
ఈశ్వరుడు దేవికి ఉపదేశిస్తాడు—అఘోరేశునికి కొద్దిగా ఉత్తరంగా, వాయవ్య (ఉత్తర-పడమర) దిశలో ఉన్న మహాకాలేశ్వర లింగానికి వెళ్లవలెను; అది పాపనాశక తీర్థస్థలం. యుగానుసార నామచరిత్రను కూడా చెబుతుంది—కృతయుగంలో ఇది ‘చిత్రాంగదేశ్వర’మని స్మరించబడింది, కలియుగంలో ‘మహాకాలేశ్వర’మని కీర్తించబడింది. రుద్రుడు కాలరూపుడుగా, సూర్యునికూడా గ్రసించే విశ్వతత్త్వంగా వర్ణింపబడి, బ్రహ్మాండచింతనను క్షేత్రమాహాత్మ్యంతో అనుసంధానించారు. ప్రాతఃకాలంలో షడక్షర మంత్రంతో పూజ విధించబడింది. కృష్ణాష్టమీనాడు నెయ్యితో కలిపిన గుగ్గులు సమ్యక్ రాత్రివిధితో అర్పించి ప్రత్యేక వ్రతం చేయాలి; భైరవుడు అపరాధాలకు విస్తార క్షమను ప్రసాదిస్తాడని చెప్పబడింది. దానాలలో ధేనుదానాన్ని ప్రధానంగా పేర్కొని, అది పితృవంశోన్నతికి కారణమని, అలాగే దేవుని దక్షిణ భాగంలో శతరుద్రీయ పఠనం పితృ-మాతృ వంశాల ఉద్ధారానికి ఉపకరిస్తుందని తెలిపింది. ఉత్తరాయణ సమయంలో ఘృతకంబళం అర్పిస్తే కఠిన పునర్జన్మ శమిస్తుందని ఫలశ్రుతి. సంపద, అనిష్టనివారణ, జన్మజన్మాంతర భక్తివృద్ధి లభిస్తాయని చెప్పి, చిత్రాంగదుని పూర్వపూజ వల్ల ఈ క్షేత్రఖ్యాతి విస్తరించిందని ముగిస్తుంది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे महाकालेश्वरं हरम् । अघोरेशादुत्तरतः किंचिद्वायव्यसंस्थितम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ వరారోహే, అఘోరేశ్వరునికి కొద్దిగా ఉత్తరంగా, వాయవ్య దిశలో స్థితమైన మహాకాలేశ్వరుడనే హరుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను।
Verse 2
धनुषां त्रिंशता देवि श्रुतं पातकनाशनम् । पूर्वं कृतयुगे देवि स्मृतं चित्रांगदेश्वरम्
హే దేవీ, ముప్పై ధనుస్సుల దూర పరిధిలో ఈ స్థలం పాతకనాశకమని ప్రసిద్ధి. హే దేవీ, పూర్వం కృతయుగంలో దీనిని ‘చిత్రాంగదేశ్వర’ అని స్మరించేవారు।
Verse 3
महाकालेश्वरं देवि कलौ नाम प्रकीर्तितम् । कालरूपी महारुद्रस्तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितः
హే దేవీ, కలియుగంలో ఇది ‘మహాకాలేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి; కాలస్వరూప మహారుద్రుడు ఆ లింగంలో ప్రతిష్ఠితుడై నివసిస్తాడు।
Verse 4
चराचरगुरुः साक्षाद्देवदानवदर्पहा । सूर्यरूपेण यत्सर्वं ब्रह्मांडे ग्रसते प्रिये
ఆయన చరాచర సమస్తానికి ప్రత్యక్ష గురువు, దేవదానవుల దర్పాన్ని హరించువాడు; హే ప్రియే, సూర్యరూపంగా బ్రహ్మాండంలోని సమస్తాన్ని గ్రసిస్తాడు।
Verse 5
स देवः संस्थितो देवि तस्मिंल्लिंगे महाप्रभः । यस्तत्पूजयते भक्त्या कल्ये लिंगं मम प्रियम् । षडक्षरेण मंत्रेण मृत्युं जयति तत्क्षणात्
హే దేవీ, ఆ మహాప్రభుడైన దేవుడు ఆ లింగంలో ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నాడు। ఎవడు ఉదయకాలంలో భక్తితో నాకు ప్రియమైన ఆ లింగాన్ని పూజిస్తాడో, వాడు షడక్షరీ మంత్రంతో తక్షణమే మృత్యువును జయిస్తాడు।
Verse 6
कृष्णाष्टम्यां विशेषेण गुग्गुलं घृतसंयुतम् । यो दहेद्विधिवत्तत्र पूजां कृत्वा निशागमे
ప్రత్యేకంగా కృష్ణాష్టమి నాడు, సంధ్యాసమయంలో అక్కడ పూజ చేసి, నెయ్యితో కలిపిన గుగ్గులును విధివిధానంగా దహించువాడు—
Verse 7
अपराधसहस्रं तु क्षमते तस्य भैरवः । धेनुदानं प्रशंसंति तस्मिन्स्थाने महर्षयः
అటువంటి భక్తుని వేల అపరాధాలనైనా భైరవుడు క్షమిస్తాడు; ఆ స్థలంలో మహర్షులు ధేనుదానాన్ని ప్రశంసిస్తారు।
Verse 8
धेनुदस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशापरान् । देवस्य दक्षिणे भागे यो जपेच्छतरुद्रियम्
గోధానం చేసే వాడు నిశ్చయంగా పది పూర్వజులను, పది ఉత్తరజులను उद्धరిస్తాడు. అలాగే దేవుని దక్షిణ భాగంలో కూర్చొని శతరుద్రీయాన్ని జపించేవాడు మహాపుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 9
उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा कालेश्वरं हरम्
కాలేశ్వరుడు—స్వయంగా హరుడు—అని దర్శించగానే మనిషి పితృవంశం, మాతృవంశం రెండింటినీ ఉద్ధరిస్తాడు. బాల్యం, యౌవనం లేదా వృద్ధాప్యంలో చేసిన పాపమంతా కాలేశ్వర దర్శనంతో కడుగబడుతుంది.
Verse 10
अयने चोत्तरे प्राप्ते यः कुर्याद्घृतकंबलम् । न स भूयोऽत्र संसारे जन्म प्राप्नोति दारुणम्
ఉత్తరాయణం వచ్చినప్పుడు ఎవడు ‘ఘృతకంబల’ అనే ఘృతదానం/హోమం చేస్తాడో, అతడు ఈ సంసారచక్రంలో మళ్లీ భయంకరమైన జన్మను పొందడు.
Verse 11
न दुःखितो दरिद्रो वा दुर्भगो वा प्रजायते । सप्तजन्मान्तराण्येव महाकालेशदर्शनात्
మహాకాలేశుని దర్శనమాత్రంతో ఏడు జన్మల వరకు దుఃఖితుడిగా, దరిద్రుడిగా లేదా దుర్భాగ్యుడిగా జన్మించడు.
Verse 12
धनधान्यसमायुक्ते स्फीते सञ्जायते कुले । भक्तिर्भवति भूयोऽपि महाकालेश्वरार्चने
అతడు ధనధాన్యసమృద్ధి గల పుష్టమైన కులంలో జన్మిస్తాడు; అలాగే మహాకాలేశ్వరార్చనలో అతనికి భక్తి మళ్లీ మళ్లీ ఉద్భవిస్తుంది.
Verse 13
इति संक्षेपतः प्रोक्तं महाकालेश्वरं प्रिये । चित्रांगदो गणो देवि तेन चाराधितं पुरा
ఇట్లు, ఓ ప్రియే, సంక్షేపంగా మహాకాలేశ్వరుని మహిమ చెప్పబడింది. ఓ దేవీ, పూర్వం చిత్రాంగద అనే గణుడు భక్తితో ఆయనను ఆరాధించాడు.
Verse 14
दिव्याब्दानां सहस्रं तु महा कालेश्वरं हि तत् । चित्रांगदेश्वरं नाम तेन ख्यातं धरातले
వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాల పాటు ఆ లింగం మహాకాలేశ్వరంగా నిలిచింది; అందువల్ల భూమిపై అది ‘చిత్రాంగదేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 93
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये महाकालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिणवतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణం ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని ఏడవ ప్రభాసఖండంలో, మొదటి ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, ఏకాదశరుద్రమాహాత్మ్య భాగంలో ‘మహాకాలేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే తొంభైమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.