శక్రుడు పూర్వకాలంలో పుణ్యకరమైన వంద అశ్వమేధ యజ్ఞములచే (ఇతరులను) అధిగమించాడు; దానివల్ల బ్రహ్మసభ/బ్రహ్మాసనాన్ని పొందాడు.

Verse 33

तद्वाक्यं दानवपतिः श्रुत्वा शुक्रस्य वीर्यवान् यष्टुं तुरगमेधानां चकार मतिमुत्तमाम् अथामन्त्र्यासुरगुरुं दानवांश्चाप्यनुत्तमान्

శుక్రుని ఆ వాక్యాలు విని వీర్యవంతుడైన దానవపతి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేయుటకు ఉత్తమ సంకల్పం చేసెను. అనంతరం అసురగురువును మరియు శ్రేష్ఠ దానవులను కూడా ఆహ్వానించెను.

Verse 34

प्रोवाच यक्ष्ये ऽहं यज्ञैरश्वमेधैः सदक्षिमैः तदागच्छध्वमवनीं गच्छामो वसुधाधिपान्

అతడు అన్నాడు— “నేను దక్షిణాసహితంగా, నిపుణ ఋత్వికులతో కూడిన అశ్వమేధ యజ్ఞాలను నిర్వహిస్తాను. కాబట్టి భూమికి రండి; భూస్వాములైన రాజుల వద్దకు వెళ్దాం.”

Verse 35

विजित्य हयमेधान् वै यथाकामगुणन्विनतान् आहूयन्तां च निधयस्त्वाज्ञाप्यनातां च गुह्यकाः

ఇష్టమైన గుణాలతో యుక్తమైన అశ్వమేధ యజ్ఞాలను సాధించి, నిధులు (ఖజానాలు) పిలిపించాలి; గుహ్యకులకు కూడా ఆజ్ఞ ఇవ్వాలి.

Verse 36

आमन्त्र्यन्तां च ऋषयः प्रयामो देविकाटतम् सा हि पुण्या सरिच्छ्रेष्ठ सर्वसिद्धिकरी शुभा स्थानं प्राचीनमासाद्य वाजिसेधान् यजामहे

ఋషులను కూడా ఆహ్వానించాలి. మనం దేవికా నది తీరానికి బయలుదేరుదాం. ఆమె పవిత్రమైనది—నదులలో శ్రేష్ఠమైనది—శుభప్రదం, సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించేది. ప్రాచీన పుణ్యస్థానాన్ని చేరి అశ్వమేధ యజ్ఞాలను నిర్వహిద్దాం.

Verse 37

इत्थं सुरारेर्वचनं निशम्यासुरयाजकः बाढमित्यब्रवीद् हृष्टो निधयः संदिदेश सः

దేవశత్రువైన (దైత్యరాజు) మాటలను ఇలా విని అసురయాజకుడు హర్షంతో “తథాస్తు” అని పలికాడు; తరువాత నిధులు (ధన-యజ్ఞసామగ్రి) సిద్ధం చేయమని ఆదేశించాడు.

Verse 38

ततो धुन्धुर्देविकायाः प्राचीने पापनाशने भार्गवेन्द्रेण शुक्रेण वाजिमेधाय दीक्षितः

అనంతరం దేవికా నది యొక్క ప్రాచీన పాపనాశక తీర్థంలో భార్గవశ్రేష్ఠుడైన శుక్రాచార్యుడు ధుంధువును అశ్వమేధ యాగానికి దీక్షింపజేశాడు।

Verse 39

सदस्या ऋत्विजश्चापि तत्रासन् भार्गवा द्विजाः शुक्रस्यानुमते ब्रह्मन् शुक्रशिष्याश्च पण्यिताः

అక్కడ యజ్ఞసభ్యులు మరియు ఋత్వికులు కూడా భార్గవ బ్రాహ్మణులే; ఓ బ్రాహ్మణా, శుక్రుని అనుమతితో శుక్రుని పండిత శిష్యులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 47

ऋते पिनाकिनो देवात् त्रात्ऽस्मान् न यतो हरे अतो विवृद्धिमगमद् यथा व्याधिरुपेक्षितः

Vāmana transitioning toward Trivikrama; emphasis on Viṣṇu as jagad-yonī (cosmic source).

Verse 49

शतं क्रतूनामिष्ट्वासौ ब्रह्मलोकं महासुरः अरोढुमिच्छति वशी विजेतुं त्रिदशानपि

{"bhagavata_parallel": "Bhāgavata Purāṇa 8.20–8.22 (cosmic praise; Trivikrama’s vastness).", "vishnu_purana_parallel": "Viṣṇu Purāṇa 2.2 (cosmography: oceans and mountains; conceptual backdrop to saptārṇava/adri).", "ramayana_connection": null, "mahabharata_echo": "Nārāyaṇīya (Śānti Parva) cosmological praise of Nārāyaṇa as support of worlds.", "other_puranas": ["Matsya Purāṇa (cosmography of seven oceans)", "Vāyu Purāṇa (cosmic structure)", "Bhaviṣya Purāṇa (cosmographic lists)"], "vedic_reference": "Ṛgveda 1.154 (Viṣṇu’s cosmic pervasion; implied support of worlds)."}

Verse 53

देहं त्यक्त्वा निरालम्बं काष्टवद् देविकाजले क्षणान्मज्जंस्तथोन्मज्जन्मुक्तकेशो यदृच्छया

{"bhagavata_parallel": "Bhagavata Purana 8.17–8.18 (Aditi’s vrata and Vishnu’s birth leading to deva resurgence; asuras’ decline).", "vishnu_purana_parallel": "Vishnu Purana 1.22 (Upendra’s advent for Indra’s benefit; asuras checked).", "ramayana_connection": null, "mahabharata_echo": "Mahabharata 3/12 (divine advent when dharma declines; power reversal motifs).", "other_puranas": ["Matsya Purana (Aditi-Daksha lineage references)", "Skanda Purana (Daksha lineage and deva-asura cycles)"], "vedic_reference": "Rigveda 1.154 (Vishnu’s cosmic act as decisive for deva order)."}

Verse 58

ब्राह्मणो गुणवानासीत् प्रभास इति विश्रुतः सर्वसास्त्रार्थवित् प्राज्ञो गोत्रतश् चापि वारुणः

ప్రభాస అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఒక గుణవంతుడైన బ్రాహ్మణుడు ఉండెను. అతడు ప్రాజ్ఞుడు, సమస్త శాస్త్రార్థవేత్త, మరియు గోత్రతః వారుణ గోత్రానికి చెందినవాడు.

Verse 59

तस्य पुत्रद्वयं जातं मन्दप्रज्ञं सुदुःखितम् तत्र ज्येष्ठो मम भ्राता कनीयानपरस्त्वहम्

అతనికి ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు—మందబుద్ధులు, మహాదుఃఖితులు. వారిలో పెద్దవాడు నా అన్న; చిన్నవాడు మాత్రం నేనే.

Verse 60

नेत्रभास इति ख्यातो ज्येष्ठो भ्राता ममासुर मम नाम पिता चक्रे गतिभासेति कौतुकात्

{"has_teaching": true, "teaching_type": "bhakti", "core_concept": "Saguna-upāsanā: approaching the Lord in a manifest form at a tīrtha, using cosmic correspondences (nakṣatra-puruṣa) as a devotional method.", "teaching_summary": "The Lord is accessible through form (rūpa) and name (Jagannātha); tīrtha and vrata-like observance aligned with cosmic order (nakṣatras) becomes a vehicle for grace and inner change.", "vedantic_theme": "īśvara as jagat-kāraṇa and antaryāmin approached through upāsanā; integration of cosmic order with devotion.", "practical_application": "Undertake tīrtha-worship with disciplined observance (time/astral mindfulness), offering prayers and vows with sincerity rather than mere display."}

Verse 63

ततो मयोक्तः स भ्राता विभजाम गृहं वयम् तेनोक्तो नैव भवतो विद्यते भागा इत्यहम्

అప్పుడు నేను ఆ అన్నతో చెప్పాను—‘మన గృహసంపత్తిని విభజించుకుందాం.’ అతడు నాతో అన్నాడు—‘నీకు ఏ భాగమూ లేదు.’

Verse tell (me) how Purūravā worshipped the God

कुब्जवामनखञ्जानां क्लीबानां श्वित्रिणामपि उन्मत्तानां तथान्धानां धनभागो न विद्यते

{"bali_present": false, "generosity_display": null, "daana_type": null, "shukracharya_interaction": null, "devotion_quality": null, "patala_reference": false}

Verse 65

शय्यासनस्थानमात्रं स्वेच्छयान्नभुजक्रिया एतावद् दीयते तेभ्यो नार्थभागहरा हि ते

వారికి కేవలం పడక, ఆసనం, నివాసస్థానం, అలాగే తమ ఇష్టానుసారం భోజనం చేసే ఏర్పాటు—ఇంతమాత్రమే ఇవ్వాలి; ఎందుకంటే వారు ఆస్తి భాగాన్ని తీసుకునేవారు కారు।

Verse 66

एवमुक्ते मया सोक्तः किमर्थं पैतृकाद् गृहात् धनार्थभागमर्हामि नाहं न्यायेन केन वै

{"bhagavata_parallel": "Bhāgavata Purāṇa 5.23 (luminaries and their courses under divine order) as thematic; no direct limb-mapping", "vishnu_purana_parallel": "Viṣṇu Purāṇa 2.9 (astral bodies and divine governance) thematic parallel", "ramayana_connection": null, "mahabharata_echo": null, "other_puranas": ["Brahmāṇḍa Purāṇa (nakṣatra and cosmology materials)", "Agni Purāṇa (iconography/nyāsa-like correspondences in ritual contexts)"], "vedic_reference": "Taittirīya Saṃhitā 4.4 and Taittirīya Brāhmaṇa nakṣatra-ritual tradition (background for nakṣatra sacralization)"}

Verse bearing conch

इत्युक्तावति वाक्ये ऽसौ भ्राता मे कोपसंयुतः समुत्क्षिप्याक्षिपन्नद्यामस्यां मामिति कारणात्

{"bali_present": false, "generosity_display": null, "daana_type": null, "shukracharya_interaction": null, "devotion_quality": null, "patala_reference": false}

Verse 75

इति द्विजानां वचनं श्रुत्वा दैत्यपतिर्वचः प्राह द्विजेन्द्र ते दद्मि यावदिच्छसि वै धनम्

ద్విజుల మాటలు విని దైత్యపతి పలికెను— ఓ ద్విజేంద్రా! నీవు ఎంత ధనం కోరుతావో అంతటినీ నేను ఇస్తాను।

Verse 76

दास्ते गृहं हिरण्यं च वाजिनः स्यन्दनान् गजान् प्रयच्छाम्यद्य भवतो व्रियतामीप्सितं विभो

["sendra rudra agni maruta", "tyajita svarga", "bhagna darpa", "Daitya conquest of heaven", "Vamana Purana 51.21"]

Verse 78

सोदरेणापि हि भ्रात्रा ह्रियन्ते यस्य संपदः तस्याक्षमस्य यद्दत्तं किमन्यो न हरिष्यति

సహోదరుడైన అన్నదమ్ముడే ఎవరి సంపదను హరించగలడో, అటువంటి అశక్తుడు ఇచ్చినదాన్ని మరెవడు తీసుకోడు?

Verse 79

दासीदासांश्च भृत्यांश्च गृहं रत्नं परिच्छदम् समर्थेषु द्विजेन्द्रेषु प्रयच्छस्व महाभुज

skilled in many kinds of weapons—yet

Verse 80

मम प्रमाणमालोक्य मामकं च पदत्रयम् संप्रयच्छस्व दैत्येन्द्र नाधिकं रक्षितुं क्षमः

నా ప్రమాణాన్ని (చిన్న కాయాన్ని) చూచి, నాకు తగిన మూడు అడుగుల భూమిని మాత్రమే దయచేయుము, ఓ దైత్యేంద్రా; అంతకన్నా ఎక్కువ ఇస్తే నీవు నీ ప్రతిజ్ఞను కాపాడలేవు.

Verse 81

इत्येवमुक्ते वचने महात्मना विहस्य दैत्याधिपतिः सऋत्विजः प्रादाद् द्विजेन्द्राय पदत्रयं तदा यदा स नान्यं प्रगृहाण किञ्चित्

మహాత్ముడు ఇలా పలికినప్పుడు, దైత్యాధిపతి ఋత్వికులతో కలిసి నవ్వి, ఆ క్షణమే ద్విజశ్రేష్ఠునికి మూడు అడుగులు దానమిచ్చెను; ఎందుకంటే వామనుడు మరేదీ స్వీకరించలేదు.

Verse 82

क्रमत्रयं तावदवेक्ष्य दत्तं महासुरेन्द्रेण विभुर्यशस्वी चक्रे ततो लङ्घयितुं त्रिविक्रमं रूपमनन्तशक्तिः

మహాసురేంద్రుడు ఇచ్చిన మూడు అడుగులు దానమని గమనించిన యశస్వి, సర్వవ్యాపి, అనంతశక్తిమంతుడైన ప్రభువు, వాటిని అధిగమించి కొలిచుటకు త్రివిక్రమ రూపాన్ని ధరించెను.

Verse 86

पतता वासुदेवेन दानवोपरि नारद त्रिंशद्योजनसाहस्री भूमेर्गर्ता दृढीकृता

ఓ నారదా! వాసుదేవుడు దానవునిపై పడగానే భూమిలో ముప్పై వేల యోజనాల పరిమాణమున్న దృఢమైన గర్త (గొయ్యి) ఏర్పడింది.

Verse 87

ततो दैत्यं समुत्पाट्य तस्यां प्रक्षिप्य वेगतः अवर्षत् सिकतावृष्ट्या तां गर्तामपूरयत

అనంతరం ఆయన దైత్యుని పెకలించి వేగంగా ఆ గర్తలోకి విసిరివేశాడు; తరువాత ఇసుక వర్షంతో ఆ లోతైన చీలికను నింపివేశాడు।

Verse 88

ततः स्वर्गं सहस्राक्षो वासुदेवप्रसादतः सुराश्च सर्वे त्रैलोक्यमवापुर्निरुपद्रवाः

అనంతరం వాసుదేవుని ప్రసాదంతో సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) స్వర్గాన్ని మళ్లీ పొందాడు; సమస్త దేవతలు మూడు లోకాలను ఉపద్రవరహితంగా పొందారు।

Verse guruḥ: teacher/spiritual preceptor; pūjyaḥ: worthy of worship/veneration; tava: your; pitā: father; tasya api: even of him; aham: I; mama api: even for me/for my part; bhagavān: the Blessed Lord (possessing divine excellences); loka-guruḥ: teacher of the world; hariḥ: Hari (Vishnu)

भगवानपि दैत्येन्द्रं प3क्षिप्य सिकतार्णवे कालिन्द्य रूपमाधाय तत्रैवान्तरधीयत

{"syncretic_content": false, "primary_deity": "Vishnu", "secondary_deities": [], "hari_hara_unity": null, "shakti_presence": null, "theological_tradition": "vaishnava"}