Adhyaya 6

Verse 1

अगस्त्य उवाच । तस्मात्संगमतो विप्र पश्चिमे दिक्तटे स्थितम् । सीताकुण्डमितिख्यातं सर्वकामफलप्रदम्

అగస్త్యుడు పలికెను—హే విప్రా! ఆ సంగమమునుండి పశ్చిమ దిక్కు తీరమున ‘సీతాకుండం’ అని ప్రసిద్ధమైన స్థలం ఉంది; అది సమస్త ధర్మసమ్మత కోరికల ఫలమును ప్రసాదించును.

Verse 2

यत्र स्नात्वा नरो विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते । सीतया किल तत्कुण्डं स्वयमेव विनिर्मितम् । रामेण वरदानाच्च महाफलनिधीकृतम्

హే విప్రా! అక్కడ స్నానము చేసిన మనిషి సమస్త పాపములనుండి విముక్తుడగును. ఆ కుండను సీతాదేవి స్వయంగా నిర్మించిందని చెబుతారు; శ్రీరాముని వరదానమువలన అది మహాఫల నిధిగా చేయబడింది.

Verse 3

श्रीराम उवाच । शृणु सीते प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भुवि यादृशम् । त्वत्कुण्डस्यास्य सुभगे त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम्

శ్రీరాముడు పలికెను—హే సీతే! వినుము; భూమిపై నీ ఈ కుండమునకు ఉన్న మహాత్మ్యము ఏదో నేను వివరించెదను. హే సుభగే! నీ ప్రీతికోసమే నేను చెప్పుచున్నాను.

Verse 4

अत्र स्नानं च दानं च जपो होमस्तपोऽथवा । सर्वमक्षयतां याति विधानेन शुचिस्मिते

హే శుచిస్మితే! ఇక్కడ స్నానము, దానము, జపము, హోమము లేదా తపస్సు—ఏది విధిపూర్వకంగా చేయబడునో అది అంతా అక్షయ ఫలమును పొందును.

Verse 5

मार्गकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । सर्वपापहरं देवि सर्वदा स्नायिनां नृणाम्

మార్గశీర్ష మాసం కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన అక్కడ స్నానం విశేష ఫలప్రదం. ఓ దేవీ, స్నానమాచరించువారికి అది సదా సమస్త పాపాలను హరిస్తుంది.

Verse 6

इति रामो वरं प्रादात्सीतायै च प्रजाप्रियः । तदाप्रभृति सर्वत्र तत्तीर्थं भुवि वर्त्तते

ఇలా ప్రజాప్రియుడైన శ్రీరాముడు సీతకు వరం ప్రసాదించాడు. అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం భూమిపై ఎక్కడెక్కడో స్థాపితమై ప్రసిద్ధిగా నిలిచింది.

Verse 7

सीताकुण्डमिति ख्यातं जनानां परमाद्भुतम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा नूनं राममवाप्नुयात्

అది ‘సీతాకుండం’ అని ప్రసిద్ధి, జనులకు పరమ ఆశ్చర్యకరం. ఆ తీర్థంలో స్నానమాచరించినవాడు నిశ్చయంగా శ్రీరాముని పొందుతాడు.

Verse 8

तत्र स्नानेन दानेन तपसा च विशेषतः । गन्धैर्माल्यैर्धूपदीपैर्न्नानाविभवविस्तरैः । रामं संपूज्य सीतां च मुक्तः स्यान्नात्र संशयः

అక్కడ స్నానం, దానం, ముఖ్యంగా తపస్సు ద్వారా—మరియు సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పమాలలు, ధూపం, దీపం, నానావిధ ఉపహారాలతో శ్రీరాముని సీతను సమ్యక్‌గా పూజిస్తే—ముక్తి లభిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 9

मार्गे मासि च स्नातव्यं गर्भवासो न जायते । अन्यदापि नरः स्नात्वा विष्णुलोकं स गच्छति

మార్గశీర్ష మాసంలో అక్కడ స్నానం చేయవలెను; అప్పుడు గర్భవాసం, అంటే పునర్జన్మ, కలగదు. ఇతర కాలాల్లోనూ అక్కడ స్నానించినవాడు విష్ణులోకానికి చేరుతాడు.

Verse 10

विभोर्विष्णुहरेर्विप्र रम्ये पश्चिमदिक्तटे । देवश्चक्रहरिर्नाम सर्वाभीष्टफलप्रदः

హే విప్రా! ఈ పుణ్యక్షేత్రపు రమ్యమైన పశ్చిమ తీరంలో విభువు విష్ణు-హరి యొక్క ‘చక్రహరి’ అనే దేవమూర్తి స్థితి చెంది, సమస్త అభీష్ట ఫలాలను ప్రసాదించుచున్నాడు।

Verse 11

तस्य चक्रहरेर्विप्र महिमा न हि मानवैः । शक्यो वर्णयितुं धीरैरपि बुद्धिमतां वरैः

హే విప్రా! ఆ చక్రహరి మహిమను మనుష్యులు వర్ణించలేరు; ధీరులైన, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠులైన వారికీ సైతం అది సమ్యగ్గా చెప్పుట అసాధ్యం।

Verse 12

ततः पश्चिमदिग्भागे नाम्ना पुण्यं हरिस्मृति । विष्णोरायतनं ख्यातं परमार्थफलप्रदम् । यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

అనంతరం పశ్చిమ దిశాభాగంలో ‘హరిస్మృతి’ అనే పుణ్యస్థలం ఉంది; అది విష్ణువின் ప్రసిద్ధ ఆలయం, పరమార్థఫలప్రదం; దాని దర్శనమాత్రంతోనే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 13

तयोर्दर्शनतो यांति तेषां पापानि देहिनाम् । तानि पापानि यावंति कुर्वते भुवि ये नराः

ఆ రెండింటి దర్శనంతో దేహధారుల పాపాలు తొలగిపోతాయి—భూమిపై మనుష్యులు ఎంతెన్ని పాపాలు చేసినా అవన్నీ నశించిపోతాయి।

Verse 14

पुरा देवासुरे जाते संग्रामे भृशदारुणे । दैत्यैर्वरमदोत्सिक्तैर्देवा युधि पराजिताः

పూర్వకాలంలో దేవాసురుల మధ్య అత్యంత ఘోరమైన సంగ్రామం సంభవించినప్పుడు, వరప్రదానాల మదంతో ఉన్మత్తులైన దైత్యులు యుద్ధంలో దేవతలను పరాజయం పాలుచేశారు।

Verse 15

तेषां पलायमानानां देवानामग्रणीर्हरः । संस्तभ्य चैव तान्सर्वान्पुरस्कृत्यांबुजासनम्

దేవతలు పారిపోతుండగా, వారి నాయకుడైన హరి వారందరినీ ధైర్యపరచి, కమలాసనుడైన బ్రహ్మను ముందుంచి ముందుకు సాగెను.

Verse 16

क्षीरोदशायिनं विष्णुं शेषपर्य्यंकशायिनम् । लक्ष्म्योपविष्टं पार्श्वे च चरणांबुजहस्तया

వారు క్షీరసాగరంపై శయనించే, శేషపర్యంకంపై విశ్రమించే విష్ణువును దర్శించారు; ఆయన పక్కన లక్ష్మీ ఉపవిష్టగా, ఆమె చేయి ఆయన కమలపాదాలపై నిలిచింది.

Verse 17

नारदाद्यैर्मुनिवरैरुद्गीतगुगौरवम् । गरुडेन पुरःस्थेनानिशमंजलिना स्तुतम्

నారదాది మునివరులు ఆయన గౌరవమహిమలను గానంచేశారు; ముందున నిలిచిన గరుడుడు అంజలి బద్ధుడై నిరంతరం స్తుతించాడు.

Verse 18

क्षीराब्धिजलकल्लोलमदबिन्द्वंकिताम्बरम् । तारकोत्करविस्फारतारहारविराजितम्

వారు ఆయనను దర్శించారు—క్షీరసాగర జలతరంగాల ఆటపాటల చినుకుల బిందువులవలె మచ్చలైన అంబరధారిని, నక్షత్రసమూహంలా విస్తరించిన తారాహారంతో విరాజిల్లువానిని.

Verse 19

पीतांबरमतिस्मेरविकाशद्भावभावितम् । बिभ्रतं कुण्डलं स्थूलं कर्णाभ्यां मौक्तिकोज्ज्वलम्

వారు ఆయనను చూచారు—పీతాంబరధారి, మృదుస్మిత వికాసమైన తేజస్సుతో ప్రకాశించువాడు, రెండు చెవులలో స్థూల కుండలాలను ధరించి, ముత్యాల కాంతితో ద్యోతకమానుడు.

Verse 20

रत्नवल्लीमिव स्वच्छां श्वेतद्वीपनिवासिनीम् । किरीटं पद्मरागाणां वलयं दधतं परम्

రత్నవల్లిలా నిర్మలంగా, శ్వేతద్వీపనివాసినీ దేవతలా ప్రకాశిస్తూ; ఆయన పద్మరాగమణులతో నిర్మితమైన పరమ కిరీటం మరియు వలయాన్ని ధరించాడు।

Verse 21

मित्रस्य राहुवित्रासनिवर्त्तनमिवापरम् । सकौस्तुभप्रभाचक्रं बिभ्राणं प्रवलारुणम्

సూర్యశక్తి రాహుభయాన్ని తొలగించినట్లే, ఆయన కౌస్తుభమణి ప్రభ యొక్క ప్రకాశచక్రాన్ని ధరించాడు; అది ప్రవాళంలా అరుణవర్ణంగా మెరిసింది।

Verse 22

परां चतुर्मुखोत्पत्तिकल्पसंकल्पनामिव । शरणं स जगामाशु विनीतात्मा स्तुवन्निति

తర్వాత వినయహృదయంతో, చతుర్ముఖ బ్రహ్మోత్పత్తికి కారణమైన మహాసంకల్పంలా ఉన్న ఆ పరమ శరణాన్ని అతడు త్వరగా ఆశ్రయించి, ఇలా స్తుతించసాగాడు।

Verse 23

तस्मिन्नवसरे शंभुः सर्वदेवगणैः सह । तुष्टाव प्रयतो भूत्वा विष्णुं जिष्णुं सुरद्विषाम्

ఆ సమయంలో శంభువు సమస్త దేవగణాలతో కలిసి, ఏకాగ్రుడై భక్తితో విష్ణువును స్తుతించాడు—దేవశత్రువులను జయించే అజేయ జిష్ణువును।

Verse 24

ईश्वर उवाच । संसारार्णवसंतारसुपर्णसुखदायिने । मोह तीव्रतमो हारि चन्द्राय हरये नमः

ఈశ్వరుడు పలికెను—సంసారసముద్రాన్ని దాటించు సుఖద సుపర్ణం (పక్షి/గరుడ) ప్రసాదించువాడా, మోహమనే అత్యంత ఘోరాంధకారాన్ని హరించువాడా, చంద్రసమ శీతలుడైన హరికి నమస్కారం।

Verse 25

स्फुरत्संविन्मणिशिखां चित्तसंगतिचंद्रिकाम् । प्रपद्ये भगवद्भक्तिमानसोद्यानवाहिनीम्

నేను భగవద్భక్తికి శరణు పొందుతున్నాను—దాని శిఖరం జాగృత చైతన్యమణి-జ్వాలగా స్ఫురిస్తుంది, దాని చంద్రిక మనస్సు యొక్క పవిత్ర సంగమం, అది హృదయ-ఉద్యానంలో జీవనదాయిని ధారలా ప్రవహిస్తుంది।

Verse 26

हेलोल्लसत्समुत्साहशक्तिं व्याप्तजगत्त्रयाम् । या पूर्वकोटिर्भावानां सत्त्वानां वैष्णवीति वा

ఆ శక్తి—ఉదయించే ఉత్సాహంతో క్రీడామయంగా ప్రకాశిస్తూ—త్రిలోకమంతా వ్యాపించి ఉంది; సత్త్వాలకూ వారి భావప్రవృత్తులకూ ఆద్య మూలకారణమై, ‘వైష్ణవీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 27

पवनांदोलितांभोजदलपर्वांतवर्त्तिनाम् । पततामिव जन्तूनां स्थैर्यमेका हरिस्मृतिः

గాలికి ఊగే కమలదళపు అంచుపై నిలిచి, పడిపోవబోయే జీవులకున్న ఏకైక స్థైర్యం—హరి స్మరణమే.

Verse 28

नमः सूर्य्यात्मने तुभ्यं संवित्किरणमालिने । हृत्कुशेशयकोषश्रीसमुन्मेषविधायिने

సూర్యాత్మస్వరూపుడవైన నీకు నమస్కారం—శుద్ధ సంవిత్ కిరణమాలలతో అలంకృతుడవై, హృదయ కమలకోశపు కుళాయిని శ్రీతో వికసింపజేసేవాడవు.

Verse 29

नमस्तस्मै यमवते योगिनां गतये सदा । परमेशाय वै पारे महसां तमसां तथा

యమసమ న్యాయనియంత అయిన ఆయనకు నమస్కారం—యోగులకు నిత్య పరమగతియైనవాడు; ప్రకాశం మరియు అంధకారం రెండింటికీ అతీతుడైన పరమేశ్వరుడు.

Verse 30

यज्ञाय भुक्तहविष ऋग्यजुःसामरूपिणे । नमः सरस्वतीगीतदिव्यसद्गणशालिने

యజ్ఞస్వరూపుడవై హవిని స్వీకరించువాడా, ఋగ్-యజుః-సామ రూపధారివా; సరస్వతీ గీతంలో స్తుతింపబడే, దివ్య సద్గణసభలో నివసించువాడా—నమస్కారం.

Verse 31

शांताय धर्मनिधये क्षेत्रज्ञायामृतात्मने । शिष्ययोगप्रतिष्ठाय नमो जीवैकहेतवे । घोराय मायाविधये सहस्रशिरसे नमः

శాంతుడా, ధర్మనిధియైనవాడా, క్షేత్రజ్ఞుడా, అమృతాత్మస్వరూపుడా; శిష్యుని యోగంలో స్థాపించువాడా; సమస్త జీవులకు ఏకైక మూలకారణమా—నమో నమః. మాయావిధాత, ఘోర, సహస్రశిరస్కుడా—నమస్కారం.

Verse 32

योगनिद्रात्मने नाभिपद्मोद्भूतजगत्सृजे । नमः सलिलरूपाय कारणाय जगत्स्थितेः

యోగనిద్రాస్వరూపుడా, నాభిపద్మం నుండి ఉద్భవించిన జగత్తును సృజించువాడా; సలిలరూపుడా, జగత్తు స్థితికి కారణభూతుడా—నమస్కారం.

Verse 33

कार्यमेयाय बलिने जीवाय परमात्मने । गोप्त्रे प्राणाय भूतानां नमो विश्वाय वेधसे

కార్యముల ద్వారా గ్రాహ్యుడైన బలవంతుడా; జీవస్వరూపుడా, పరమాత్మా; భూతములకు గోప్తా, ప్రాణస్వరూపుడా—విశ్వవ్యాపి వేదసు (సృష్టికర్త)కు నమస్కారం.

Verse 34

दृप्ताय सिंहवपुषे दैत्यसंहारकारिणे । वीर्यायानंतमनसे जगद्भावभृते नमः

సింహవపుస్సుతో దర్పశాలివై, దైత్యసంహారకుడా; అనంతవీర్యుడా, అనంతమనస్సుగలవాడా, జగద్భావాన్ని ధరించువాడా—నమస్కారం.

Verse 35

संसारकारणाज्ञानमहासंतमसच्छिदे । अचिन्त्यधाम्ने गुह्याय रुद्रायात्युद्विजे नमः

సంసారానికి కారణమైన అజ్ఞానమనే మహా అంధకారాన్ని ఛేదించువాడికి, అచింత్య ధామధారియైన గుహ్యస్వరూపుడైన రుద్రునికి—యావరికి సమస్తులు కంపించుదురో—నమస్కారం।

Verse 36

शान्ताय शान्तकल्लोलकैवल्यपददायिने । सर्वभावातिरिक्ताय नमः सर्वमयात्मने

శాంతస్వరూపుడికి, శాంతి తరంగాలవలె కల్లొలములతో కైవల్యపదం ప్రసాదించువాడికి; సమస్త భావాలకు అతీతుడైయుండి కూడా సర్వమయాత్ముడైనవాడికి నమస్కారం।

Verse 37

इन्दीवरदलश्यामं स्फूर्जत्किंजल्कविभ्रमम् । बिभ्राणं कौस्तुभं विष्णुं नौमि नेत्ररसायनम्

నీలకమలదళశ్యాముడై, మెరుస్తున్న కేశరాల విభ్రమంతో ప్రకాశిస్తూ, కౌస్తుభమణిని ధరించిన—నేత్రాలకు అమృతసమానుడైన విష్ణువును నేను నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 38

अगस्त्य उवाच । इति स्तुतः प्रसन्नात्मा वरदो गरुडध्वजः । ववर्ष दृष्टिसुधया सर्वान्देवान्कृपान्वितः । उवाच मधुरं वाक्यं प्रश्रयावनतान्सुरान्

అగస్త్యుడు పలికెను—ఇలా స్తుతింపబడిన వరదుడైన గరుడధ్వజ ప్రభువు ప్రసన్నాత్ముడయ్యెను. కరుణతో తన దృష్టి-సుధను సమస్త దేవతలపై వర్షింపజేసి, వినయంతో వంగిన సురులకు మధుర వాక్యములు పలికెను।

Verse 39

श्रीभगवानुवाच । जानामि विबुधाः सर्वमभिप्रायं समाधितः । दैतेयैर्विक्रमाक्रान्तं पदं समरदर्पितैः

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే విబుధులారా! సమాధిస్థుడనై నేను మీ సమస్త అభిప్రాయాన్ని ఎరుగుదును. సమరగర్వంతో మదించిన దైత్యులు పరాక్రమంతో మీ పదం/స్థానాన్ని ఆక్రమించిరి।

Verse 40

सबलैर्बलहीनानां प्रतापो विजितः परैः । सांप्रतं तु विधास्यामि तपो युष्मद्बलाय वै

బలవంతులు బలహీనులను ఎదుర్కొనగా బలహీనుల ప్రతాపం ఇతరులచే జయించబడుతుంది. అందుకే ఇప్పుడు మీ బలవృద్ధికై నేను తపస్సు ఆచరిస్తాను.

Verse 41

अयोध्यानगरे गत्वा करिष्ये तप उत्तमम् । गुप्तो भूत्वा भवत्तेजोविवृद्ध्यै दैत्यशान्तये

అయోధ్యానగరానికి వెళ్లి నేను ఉత్తమ తపస్సు చేస్తాను. గుప్తంగా ఉండి మీ తేజస్సు వృద్ధికై, దైత్యశాంతికై ఇది ఆచరిస్తాను.

Verse 42

भवन्तोऽपि तपस्तीव्रं कुर्वंत्वमलमानसाः । अयोध्यां प्राप्यतां देवा दैत्यनाशाय सत्वरम्

మీరు కూడా నిర్మల మనస్సులతో తీవ్రమైన తపస్సు చేయండి. దైత్యనాశార్థం దేవతలు త్వరగా అయోధ్యను చేరుగాక.

Verse 43

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवान्देवो गरुडवाहनः । अयोध्यामागतः क्षिप्रं चकार तप उत्तमम्

అగస్త్యుడు పలికెను— ఇలా చెప్పి గరుడవాహనుడైన దేవుడు దేవతల దృష్టికి అంతర్ధానమయ్యాడు. తరువాత త్వరగా అయోధ్యకు చేరి ఉత్తమ తపస్సు చేశాడు.

Verse 44

गुप्तो भूत्वा यदा विद्वन्सुरतेजोभिवृद्धये । तेन गुप्तहरिर्नाम देवो विख्यातिमागतः

ఓ విద్వన్మా, దేవతల తేజస్సు వృద్ధికై ఆయన గుప్తంగా ఉన్నందున, ఆ దేవుడు ‘గుప్తహరి’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందాడు.

Verse 45

आगतस्य हरेः पूर्वं यत्र हस्ततलाच्च्युतम् । सुदर्शनाख्यं तच्चक्रं तेन चक्रहरिः स्मृतः

హరి అక్కడికి రాకమునుపే ఆయన కరతలమునుండి ‘సుదర్శన’ అనే చక్రం పడిన స్థలమందు, ఆ కారణముచేత ఆయన ‘చక్ర-హరి’గా స్మరింపబడెను।

Verse 46

तयोर्दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । हरस्तेन प्रभावेण देवाः प्रबलतेजसः

ఆ ఇద్దరి దర్శనమాత్రముచేతనే సమస్త పాపముల నుండి విముక్తి కలుగును; ఆ ప్రభావముచేత దేవతలు మహాతేజస్సుతో ప్రకాశించిరి।

Verse 47

जित्वा दैत्यान्रणैः सर्वान्संप्राप्य स्वपदान्यथ । रेजिरे विपुलानंदैरसुरानार्दयंस्ततः

యుద్ధములలో సమస్త దైత్యులను జయించి, తమ తమ స్థానములను తిరిగి పొందిన దేవతలు మహానందముతో ప్రకాశించిరి; అనంతరం అసురులను నలిపిరి।

Verse 48

ततः सर्वे समेत्याशु बृहस्पतिपुरस्सराः । देवाः सर्वेऽनमन्मौलिमालार्च्चित पदाम्बुजम् । हरिं द्रष्टुमथागच्छन्नयोध्यायां समुत्सुकाः

అప్పుడు బృహస్పతి ముందుండగా సమస్త దేవతలు శీఘ్రముగా సమవేతులై, తమ కిరీటాలపై అర్పించిన మాలలచే పూజింపబడిన పద్మపాదములుగల హరికి నమస్కరించి, ఆయన దర్శనాభిలాషతో అయోధ్యకు వచ్చిరి।

Verse 49

आगत्य च ततः श्रुत्वा नानाविधगुणादरम् । भावैः पुण्यैः समभ्यर्च्य नत्वा प्रांजलयस्तदा । हरिमेकाग्रमनसा ध्यायन्तो ध्याननिष्ठिताः

అక్కడికి వచ్చి, ఆయన నానావిధ గుణముల పట్ల గౌరవమును విని, పుణ్యభావములతో ఆరాధించి, అంజలి ఘటించి నమస్కరించి, ఏకాగ్రచిత్తముతో హరిని ధ్యానిస్తూ ధ్యాననిష్ఠులైరి।

Verse 50

तानागतान्समालोक्य पदभक्त्या कृतानतीन् । प्रसन्नः प्राह विश्वात्मा पीतवासा जनार्दनः

వారిని వచ్చినవారిగా చూచి, పాదభక్తితో నమస్కరించిన వారిని గమనించి, పీతాంబరధారి విశ్వాత్మ జనార్దనుడు ప్రసన్నుడై పలికెను।

Verse 51

श्रीभगवानुवाच । भोभो देवा भवन्तश्च चिराद्दिष्टयाद्यसंगताः । अधुना भवतामिच्छां कां करोमि सुरा अहम् । तद्ब्रूत त्वरिता मह्यं किं विलंबेन निर्भयाः

శ్రీభగవానుడు పలికెను— “ఓ ఓ దేవులారా! చాలా కాలానంతరం దైవయోగమున నేడు మీరు నాతో సంగమించారు. ఇప్పుడు మీ కోరిక ఏదిని నేను నెరవేర్చుదును? నిర్భయులై త్వరగా చెప్పండి—విలంబమెందుకు?”

Verse 52

देवा ऊचुः । भगवन्देवदेवेश त्वया संप्रति सर्वशः । सर्वं समभवत्कार्यं निष्पन्नं वै जगत्पते

దేవులు పలికిరి— “భగవన్, దేవదేవేశ! మీ ద్వారా ఇప్పుడు అన్ని విధాలా చేయవలసిన కార్యమంతా సిద్ధమైంది; ఓ జగత్పతే, సమస్తమూ నిశ్చయంగా సంపన్నమైంది।”

Verse 53

तथापि सर्वदा भाव्यं नित्यं देव त्वया विभो । अस्मद्रक्षार्थमत्रैव विजितेन्द्रियवर्त्मना

“అయినప్పటికీ, ఓ విభో దేవా! ఇంద్రియజయ మార్గమున నడుచుచు, మా రక్షణార్థం మీరు నిత్యమూ ఇక్కడే నివసించవలెను।”

Verse 54

एवमेव सदा कार्यं शत्रुपक्षविनाशनम्

“ఇలాగే సదా శత్రుపక్ష వినాశనం చేయవలెను।”

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । एवमेतत्करिष्यामि भवतामरिसंजयम् । श्रीमतां तेजसो वृद्धिं करिष्यामि सदासुराः । कथेयं च सदा ख्यातिं लोके यास्यति चोत्तमाम्

శ్రీభగవానుడు పలికెను—“తథాస్తు; మీ శత్రువులపై విజయాన్ని నేను సాధింపజేస్తాను. ఓ దేవులారా, శ్రీమంతుల తేజస్సును నేను నిత్యం వృద్ధి చేస్తాను; ఈ పవిత్ర కథ కూడా లోకంలో సదా ఉత్తమ ఖ్యాతిని పొందుతుంది.”

Verse 56

अयं नाम्ना गुप्तहरिर्देवो भुवनविश्रुतः । मदीयं परमं गुह्यं स्थानं ख्यातिं समेष्यति

“ఈ దేవుడు ‘గుప్త-హరి’ అనే నామంతో భువనమంతటా ప్రసిద్ధి పొందును; మరియు ఈ స్థలం నా పరమ గుహ్య ధామమని ఖ్యాతిని పొందును.”

Verse 57

अत्र यः प्राणिनां श्रेष्ठः पूजायज्ञजपादिकम् । करोति परया भक्त्या स याति परमां गतिम्

“ఇక్కడ ఎవడు పరమ భక్తితో పూజ, యజ్ఞ, జపములు మొదలైనవి చేస్తాడో, అతడు పరమ గతిని పొందును.”

Verse 58

अत्र यः कुरुते दानं यथाशक्त्या जितेन्द्रियः । स स्वर्गमतुलं प्राप्य न शोचति कदाचन

“ఇక్కడ ఇంద్రియనిగ్రహంతో యథాశక్తి దానం చేసేవాడు, అతుల స్వర్గాన్ని పొందిన తరువాత ఎప్పుడూ శోకించడు.”

Verse 59

अत्र मत्प्रीतये देवाः प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । दातव्या गौः प्रयत्नेन सवत्सा विधिपूर्वकम्

“ఓ దేవులారా, ఇక్కడ నా ప్రీతికోసం ధర్మాన్ని కోరే జీవులు శ్రద్ధతో విధిపూర్వకంగా దూడతో కూడిన గోవును దానం చేయవలెను.”

Verse 60

स्वर्णशृंगी रौप्यखुरी वस्त्रद्वयसमावृता । कांस्योपदोहना ताम्रपृष्ठी बहुगुणान्विता

బంగారు శృంగాలతో, వెండి ఖురాలతో, రెండు వస్త్రాలతో ఆవరించబడినది; కాంస్య దోహనపాత్రముతో, తామ్రపృష్ఠముతో, అనేక సద్గుణములు కలది।

Verse 61

रत्नपुच्छा दुग्धवती घंटाभरणभूषिता । अर्चिता गंधपुष्पाद्यैः सुप्रसन्नाऽमृतप्रजा

రత్నాలతో అలంకరించిన తోక కలది, పాలు సమృద్ధిగా కలది, గంటలు ఆభరణాలతో భూషిత; గంధపుష్పాదులతో అర్చింపబడినది—అత్యంత ప్రసన్న, ఉత్తమ సంతానముతో యుక్తది।

Verse 62

द्विजाय वेदविज्ञाय गुणिने निर्मलात्मने । विष्णुभक्ताय विदुषे आनृशंस्यरताय च

వేదవిజ్ఞుడైన, గుణవంతుడైన, నిర్మలాత్ముడైన ద్విజునికి; విష్ణుభక్తుడైన, విద్వాంసుడైన, కరుణలో రతుడైనవానికి (దానం) ఇవ్వవలెను।

Verse 63

ब्राह्मणाय च गौर्देया सर्वत्रसुखमश्नुते । न देया द्विजमात्राय दातारं सोऽवपातयेत्

నిజమైన బ్రాహ్మణునికే గోవును దానం చేయవలెను; దాత సర్వత్ర సుఖమును పొందును. కేవలం పేరుకే ‘ద్విజుడు’ అయినవానికి ఇవ్వకూడదు—అతడు దాతను పతనానికి నెడతాడు।

Verse 64

मत्प्रीतयेऽत्र दातव्या निर्मलेनांतरात्मना

ఇక్కడ నా ప్రీతికోసం, అంతరాత్మను నిర్మలంగా చేసుకొని, ఈ దానము ఇవ్వవలెను।

Verse 65

स्नातं यैश्च विशुद्ध्यर्थमत्र मद्भक्तितत्परैः । तेषां स्वर्गतयो नित्यं मुक्तिः करतले स्थिता

శుద్ధి కోసము ఇక్కడ నా భక్తిలో తత్పరులై స్నానం చేసేవారికి స్వర్గప్రాప్తి నిత్యంగా నిశ్చితము; మోక్షము సదా వారి కరతలములోనే నిలిచియుంటుంది।

Verse 66

तथा चक्रहरेः पीठे मत्प्रीत्यै दानमुत्तमम् । जपहोमादिकं चापि कर्त्तव्यं यत्नतो नरैः

అలాగే చక్రహరి పీఠమున నా ప్రీతికై ఇచ్చే దానం ఉత్తమము; మరియు మనుష్యులు జపము, హోమము మొదలైన కర్మలను కూడా యత్నముతో చేయవలెను।

Verse 67

भवन्तोऽपि विधानेन यात्रां कुर्वंतु सत्तमाः । अस्माद्गुप्तहरेः स्थानान्निकटे संगमे शुभे

మీరు కూడా, హే సత్తములారా, విధానమున యాత్రను చేయుడి—ఈ గుప్తహరి స్థానానికి సమీపముగా ఉన్న ఆ శుభ సంగమమునకు దగ్గరగా।

Verse 68

प्रत्यग्भागे गोप्रताराद्योजनत्रयसंमिते । घर्घरांबुतरंगिण्या सरयूः संगता यतः

పడమర దిశలో, గోప్రతార నుండి మూడు యోజనాల దూరమున, తరంగమయ జలములు గల ఘర్ఘరాతో సరయూ సంగమించు స్థలము ఉంది।

Verse 69

अत्र स्नात्वा विधानेन द्रष्टव्योऽत्र प्रयत्नतः । देवो गुप्तहरिर्नाम सर्वकामार्थसिद्धिदः

ఇక్కడ విధానముతో స్నానం చేసి, ఇక్కడే యత్నముతో ‘గుప్తహరి’ అనే దేవుని దర్శించవలెను; ఆయన సమస్త కామ్యార్థసిద్ధిని ప్రసాదించువాడు।

Verse 70

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे देवः पीताम्बरधरोऽच्युतः । देवा अपि विधानेन कृत्वा यात्रां प्रयत्नतः । अयोध्यायां स्थिता नित्यं हरेर्गुणविमोहिताः

అగస్త్యుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి పీతాంబరధారి అచ్యుతుడు అంతర్ధానమయ్యెను. దేవతలును విధివిధానములతో, మహా ప్రయత్నముతో యాత్రను నిర్వహించి, హరి గుణములచే మోహితులై, అయోధ్యలో నిత్యము నివసించిరి.

Verse 71

तदाप्रभृति विप्रेंद्र तत्स्थानं भुवि पप्रथे । कार्तिक्यां तु विशेषेण यात्रा सांवत्सरी भवेत्

అప్పటినుండి, ఓ విప్రేంద్రా, ఆ స్థలం భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందెను. ప్రత్యేకంగా కార్తికమాసములో అక్కడి యాత్ర వార్షిక ఆచారముగా నిలిచెను.

Verse 72

विभोर्गुप्तहरेस्तत्र संगमस्नानपूर्विका । गोप्रतारे च तीर्थेऽस्मिन्सरयूघर्घराश्रिते । स्नात्वा देवोऽर्चनीयोऽयं सर्वकामफलप्रदः

అక్కడ విభువైన గుప్తహరికి సంగమస్నానము పూర్వకముగా విధి ప్రారంభమగును. సరయూ-ఘర్ఘరా తీరమున ఉన్న ఈ గోప్రతార తీర్థములో స్నానము చేసి ఈ దేవుని ఆరాధించవలెను; ఈయన సర్వకామఫలప్రదుడు.

Verse 73

तथा चक्रहरेर्यात्रा कर्त्तव्या सुप्रयत्नतः । मार्गशार्षस्य विशदे पक्षे हरितिथौ नरैः

అలాగే చక్రహరి యాత్రను కూడా మనుష్యులు మహా ప్రయత్నముతో చేయవలెను—మార్గశీర్ష మాస శుక్లపక్షములో, హరితిథి దినమున.

Verse 74

एवं यः कुरुते यात्रां विष्णुलोके स मोदते

ఇట్లు యాత్రను చేయువాడు విష్ణులోకమున ఆనందించును.

Verse 75

श्रीसूत उवाच । एवमुक्त्वा तु विरते मुनौ कलशजन्मनि । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनराह सविस्मयः

శ్రీసూతుడు పలికెను—కలశజన్ముడైన ముని ఇలా చెప్పి మౌనమొందిన తరువాత, కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు ఆశ్చర్యభరితుడై మళ్లీ పలికెను।

Verse 76

व्यास उवाच । अत्याश्चर्य्यमयीं ब्रह्मन्कथामेतां तपोधन । उक्तवानसि येनैतत्साश्चर्य्यं मम मानसम्

వ్యాసుడు పలికెను—హే బ్రహ్మన్, హే తపోధన! నీవు ఈ అత్యంత ఆశ్చర్యమయమైన కథను చెప్పితివి; దానివల్ల నా మనస్సు విస్మయంతో నిండింది।

Verse 77

विस्तरेण मम ब्रूहि माहात्म्यं परमाद्भुतम्

ఈ పరమాద్భుతమైన మహాత్మ్యాన్ని నాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 78

शृणु संगममाहात्म्यं विप्रेंद्र परमाद्भुतम् । स्कन्ददेवाच्छ्रुतं सम्यक्कथयामि तथा तव

హే విప్రేంద్ర! ఈ పరమాద్భుత సంగమ మహాత్మ్యాన్ని వినుము. స్కందదేవుని నుండి నేను వినినదాన్ని యథార్థంగా నీకు వివరిస్తాను।

Verse 79

दशकोटिसहस्राणि दशकोटिशतानि च । तीर्थानि सरयूनद्या घर्घरोदकसंगमे । निवसंति सदा विप्र स्कन्दादवगतं मया

హే విప్రా! సరయూ నది ఘర్ఘర జల సంగమంలో దశకోటి సహస్రాలు మరియు దశకోటి శతాలు అయిన తీర్థాలు సదా నివసిస్తాయి—ఇది నేను స్కందదేవుని నుండి తెలిసికొన్నాను।

Verse 80

देवतानां सुराणां च सिद्धानां योगिनां तथा । ब्रह्मविष्णुशिवानां च सान्निध्यं सर्वदा स्थितम्

అక్కడ దేవతలూ సురులూ, సిద్ధులూ యోగులూ, అలాగే బ్రహ్మ-విష్ణు-శివుల సాన్నిధ్యం నిత్యంగా స్థాపితమై ఉంటుంది।

Verse 81

तस्मिन्संगमसलिले नरः स्नात्वा समाहितः । संतर्प्य पितृदेवांश्च दत्त्वा दानं स्वशक्तितः

ఆ సంగమ జలంలో ఏకాగ్రచిత్తంతో స్నానం చేసి, మనిషి పితృదేవతలను తర్పణంతో తృప్తిపరచి, తన శక్తి మేరకు దానం చేయాలి।

Verse 82

हुत्वा वैष्णवमंत्रेण शुचिर्यत्फलमाप्नुयात् । तदिहैकमना विप्र शृणु यत्कथयामि ते

వైష్ణవ మంత్రంతో హోమాహుతులు సమర్పించి శుద్ధుడు పొందే ఫలం ఏదో—ఓ విప్రా, ఏకాగ్రమనస్సుతో విను; నేను చెప్పేది ఇక్కడ కూడా అదే ఫలంగా నిలుస్తుంది।

Verse 83

अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च । कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे राहुग्रस्ते दिवाकरे

ఈ పుణ్యం సహస్ర అశ్వమేధాలు, శత వాజపేయ యాగాల సమానము—మహాక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో కూడా, రాహువు సూర్యుణ్ని గ్రసించిన (గ్రహణ) వేళ।

Verse 84

सुवर्णदाने यत्पुण्यमहन्यहनि तद्भवेत्

సువర్ణదానంతో దినదినమూ కలిగే పుణ్యం ఏదో, అక్కడ అదే పుణ్యం లభిస్తుంది।

Verse 85

अमावास्यां पौर्णमास्यां द्वादश्योरुभयोरपि । अयने च व्यतीपाते स्नानं वैष्णवलोकदम्

అమావాస్య, పౌర్ణమి, రెండు ద్వాదశులు, అలాగే అయనము మరియు వ్యతీపాత యోగమున అక్కడ స్నానం చేయుట వలన వైష్ణవలోక ప్రాప్తి కలుగును।

Verse 86

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् । विधिवत्संगमे स्नायात्पौष्यां तदविशेषतः

ఒక పురుషుడు ఒక్క పాదంపై సహస్ర యుగములు నిలిచినప్పటికీ, పుష్య నక్షత్రదినమున సంగమమందు విధివిధానంగా స్నానం చేసిన ఫలముతో తేడా ఉండదు।

Verse 87

लंबतेऽवाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् । स्नातानां शुचिभिस्तोयैः संगमे प्रयतात्मनाम्

ఒక పురుషుడు పది వేల యుగములు తలక్రిందులుగా వేలాడినా, సంగమమందు స్నానం చేసిన నియమశీలుల పవిత్ర జలస్నాన పుణ్యాన్ని మించలేడు।

Verse 88

व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि

ఈ పుణ్యాచరణమువలన మనుష్యులకు కలిగే పవిత్ర ప్రాతఃకాల జాగృతి మరియు ఉద్ధరణ, వంద యజ్ఞములు చేసినా లభించదు।

Verse 89

पौषे मासि विशेषेण स्नानं बहुफलप्रदम्

పౌష మాసమున ప్రత్యేకంగా చేసిన స్నానం అనేక ఫలములను ప్రసాదించును।

Verse 90

पौषे मासि विशेषेण यः कुर्यात्स्नानमादृतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा वर्णसंकरः । स याति ब्रह्मणः स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितम्

పౌష మాసంలో ప్రత్యేకంగా భక్తిశ్రద్ధలతో స్నానం చేయువాడు—బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు, శూద్రుడు లేదా వర్ణసంకరుడైనా—పునరావృత్తి లేని బ్రహ్మలోకాన్ని పొందును।

Verse 91

पौषे मासे तु यो दद्याद्घृताढ्यं दीपमुत्तमम् । विधिवच्छ्रद्धया विप्र शृणु तस्यापि यत्फलम्

పౌష మాసంలో ఎవడు నెయ్యితో నిండిన ఉత్తమ దీపాన్ని విధివిధానంగా శ్రద్ధతో దానం చేస్తాడో—ఓ విప్రా, అతని ఫలమును కూడా వినుము।

Verse 92

नानाजन्मार्जितं पापं स्वल्पं बह्वपि वा भवेत् । तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं तोयस्थं लवणं यथा

అనేక జన్మలలో కూడిన పాపం—కొద్దైనా ఎక్కువైనా—అది అంతా త్వరగా నశిస్తుంది, నీటిలో ఉప్పు కరిగినట్లుగా।

Verse 93

आयुरारोग्यमैश्वर्यं संततीः सौख्यमुत्तमम् । प्राप्नोति फलदं नित्यं दीपदः पुण्यभाङ्नरः

దీపదానం చేసే పుణ్యవంతుడు నిత్యం ఫలప్రదమైన వరాలను పొందును—దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, సంతానం, ఉత్తమ సుఖం।

Verse 94

यस्तु शुक्लत्रयोदश्यां पौषेऽत्र प्रयतो व्रती । जागरं कुरुते धीरः स गच्छेद्भवनं हरेः

పౌషంలో ఇక్కడ శుక్లపక్ష త్రయోదశినాడు నియమంతో వ్రతస్థుడై జాగరణం చేసే ధీరుడు హరి భవనానికి చేరును।

Verse 95

जागरं विदधद्रात्रौ दीपं दत्त्वा तु सर्वशः । होमं च कारयेद्विप्रो नियतात्मा शुचिव्रतः

రాత్రి జాగరణ చేసి, అన్ని విధాలుగా దీపదానం సమర్పించి, నియతాత్ముడై శుచివ్రతుడైన బ్రాహ్మణుడు హోమమును కూడా విధిగా చేయించాలి।

Verse 96

वैष्णवो विष्णुपूजां च कुर्वञ्छृण्वन्हरेः कथाम् । गीतवादित्रनृत्यैश्च विष्णुतोषणकारकैः । कथाभिः पुण्ययुक्ताभिर्जागृयाच्छर्वरीं नरः

వైష్ణవుడు విష్ణుపూజ చేస్తూ, హరి కథలను శ్రవణం చేస్తూ, విష్ణువును తృప్తిపరచే గీత-వాద్య-నృత్యాలతో, పుణ్యకథా ప్రవచనాలతో రాత్రంతా జాగరించాలి।

Verse 97

ततः प्रभाते विमले स्नात्वा विधिवदादरात् । विष्णुं संपूज्य विप्रांश्च देयं स्वर्णादि शक्तितः

తర్వాత నిర్మలమైన ప్రభాతంలో విధిపూర్వకంగా భక్తితో స్నానం చేసి, విష్ణువును సమ్యక్‌గా సంపూజించి, బ్రాహ్మణులకు శక్తి మేరకు స్వర్ణాది దానమివ్వాలి।

Verse 98

स्वर्णं चान्नं च वासांसि यो दद्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । संगमे विधिवद्विद्वान्स याति परमां गतिम्

శ్రద్ధతో కూడి సంగమతీర్థంలో విధిపూర్వకంగా జ్ఞానంతో స్వర్ణం, అన్నం, వస్త్రాలు దానం చేసే వాడు పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 99

वर्षेवर्षे तु कर्तव्यो जागरः पुण्यतत्परैः

పుణ్యపరులైన వారు సంవత్సరానికొకసారి జాగరణాన్ని తప్పక ఆచరించాలి।

Verse 100

हरिः पूज्यो द्विजाः सम्यक्संतोष्याः शक्तितो नरैः । तेन विष्णोः परा तुष्टिः पापानि विफलानि च । भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात्

హరిని పూజించాలి; మన శక్తి మేరకు ద్విజులను సమ్యకంగా సంతృప్తిపరచాలి. అలా చేస్తే విష్ణువు పరమంగా తృప్తి చెందుతాడు, పాపాలు ఫలహీనమవుతాయి. తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) దర్శనంతో సర్పాలు విషరహితమయ్యేలా, పాపశక్తి కూడా క్షీణిస్తుంది.

Verse 101

तत्र स्नातो दिवं याति अत्र स्नातः सुखी भवेत

అక్కడ స్నానం చేస్తే స్వర్గానికి వెళ్తాడు; ఇక్కడ స్నానం చేస్తే ఈ లోకంలోనే సుఖిగా ఉంటాడు.

Verse 102

त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते । तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यांति संगमजैर्जलैः

మూడు లోకాలలో ఉన్న సమస్త ప్రాణులు తర్పణం పొందినప్పుడు సంగమజలముల ద్వారా పరమ తృప్తిని పొందుతారు.

Verse 103

भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां न संगमसमा गतिः

ఇక్కడ దుఃఖంతో క్షతమైన మనస్సు కలిగి, నిజమైన గతి/ఆశ్రయం వెదుకువారైన సమస్త ప్రాణులకు సంగమంతో సమానమైన గతి లేదు.

Verse 104

सप्तावरान्सप्तपरान्पुरुषश्चात्मनासह । पुंसस्तारयते सर्वान्संगमे स्नानमाचरन्

సంగమంలో స్నానం ఆచరించే పురుషుడు తనతో పాటు ఏడు తరాల పూర్వికులను, ఏడు తరాల ఉత్తర వారిని—అందరినీ తరింపజేస్తాడు.

Verse 105

जात्यंधैरिह ते तुल्यास्तथा पंगुभिरेव च । समेत्यात्र च न स्नान्ति सरयूघर्घरसंगमे

ఇక్కడికి వచ్చి కూడా సరయూ–ఘర్ఘరా సంగమంలో స్నానం చేయని వారు జన్మాంధులవలెను, అలాగే కుంటివారివలెను గణింపబడుదురు।

Verse 106

वर्णानां ब्राह्मणो यद्वत्तथा तीर्थेषु संगमः । सरयूघर्घरायोगे वैष्णवस्थो नरः सदा

వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడు యథా శ్రేష్ఠుడో, తీర్థాలలో సంగమము అలాగే శ్రేష్ఠము. సరయూ–ఘర్ఘరా యోగస్థలంలో నరుడు సదా వైష్ణవభావంలో నిలుచును।

Verse 107

अत्र स्नानेन दानेन यथा शक्त्या जितेंद्रियः । होमेन विधिपुक्तेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

ఇక్కడ ఇంద్రియనిగ్రహంతో, యథాశక్తి స్నానం దానం చేసి, విధిపూర్వక హోమం ఆచరించిన నరుడు స్వర్గాన్ని పొందును।

Verse 108

नरो वा यदि वा नारी विधिवत्स्नानमाचरेत् । स्वर्गलोकनिवासो हि भवेत्तस्य न संशयः

నరుడైనా నారీయైనా—విధివిధానంగా స్నానం ఆచరించినవానికి స్వర్గలోక నివాసం నిశ్చయము; సందేహం లేదు।

Verse 109

यथा वह्निर्दहेत्सर्वं शुष्कमार्द्रमथापि वा । भस्मीभवंति पापानि तत्समागममज्जनात्

అగ్ని ఎండినదైనా తడిసినదైనా అన్నిటిని దహించునట్లు, ఆ సంగమంలో స్నానం చేయుటవలన పాపములు భస్మమగును।

Verse 110

एकतः सर्वतीर्थानि नानाविधिफलानि वै । सरयूघर्घरोत्पन्नसंगमस्त्वधिको भवेत्

ఒక వైపు అన్ని తీర్థాలు, నానావిధ కర్మఫలాలు ఉన్నాయి; అయినా సరయూ–ఘర్ఘర నుండి ఉద్భవించిన ఈ సంగమం వాటికన్నా అధిక శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది।

Verse 111

सर्वतीर्थावगाहस्य फलं यादृक्स्मृतं श्रुतौ । तादृक्फलं नृणां सम्यग्भवेत्संगममज्जनात्

శ్రుతి-స్మృతుల్లో ‘సర్వ తీర్థస్నానం’కు చెప్పిన ఫలం ఏదో, అదే ఫలం ఈ సంగమంలో మునక వేసినవారికి సంపూర్ణంగా లభిస్తుంది।

Verse 112

गोप्रताराभिधं तीर्थमपरं वर्ततेऽनघ । सन्निधौ संगमस्यैव महापातकनाशनम्

ఓ నిర్దోషుడా, ‘గోప్రతారా’ అనే మరో తీర్థం ఉంది; అది ఈ సంగమ సమీపంలోనే ఉండి మహాపాతకాలను కూడా నశింపజేస్తుంది।

Verse 113

यत्र स्नानेन दानेन न शोचति नरः क्वचित् । गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

ఎక్కడ స్నానం, దానం వల్ల మనిషి ఎప్పుడూ శోకపడడు—గోప్రతారాకు సమానమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు।

Verse 114

वाराणस्यां यथा विद्वन्वर्त्तते मणिकर्णिका । उज्जयिन्यां यथा विप्र महाकालनिकेतनम्

ఓ విద్వన్మహాశయా, వారాణసీలో మణికర్ణిక ప్రసిద్ధమైనట్లే, ఓ విప్రా, ఉజ్జయినీలో మహాకాలుని నికేతనం ఖ్యాతమైనట్లే—

Verse 115

नैमिषे चक्रवापी तु यथा तीर्थतमा स्मृता । अयोध्यायां तथा विप्र गोप्रताराभिधं महत्

నైమిషంలో చక్రవాపీ యథా తీర్థాలలో అత్యుత్తమమని స్మరించబడుతుందో, అలాగే అయోధ్యలో, ఓ బ్రాహ్మణా, గోప్రతారా అనే మహత్తీర్థం విశిష్టమైంది।

Verse 116

यत्र रामाज्ञया विद्वन्साकेतनगरीजनाः । अवापुः स्वर्गमतुलं निमज्ज्य परमांभसि

ఎక్కడ, ఓ విద్వాంసా, రామాజ్ఞచేత సాకేతనగర ప్రజలు ఆ పరమ జలాలలో మునిగి, అతుల్యమైన స్వర్గాన్ని పొందారు।

Verse 117

व्यास उवाच । अवापुस्ते कथं स्वर्गं साकेतनगरीजनाः । कथं च राघवो विद्वन्नेतत्कथय सुव्रत

వ్యాసుడు పలికెను—సాకేతనగర ప్రజలు స్వర్గాన్ని ఎలా పొందారు? అలాగే రాఘవుడు ఇది ఎలా సాధించాడు? ఓ విద్వాంసా, ఓ సువ్రతా, ఇది నాకు చెప్పుము।

Verse 118

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथामेतां सुविस्तरात् । यथाजगाम रामोऽसौ स्वर्गं स च पुरीजनः

అగస్త్యుడు పలికెను—ఓ మునీ, జాగ్రత్తగా వినుము; ఈ కథను విస్తారంగా చెప్తాను—ఆ రాముడు ఎలా స్వర్గానికి వెళ్లెను, నగర ప్రజలూ ఆయనతో ఎలా వెళ్లిరో।

Verse 119

पुरा रामो विधायैव देवकार्य्यमतंद्रितः । स्वर्गं गंतुं मनश्चक्रे भ्रातृभ्यां सह वीरधीः

పూర్వం రాముడు దేవకార్యాన్ని అలసట లేకుండా నిర్వహించి, అది పూర్తిచేసి, వీరధీరుడై తన సోదరులతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లాలని మనస్సులో నిశ్చయించుకున్నాడు।

Verse 120

ततो निशम्य चारेण वानराः कामरूपिणः । ऋक्षगोपुच्छरक्षांसि समुत्पेतुरनेकशः

అప్పుడు గూఢచారుల ద్వారా ఆ వార్త విని, కామరూపధారులైన వానరసేనలు, ఎలుగుబంట్లు మరియు గోపుచ్ఛ-రాక్షసులు అనేకంగా లేచి బయలుదేరారు।

Verse 121

देवगंधर्वपुत्राश्च ऋषिपुत्राश्च वानराः । रामक्षयं विदित्वा तु सर्व एव समागताः

దేవగంధర్వుల పుత్రులైన, అలాగే ఋషిపుత్రులైన వానరులు—రాముని ప్రస్థానకాలం వచ్చిందని తెలిసి—అందరూ సమేతంగా చేరుకున్నారు।

Verse 122

ते राममनुगत्योचुः सर्वे वानरयूथपाः । तवानुगमने राजन्संप्राप्ताः स्म इहानघ

రాముని అనుసరించి వచ్చిన వానరయూథపతులందరూ ఇలా అన్నారు—“ఓ రాజా, మేము మీ అనుగమనానికి ఇక్కడికి వచ్చాము; ఓ నిర్దోషా!”

Verse 123

यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषर्षभ । सर्वे खलु हताः स्याम दण्डेन महता नृप

“ఓ రామా, పురుషోత్తమా, మీరు మమ్మల్ని విడిచి వెళ్లితే, ఓ నృపా, మేమందరం మహాదండంతో హతులైనట్లే అవుతాము।”

Verse 125

यावत्प्रजा धरिष्यंति तावदेव विभीषण । कारयस्व महद्राज्यं लंकां त्वं पालयिष्यसि

“ఓ విభీషణా, ప్రజలు నిలిచినంతకాలం ఈ మహారాజ్యాన్ని నిర్వహించు; నీవు లంకను పాలించి రక్షించవలెను।”

Verse 126

शाधि राज्यं च खल्वेतन्नान्यथा मे वचः कुरु । प्रजास्त्वं रक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि

ఈ రాజ్యాన్ని నిశ్చయంగా నీవే పాలించు; నా ఆజ్ఞకు విరుద్ధంగా చేయకు. ధర్మమార్గంలో ప్రజలను రక్షించు; ఇకపై ప్రతివాదం చెప్పుటకు నీవు అర్హుడవు కాదు.

Verse 127

एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थो हनुमंतमथाब्रवीत् । वायुपुत्र चिरं जीव मा प्रतिज्ञां वृथा कृथाः

ఇలా చెప్పి కాకుత్స్థుడు (రాముడు) హనుమంతునితో అన్నాడు—ఓ వాయుపుత్రా, చిరంజీవిగా ఉండు; నీ ప్రతిజ్ఞ వృథా కాకుండా చూడు.

Verse 128

यावल्लोका वदिष्यंति मत्कथां वानरर्षभ । तावत्त्वं धारय प्राणान्प्रतिज्ञां प्रतिपालयन्

ఓ వానరశ్రేష్ఠా! లోకాల్లో నా కథ చెప్పబడేంతకాలం నీవు ప్రాణాలను ధరించు; ప్రతిజ్ఞను నిష్ఠగా నిలుపుతూ.

Verse 129

मैन्दश्च द्विविदश्चैव अमृतप्राशनावुभौ । यावल्लोका धरिष्यंति तावदेतौ धरिष्यतः

మైందుడు మరియు ద్వివిదుడు—ఇద్దరూ అమృతపానులు—లోకాలు నిలిచినంతకాలం వీరిద్దరూ కూడా నిలిచి ఉంటారు.

Verse 130

पुत्रपौत्राश्च येऽस्माकं तान्रक्षन्त्विह वानराः । एवमुक्त्वा तु काकुत्स्थः सर्वानथ च वानरान् । मया सार्धं प्रयातेति तदा तान्राघवोऽब्रवीत्

మా కుమారులు, మనవళ్లను ఇక్కడ వానరులు రక్షించుగాక. ఇలా చెప్పి కాకుత్స్థుడు (రాముడు) సమస్త వానరులతో—నా వెంట రండి—అని రాఘవుడు పలికాడు.

Verse 131

प्रभातायां तु शर्वर्य्यां पृथुवक्षा महाभुजः । रामः कमलपत्राक्षः पुरोधसमथाब्रवीत्

రాత్రి ఉదయంగా మారిన వేళ, విశాలవక్షుడు, మహాబాహువు, కమలదళనేత్రుడు శ్రీరాముడు అప్పుడు తన పురోహితునితో పలికెను।

Verse 132

अग्निहोत्राणि यांत्वग्रे दीप्यमानानि सर्वशः । वाजपेयातिरात्राणि निर्यातु च ममाग्रतः

నా ముందుగా అగ్నిహోత్రాగ్నులు అన్ని వైపులా జ్వలిస్తూ సాగనివ్వండి; వాజపేయం మరియు అతిరాత్ర యాగములు కూడా నా ముందే ప్రయాణించుగాక।

Verse 133

ततो वसिष्ठस्तेजस्वी सर्वं निश्चित्य चेतसा । चकार विधिवत्कर्म महाप्रास्थानिकं विधिम्

అప్పుడు తేజస్సుగల వశిష్ఠుడు మనసులో అన్నిటిని నిర్ణయించుకొని, విధివిధానంగా మహాప్రస్థాన సంబంధమైన మహా కర్మను నిర్వహించెను।

Verse 134

ततः क्षौमाम्बरधरो ब्रह्मचर्यसमन्वितः । कुशानादाय पाणिभ्यां महाप्रस्थानमुद्यतः

తర్వాత క్షౌమవస్త్రాలు ధరించి, బ్రహ్మచర్యంలో స్థిరుడై, రెండు చేతుల్లో కుశగడ్డి పట్టుకొని, మహాప్రస్థానానికి సిద్ధమయ్యెను।

Verse 135

न व्याहरच्छुभं किंचिदशुभं वा नरेश्वरः । निष्क्रम्य नगरात्तस्मात्सागरादिव चंद्रमाः

నరేశ్వరుడు శుభమో అశుభమో ఏ మాటనూ పలకలేదు; ఆ నగరాన్ని విడిచి బయలుదేరి, సముద్రం నుండి ఉదయించే చంద్రునివలె ప్రకాశించాడు।

Verse 136

रामस्य सव्यपार्श्वे तु सपद्मा श्रीः समाश्रिता । दक्षिणे ह्रीर्विशालाक्षी व्यवसायस्तथाग्रतः

రాముని ఎడమ పార్శ్వంలో పద్మధారిణి శ్రీ నిలిచింది; కుడి వైపున విశాలనేత్ర హ్రీ (లజ్జ) ఉండగా, ముందుగా వ్య‌వ‌సాయము (దృఢ ప్రయత్నం) సాగింది.

Verse 137

नानाविधायुधान्यत्र धनुर्ज्याप्रभृतीनि च । अनुव्रजंति काकुत्स्थं सर्वे पुरुष विग्रहाः

అక్కడ ధనుస్సు, జ్యా మొదలైన నానావిధ ఆయుధాలు పురుషరూపం ధరించి కాకుత్స్థుని అనుసరించాయి; అన్నీ దేహధారులై ఆయనతో పాటు నడిచాయి.

Verse 138

वेदो ब्राह्मणरूपेण सावित्री सव्यदक्षिणे । ओंकारोऽथ वषङ्कारः सर्वे रामं तदाऽव्रजन्

వేదము బ్రాహ్మణరూపంగా ప్రత్యక్షమైంది; సావిత్రి ఎడమ-కుడి వైపుల నిలిచింది; అలాగే ఓంకారము, వషట్కారము—ఇవన్నీ అప్పుడే రాముని అనుసరించాయి.

Verse 139

ऋषयश्च महात्मानः सर्वे चैव महीधराः । अनुगच्छन्ति काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

పర్వతాలవలె స్థిరమైన మహాత్మ ఋషులందరూ కాకుత్స్థుని అనుసరించారు; ఆయన ముందే స్వర్గద్వారం ప్రత్యక్షమైనట్లుగా నిలిచింది.

Verse 140

तथानुयांति काकुत्स्थमंतःपुरगताः स्त्रियः । सवृद्धाबालदासीकाः सपर्षद्द्वाररक्षकाः

అదేవిధంగా అంతఃపురంలోని స్త్రీలు కూడా కాకుత్స్థుని అనుసరించారు—వృద్ధులు, పిల్లలు, దాసీలు, సభాసదులు-పరిచారకులు మరియు ద్వారరక్షకులతో కూడి.

Verse 141

सान्तःपुरश्च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ । रामं व्रजंतमागम्य रघुवंशमनुव्रताः

అంతఃపురసహితుడైన భరతుడు శత్రుఘ్నునితో కలిసి బయలుదేరెను. ప్రయాణమగు రాముని చేరి, రఘువంశ ధర్మవ్రతానుసారిగా ఆయనను అనుసరించెను।

Verse 142

ततो विप्रा महात्मानः साग्निहोत्राः समंततः । सपुत्रदाराः काकुत्स्थमनुगच्छति सर्वशः

అనంతరం చుట్టూరా మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులు—అగ్నిహోత్రధారులు—తమ కుమారులు, భార్యలతో కలిసి, సమస్తంగా కాకుత్స్థుని అనుసరించిరి।

Verse 143

मंत्रिणो भृत्ययुक्ताश्च सपुत्राः सहबांधवाः । सर्वे ते सानुगाश्चैव ह्यनु गच्छंति राघवम्

మంత్రులు కూడా సేవకులతో కూడి, కుమారులు బంధువులతో సహా—అందరూ తమ అనుచరులతో కలిసి రాఘవుని అనుసరించిరి।

Verse 144

ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः । गच्छंतमनुगच्छंतिराघवं गुणरंजिताः

అనంతరం హర్షపుష్ట జనసమూహములతో చుట్టుముట్టబడిన సమస్త ప్రజలు, ఆయన గుణములచే రంజితులై, వెళ్తున్న రాఘవుని అనుసరించిరి।

Verse 145

तथा प्रजाश्च सकलाः सपुत्राश्च सवबांधवाः । राघवस्यानुगाश्चासन्दृष्ट्वा विगतकल्मषम्

అలాగే సమస్త ప్రజలు కూడా—కుమారులు బంధువులతో సహా—కల్మషరహితుడైన రాఘవుని దర్శించి ఆయన అనుగాములయ్యిరి।

Verse 146

स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे प्रयतमानसाः । कृत्वा किलकिलाशब्दमनुयाताश्च राघवम्

అందరూ స్నానం చేసి తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, నియమిత మనస్సుతో ఆనందధ్వని చేస్తూ రాఘవుని అనుసరించారు।

Verse 147

न कश्चित्तत्र दीनोऽभून्न भीतो नातिदुःखितः । प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे वभूवुः परमाद्भुताः

అక్కడ ఎవడూ దీనుడుగా లేడు, ఎవడూ భయపడలేదు, ఎవడూ అతిగా దుఃఖించలేదు। అందరూ హర్షితులై ఆనందితులై—అది పరమాద్భుత దృశ్యం।

Verse 148

द्रष्टुकामाश्च निर्वाणं राज्ञो जनपदास्तथा । संप्राप्तास्तेऽपि दृष्ट्वैव नभोमार्गेण चक्रिणम्

రాజుని నిర్వాణాన్ని దర్శించాలనే కోరికతో చుట్టుపక్కల జనపదాల ప్రజలూ అక్కడికి వచ్చారు; ఆకాశమార్గంలో సాగుతున్న చక్రవర్తిని చూసిన మాత్రాన వారి లక్ష్యమూ సిద్ధించింది।

Verse 149

ऋक्षवानररक्षांसि जनाश्च पुरवासिनः । आगत्य परया भक्त्या पृष्ठतः समुपाययुः

ఋక్షులు, వానరులు, రాక్షసులు మరియు నగరవాసులైన ప్రజలు అందరూ వచ్చి, పరమభక్తితో (రాఘవుని) వెనుకనే అనుసరించారు।

Verse 150

तानि भूतानि नगरे ह्यन्तर्धानगतान्यपि । राघवं तेऽप्यनुययुः स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

నగరంలో ఉన్న ఆ భూతప్రాణులు—అంతర్ధానమైనవారైనా—స్వర్గద్వారం సమీపంలో నిలిచినప్పుడు రాఘవుని కూడా అనుసరించారు।

Verse 151

यानि पश्यंति काकुत्स्थं स्थावराणि चराणि च । सत्त्वानि स्वर्गगमने मतिं कुर्वंति तान्यपि

స్థావరములైనను చరములైనను ఏ ప్రాణులు కాకుత్స్థుని దర్శించిరో, అవి కూడ స్వర్గగమనమునకు తమ మనస్సును నిలిపినవి.

Verse 152

नासीत्सत्त्वमयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि किंचन । यद्राघवं नानुयाति स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

అయోధ్యలో అతి సూక్ష్మమైన ప్రాణి కూడ, స్వర్గద్వారం సమీపించినప్పుడు రాఘవుని అనుసరించని దేదీ లేదు.

Verse 153

अथार्द्धयोजनं गत्वा नदीं पश्चान्मुखो ययौ । सरयूं पुण्यसलिलां ददर्श रघुनंदनः

అనంతరం అర్ధయోజనం వెళ్లి, నదివైపు వెనుకకు తిరిగెను; రఘునందనుడు పుణ్యజలమయమైన సరయూనదిని దర్శించెను.

Verse 154

अथ तस्मिन्मुहूर्ते तु ब्रह्मा लोकपितामहः । सर्वैः परिवृतो देवैरृषिभिश्च महात्मभिः । आययौ तत्र काकुत्स्थं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्

ఆ క్షణమునే లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ, సమస్త దేవతలతోను మహాత్మ ఋషులతోను పరివృతుడై, కాకుత్స్థుడు స్వర్గద్వారమున నిలిచిన చోటికి వచ్చెను.

Verse 155

विमानशतकोटीभिर्दिव्याभिः सर्वतो वृतः । दीपयन्सर्वतो व्योम ज्योतिर्भूतमनुत्तमम्

దివ్య విమాన శతకోటులతో అన్ని వైపులా ఆవరింపబడి, సర్వత్ర ఆకాశమును ప్రకాశింపజేస్తూ, అతుల్యమైన జ్యోతిపుంజమై నిలిచెను.

Verse 156

स्वयंप्रभैश्च तेजोभिर्महद्भिः पुण्यकर्मभिः । पुण्या वाता ववुस्तत्र गन्धवंतः सुखप्रदाः

అక్కడ పుణ్యకర్మఫలంగా స్వయంప్రభమైన మహత్తర తేజస్సులు ప్రకాశించాయి; సుగంధభరితమైన, సుఖప్రదమైన పుణ్యవాయువులు వీచాయి।

Verse 157

सपुण्यपुष्पवर्षं च वायुयुक्तं महाजवम् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च तस्मिन्सूर्यौपस्थितः

అక్కడ మహావేగమైన గాలితో కూడిన పుణ్యపుష్పవర్షం కురిసింది; అలాగే గంధర్వులు, అప్సరసలు కూడా (గౌరవార్థం) అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 158

शरयूसलिलं रामः पद्भ्यां स समुपास्पृशत् । ततो ब्रह्मा सुरैर्युक्तः स्तोतुं समुपचक्रमे

అప్పుడు రాముడు తన పాదాలతో శరయూ జలాన్ని స్పర్శించాడు; అనంతరం దేవతలతో కూడిన బ్రహ్మ ఆయన స్తోత్రం ప్రారంభించాడు।

Verse 159

त्वं हि लोकपतिर्देव न त्वां जानाति कश्चन । अहं ते वै विशालाक्ष भूतपूर्वपरिग्रहः

హే దేవా! నీవే లోకాల అధిపతి; నీ నిజ స్వరూపాన్ని ఎవరూ పూర్తిగా ఎరుగరు। హే విశాలాక్షా! నేను నీదే—పూర్వకాలం నుంచే స్వీకరించబడిన నీ సేవకుడను।

Verse 160

त्वमचिंत्यं महद्भूतमक्षयं लोकसंग्रहे । यामिच्छसि महावीर्य तां तनुं प्रविश स्वकाम्

నీవు అచింత్యమైన, మహత్తరమైన, అక్షయ తత్త్వం—లోకవ్యవస్థను ధారించే వాడవు। హే మహావీర్యా! నీ ఇష్టానుసారం నీవు కోరిన దేహంలో ప్రవేశించు।

Verse 161

पितामहस्य वचनादिदमेवाविशत्स्वयम् । सुदिव्यं वैष्णवं तेजः संसारं स सहानुजः । ततो विष्णुतनुन्देवाः पूजयन्तः सुरोत्तमम्

పితామహుని వచనముచే ఆ పరమ దివ్యమైన వైష్ణవ తేజస్సు స్వయంగా, అనుజసహితంగా, ఈ సంసారంలో ప్రవేశించింది. అప్పుడు దేవులు దేవోత్తముడైన ఆ విష్ణుతనువును పూజించి గౌరవించారు.

Verse 162

साध्या मरुद्गणाश्चैव सेन्द्राः साग्निपुरोगमाः । ये च दिव्या ऋषिगणा गन्धर्वाप्सरसस्तथा । सुपर्णा नागयक्षाश्च दैत्यदानवराक्षसाः

సాధ్యులు, మరుద్గణాలు, ఇంద్రసహిత దేవసమూహం—అగ్రభాగంలో అగ్ని; దివ్య ఋషిగణాలు; గంధర్వులు, అప్సరసలు; సుపర్ణులు, నాగులు, యక్షులు; అలాగే దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులూ—

Verse 163

देवाः प्रहृष्टा मुदिताः सर्वे पूर्णमनोरथाः । साधुसाध्विति ते सर्वे त्रिदिवस्था बभाषिरे

దేవులందరూ పరమ హర్షంతో ఆనందించారు; వారి మనోరథాలు నెరవేరాయి. త్రిదివంలో ఉన్న వారు అందరూ ‘సాధు! సాధు!’ అని పలికారు.

Verse 164

अथ विष्णुर्महातेजाः पितामहमुवाच ह । एषां लोकं जनौघानां दातुमर्हसि सुव्रत

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల విష్ణువు పితామహునితో పలికెను—“హే సువ్రతా! ఈ జనసమూహాలకు ఒక కల్యాణమయ లోకాన్ని ప్రసాదించుట నీకు యుక్తము.”

Verse 165

इमे तु सर्वे मत्स्नेहादायाताः सर्वमानवाः । भक्ताश्च भक्तिमन्तश्च त्यक्तात्मानोऽपि सर्वशः

ఇవన్నీ మనుష్యులు నా పట్ల స్నేహముచే ఇక్కడికి వచ్చారు—వారు భక్తులు, భక్తిలో స్థిరులు, మరియు సర్వథా ఆత్మసమర్పితులూ.

Verse 166

तच्छ्रुत्वा विष्णुकथितं सर्वलोकेश्वरोऽब्रवीत् । लोकं सन्तानिकं नाम संस्थास्यंति हि मानवाः

విష్ణువు చెప్పిన మాటలను విని సర్వలోకేశ్వరుడు పలికెను—మనుష్యులు నిశ్చయంగా ‘సంతానిక’ అనే లోకాన్ని పొందుదురు।

Verse 167

स्वर्गद्वारेऽत्र वै तीर्थे राममेवानुचिन्तयन् । प्राणांस्त्यजति भक्त्या वै स संतानं परं लभेत्

ఇక్కడ ‘స్వర్గద్వార’ అనే తీర్థంలో భక్తితో కేవలం రామునే ధ్యానిస్తూ ప్రాణత్యాగం చేసినవాడు పరమ ‘సంతానిక’ ఫలాన్ని పొందును।

Verse 168

सर्वे संतानिकंनाम ब्रह्मलोकादनन्तरम् । वानराश्च स्वकां योनिं राक्षसाश्चापि राक्षसीम्

వారందరూ బ్రహ్మలోకానికి వెంటనే ఉన్న ‘సంతానిక’ అనే లోకాన్ని పొందుదురు; వానరులు తమకు ఇష్టమైన యోనిని, రాక్షసులు కూడా రాక్షసీ గతిని పొందుదురు।

Verse 169

यस्या विनिःसृता ये वै सुरासुरतनूद्भवाः । आदित्यतनयश्चैव सुग्रीवः सूर्यमण्डलम्

ఆ (సరయూ/గోప్రతార) నుండి దేవాసుర శరీరజాతులైన వారు ఉద్భవించిరి; అలాగే ఆదిత్యపుత్రుడు సుగ్రీవుడు కూడా సూర్యమండలంతో కూడి ప్రదర్శితుడయ్యెను।

Verse 170

ऋषयो नागयक्षाश्च प्रयास्यन्ति स्वकारणम् । तथा ब्रुवति देवेशे गोप्रतारमुपस्थितम्

దేవేశుడు ఇలా పలుకుచుండగా ఋషులు, నాగులు, యక్షులు తమ తమ ధామాలకు ప్రయాణమగుదురు; అప్పుడు ‘గోప్రతార’ అనే స్థలం వారి ముందర ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 171

तज्जलं सरयूं भेजे परिपूर्णं ततो जलम् । अवगाह्य जलं सर्वे प्राणांस्त्यक्त्वा प्रहृष्टवत्

ఆ జలం సరయూలో కలిసిపోయి, నది జలం పూర్తిగా నిండిపోయింది. అందరూ ఆ జలంలో మునిగి, ఆనందంతో ప్రాణాలను విడిచి దేహాన్ని త్యజించారు.

Verse 172

मानुषं देहमुत्सृज्य ते विमानान्यथारुहन् । तिर्यग्योनिगता ये च प्रविश्य सरयूं तदा

మానవ దేహాన్ని విడిచిపెట్టి వారు ఆపై దివ్య విమానాలను అధిరోహించారు. అలాగే తిర్యగ్‌యోనిలో జన్మించినవారూ ఆ సమయంలో సరయూలో ప్రవేశించి అదే శ్రేష్ఠ గతిని పొందారు.

Verse 173

देहत्यागं च ते तत्र कृत्वा दिव्यवपुर्द्धराः । तथान्यान्यपि सत्त्वानि स्थावराणि चराणि च

వారు అక్కడ దేహత్యాగం చేసి దివ్య వపువును ధరించారు. అలాగే ఇతర సత్త్వాలు కూడా—స్థావరాలు, చరాలు—ఆ అనుగ్రహాన్ని పొందాయి.

Verse 174

प्राप्य चोत्तमदेहं वै देवलोकमुपागमन् । तस्मिंस्तत्र समापन्ने वानरा ऋक्षराक्षसाः । तेऽपि प्रविविशुः सर्वे देहान्निक्षिप्य वै तदा

శ్రేష్ఠ దేహాన్ని పొందిన వారు నిజంగా దేవలోకానికి వెళ్లారు. ఇది జరిగినప్పుడు వానరులు, ఋక్షులు (ఎలుగుబంట్లు), రాక్షసులు కూడా—అందరూ—ఆ సమయంలో దేహాన్ని విడిచి అక్కడ ప్రవేశించారు.

Verse 175

तदा स्वर्गं गताः सर्वे स्मृत्वा लोकगुरुं विभुम् । जगाम त्रिदशैः सार्द्धं रामो हृष्टो महामतिः

అప్పుడు అందరూ లోకగురు అయిన విభు ప్రభువును స్మరించి స్వర్గానికి వెళ్లారు. మహామతి శ్రీరాముడు హర్షంతో త్రిదశులతో కలిసి ప్రయాణమయ్యాడు.

Verse 176

अतस्तद्गोप्रताराख्यं तीर्थं विख्यातिमागतम् । गोप्रतारे परो मोक्षो नान्यतीर्थेषु विद्यते

అందువల్ల ‘గోప్రతార’ అనే ఆ తీర్థం లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందింది. గోప్రతారలో పరమ మోక్షం లభిస్తుంది; ఇలాంటి మోక్షం ఇతర తీర్థాలలో లేదు.

Verse 177

जन्मान्तरशतैर्विप्र योगोऽयं यदि लभ्यते । मुक्तिर्भवति तत्त्वेकजन्मना लभ्यते न वा

హే విప్రా! ఈ యోగసిద్ధి వందల జన్మల తర్వాతే లభిస్తే, ముక్తి నిశ్చయంగా కలుగుతుంది; అయితే తత్త్వస్థితి ఒక్క జన్మలోనే లభిస్తుందా, లేదా?

Verse 178

गोप्रतारे न सन्देहो हरिर्भक्त्या सुनिष्ठितः । एकेन जन्मनान्योऽपि योगमोक्षं च विन्दति

గోప్రతారలో సందేహమే లేదు—భక్తితో హరి అక్కడ దృఢంగా స్థితుడై ఉన్నాడు. ఒక్క జన్మతోనే మరెవడైనా యోగసిద్ధి మరియు మోక్షం రెండింటినీ పొందుతాడు.

Verse 179

गोप्रतारे नरो विद्वान्योऽपि स्नाति सुनिश्चितः । विशत्यसौ परं स्थानं योगिनामपि दुर्लभम्

ఎవడైనా విద్యావంతుడు గోప్రతారలో దృఢ విశ్వాసంతో స్నానం చేస్తే, అతడు నిశ్చయంగా యోగులకు కూడా దుర్లభమైన పరమ స్థానంలో ప్రవేశిస్తాడు.

Verse 180

कार्तिक्यां च विशेषेण स्नातव्यं विजितेन्द्रियैः । कार्तिके मासि विप्रर्षे सर्वे देवाः सवासवाः । स्नातुमायान्त्ययोध्यायां गोप्रतारे विशेषतः

మరియు ప్రత్యేకంగా కార్తికలో, ఇంద్రియజయులు స్నానం చేయవలెను. హే విప్రశ్రేష్ఠా! కార్తిక మాసంలో ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు అయోధ్యకు స్నానార్థం వస్తారు—ప్రత్యేకంగా గోప్రతారలోనే.

Verse 181

गोप्रतारसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । यत्र प्रयागराजोऽपि स्नातुमायाति कार्तिके

గోప్రతార సమానమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు; అక్కడ కార్తికమాసంలో తీర్థరాజు ప్రయాగమూ స్నానానికి వస్తాడు.

Verse 182

निष्पापः कलुषं त्यक्त्वा शुक्लांगः सितकंचुकः । शुद्ध्यर्थं साधुकामोऽसौ प्रयागे मुनिसत्तमः

ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు పాపరహితుడై, కలుషాన్ని విడిచి, శ్వేతాంగుడై శ్వేతవస్త్రధారిగా, శుద్ధి మరియు సద్భావం కోరి ప్రయాగానికి వస్తాడు.

Verse 183

यानि कानि च तीर्थानि भूमौ दिव्यानि सुव्रत । कार्तिक्यां तानि सर्वाणि गोप्रतारे वसन्ति वै

హే సువ్రతా! భూమిపై ఉన్న ఏ ఏ దివ్య తీర్థాలున్నాయో, అవన్నీ కార్తికీలో నిజంగా గోప్రతారలో నివసిస్తాయి.

Verse 184

गोप्रतारे जपो होमः स्नानं दानं च शक्तितः । सर्वमक्षयतां याति श्रद्धया नियमव्रतम्

గోప్రతారలో జపం, హోమం, స్నానం, దానం—తన శక్తి మేరకు—శ్రద్ధతో నియమవ్రతంగా చేస్తే అన్నీ అక్షయ ఫలాన్ని పొందుతాయి.

Verse 185

कार्तिके प्राप्य तद्यन्ति तीर्थानि सकलान्यपि । गोप्रतारं गमिष्यामः पापं त्यक्तुमितीच्छया

కార్తికం రాగానే సమస్త తీర్థాలూ అక్కడికి బయలుదేరుతాయి—‘పాపాన్ని విడిచేందుకు గోప్రతారకు వెళ్దాం’ అనే కోరికతో నిర్ణయించుకొని.

Verse 186

गोप्रतारे कृतं स्नानं सर्वपापप्रणाशनम् । गोप्रतारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा गुप्तहरिं विभुम् । सर्वपापैः प्रमुच्येत नात्र कार्या विचारणा

గోప్రతారంలో చేసిన స్నానం సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. గోప్రతారంలో స్నానమాచరించి విభువైన ‘గుప్తహరి’ దర్శనం పొందినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ఇక్కడ సందేహానికి చోటు లేదు.

Verse 187

विष्णुमुद्दिश्य विप्राणां पूजनं च विशेषतः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः स्नानपूर्वं यतव्रतैः

విష్ణువును మనసులో ఉంచుకొని ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణుల పూజ చేయవలెను. శ్రద్ధతో, నియమవ్రతాలతో ఉన్నవారు ముందుగా స్నానం చేసి ఆపై ఈ కర్తవ్యాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 189

अन्नं बहुविधं हेम वासांसि विविधानि च । दातव्यानि हरेः प्राप्त्यै भक्त्या परमया युतैः

హరిని పొందుటకై పరమభక్తితో యుక్తులైన వారు అనేక విధాల అన్నం, స్వర్ణం మరియు వివిధ వస్త్రాలను దానంగా ఇవ్వవలెను.

Verse 190

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे नर्मदायां शशिग्रहे । तुलादानस्य यत्पुण्यं तदत्र दीपदानतः

సూర్యగ్రహణ సమయంలో కురుక్షేత్రంలో, లేదా చంద్రగ్రహణ సమయంలో నర్మదా తీరంలో తులాదానం చేయడం వల్ల కలిగే పుణ్యం—ఇక్కడ దీపదానం చేయడం వల్ల అదే పుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 191

घृतेन दीपको यस्य तिलतैले न वा पुनः । ज्वलते मुनिशार्दूल हयमेधेन तस्य किम्

ఓ మునిశార్దూలా! ఎవరి దీపం నెయ్యితో గానీ, మళ్లీ నువ్వుల నూనెతో గానీ వెలుగుతుందో, అతనికి అశ్వమేధ యజ్ఞం ఎందుకు?

Verse 192

तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः कृतं तीर्थावगाहनम् । दीपदानं कृतं येन कार्त्तिके केशवाग्रतः

కార్త్తికమాసంలో కేశవుని సమక్షంలో దీపదానం చేసే వాడి చేత సర్వ యజ్ఞాలు చేసినట్లే అవుతాయి; సమస్త తీర్థస్నాన ఫలమూ పొందుతాడు।

Verse 193

नानाविधानि तीर्थानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । गोप्रतारस्य तान्यत्र कलां नार्हंति षोडशीम्

భోగమోక్షాలను ప్రసాదించే అనేక తీర్థాలు ఉన్నా, ఇక్కడ అవి గోప్రతార మహిమలో పదహారవ భాగానికీ సమానం కావు।

Verse 194

स्वर्णमल्पं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । शुभां गतिमवाप्नोति ह्यग्निवच्चैव दीप्यते

వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణునికి కొద్దిపాటి బంగారమైనా దానం చేసే వాడు శుభగతిని పొందుతాడు; అగ్నివలె తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 195

गोप्रताराभिधे तीर्थे त्रिलोकीविश्रुते द्विज । दत्त्वान्नं च विधानेन न स भूयोऽभिजायते

ఓ ద్విజా! త్రిలోకప్రసిద్ధమైన గోప్రతార అనే తీర్థంలో విధిపూర్వకంగా అన్నదానం చేసినవాడు మళ్లీ జన్మించడు।

Verse 196

तत्र स्नानं तु यः कुर्याद्विप्रान्संतर्पयेन्नरः । सौत्रामणेश्च यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

అక్కడ స్నానం చేసి బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపరచే వాడు, సౌత్రామణి యజ్ఞ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 197

एकाहारस्तु यस्तिष्ठेन्मासं तत्र यतव्रतः । यावज्जीवकृतं पापं सहसा तस्य नश्यति

ఎవడు అక్కడ ఒక నెల యతవ్రతుడై రోజుకు ఒక్కసారి మాత్రమే ఆహారం తీసుకుంటూ నివసిస్తాడో, అతని జీవితమంతా చేసిన పాపం ఒక్కసారిగా నశిస్తుంది।

Verse 198

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्गोप्रतारे विधानतः । ते विशंति पदं विष्णोर्निःसंदग्धं तपोधन

హే తపోధన! విధివిధానంగా గోప్రతార వద్ద అగ్నిప్రవేశం చేసే వారు దగ్ధం కాకుండా విష్ణువు పరమపదాన్ని చేరుతారు।

Verse 199

कुर्वंत्यनशनं येऽत्र विष्णुभक्त्या सुनिश्चिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ఇక్కడ విష్ణుభక్తితో దృఢనిశ్చయమై అనశనం (ప్రాణత్యాగం వరకు ఉపవాసం) చేసే వారికి కోట్లకొట్ల కల్పాలైనా పునరావృత్తి ఉండదు।

Verse 200

अर्चयेद्यस्तु गोविंदं गोप्रतारे हि मानवः । दशसौवर्णिकं पुण्यं गोप्रतारे प्रकथ्यते

హే మానవా! గోప్రతార అనే పుణ్యతీర్థంలో ఎవడు గోవిందుని అర్చిస్తాడో, గోప్రతారలో ఆ అర్చన ఫలం పది స్వర్ణదాన సమాన పుణ్యమని ప్రకటించబడింది।

Verse 201

अग्निहोत्रफलो धूपो गोविंदस्य समर्पितः । भूमिदानेन सदृशं गंधदानफलं स्मृतम्

గోవిందునికి సమర్పించిన ధూపం అగ్నిహోత్ర ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; గంధదాన ఫలం భూమిదానంతో సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 202

अत्यद्भुतमिदं विद्वन्स्थानमेतत्प्रकीर्तितम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण अत्र स्नात्वा शुचिव्रतः

ఓ విద్వాన్! ఈ స్థలం అత్యద్భుతమని కీర్తించబడింది. విశేషంగా కార్తీక మాసంలో ఇక్కడ స్నానం చేసి శుచివ్రతాన్ని ఆచరించువాడు…