Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 47

Devanagari script

विश्वामित्र उवाच । प्रसिद्धिमतुलां यक्ष एतत्स्थानं गमिष्यति । धनयक्ष इति ख्यातिमेतत्तीर्थं गमिष्यति

Transliteration

viśvāmitra uvāca | prasiddhimatulāṃ yakṣa etatsthānaṃ gamiṣyati | dhanayakṣa iti khyātimetattīrthaṃ gamiṣyati

Translation

విశ్వామిత్రుడు అన్నాడు—ఓ యక్షా, ఈ స్థలం అపూర్వ ఖ్యాతిని పొందును. ఈ తీర్థం ‘ధనయక్ష’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందును.

Word by Word

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रसिद्धिम्: fame
• प्रसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अतुलाम्: incomparable
• अतुलाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (प्रसिद्धिम् विशेषयति)

• यक्ष: O Yakṣa
• यक्ष: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• एतत्स्थानम्: this place
• एतत्स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (एतत्-स्थान)

• गमिष्यति: will go/attain
• गमिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• धनयक्षः: Yakṣa of wealth; Dhanayakṣa
• धनयक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक) + यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धनस्य यक्षः)

• इति: thus; called
• इति: Quotation marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक निपात

• ख्यातिम्: fame; appellation
• ख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (तीर्थं विशेषयति)

• तीर्थम्: holy ford; pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• गमिष्यति: will go/attain
• गमिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Viśvāmitra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanayakṣa-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer (implied)

Visual Art Cues

Scene: Viśvāmitra, in teaching posture, proclaims the future renown of the place; the Yakṣa listens, slightly bowed. A subtle aura marks the spot as a nascent tīrtha, with a river/ghat nearby.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Yakṣa
• Dhanayakṣa
• tīrtha
• sthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places gain lasting spiritual authority through saintly declaration tied to a transformative event.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha is named “Dhanayakṣa,” established within the Ayodhyā Māhātmya sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription in this verse; it is a tīrtha-nāma proclamation that frames future pilgrimage merit.