Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

स देवः संस्थितो देवि तस्मिंल्लिंगे महाप्रभः । यस्तत्पूजयते भक्त्या कल्ये लिंगं मम प्रियम् । षडक्षरेण मंत्रेण मृत्युं जयति तत्क्षणात्

Transliteration

sa devaḥ saṃsthito devi tasmiṃlliṃge mahāprabhaḥ | yastatpūjayate bhaktyā kalye liṃgaṃ mama priyam | ṣaḍakṣareṇa maṃtreṇa mṛtyuṃ jayati tatkṣaṇāt

Translation

హే దేవీ, ఆ మహాప్రభుడైన దేవుడు ఆ లింగంలో ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నాడు। ఎవడు ఉదయకాలంలో భక్తితో నాకు ప్రియమైన ఆ లింగాన్ని పూజిస్తాడో, వాడు షడక్షరీ మంత్రంతో తక్షణమే మృత్యువును జయిస్తాడు।

Word by Word

• सः: he; that (deity)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• संस्थितः: is situated; abides
• संस्थितः: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) + त (क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गे: in the liṅga
• लिङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• महाप्रभः: the greatly radiant one; mighty lord
• महाप्रभः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारय (महान् प्रभः)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• तत्: that (liṅga/deity)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• कल्ये: at dawn; in the early morning
• कल्ये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कालवाचक (at dawn/early morning)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• प्रियम्: dear; beloved
• प्रियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• षडक्षरेण: with the six-syllabled (mantra)
• षडक्षरेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: षट् + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; द्विगु-समास (षड्-अक्षरः मन्त्रः)

• मन्त्रेण: by the mantra
• मन्त्रेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• मृत्युम्: death
• मृत्युम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• जयति: conquers
• जयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्क्षणात्: immediately; at that very moment
• तत्क्षणात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत् + क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; पञ्चमी-अर्थे अव्ययप्रयोग (immediately, from that moment)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāleśvara-liṅga at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Dawn at Prabhāsa: pale light entering the sanctum; devotee offering water, bilva, and lamp to the liṅga; a subtle halo shaped like a protective circle, suggesting ‘mṛtyu-jaya’ through ṣaḍakṣara.

Characters & Entities

• Mahākāleśvara
• Śiva-liṅga
• Ṣaḍakṣara mantra (six-syllabled mantra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship joined with mantra is portrayed as a direct means to transcend fear of death and attain divine protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahākāleśvara liṅga in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform dawn worship (kalye pūjā) of the liṅga with devotion and recite the six-syllabled mantra (ṣaḍakṣara).