Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा कालेश्वरं हरम्

uddharetpitṛvargaṃ ca mātṛvargaṃ ca mānavaḥ | bālye vayasi yatpāpaṃ vārddhake yauvane'pi vā | kṣālayeccaiva tatsarvaṃ dṛṣṭvā kāleśvaraṃ haram

కాలేశ్వరుడు—స్వయంగా హరుడు—అని దర్శించగానే మనిషి పితృవంశం, మాతృవంశం రెండింటినీ ఉద్ధరిస్తాడు. బాల్యం, యౌవనం లేదా వృద్ధాప్యంలో చేసిన పాపమంతా కాలేశ్వర దర్శనంతో కడుగబడుతుంది.

उद्धरेत्should lift up/deliver
उद्धरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + √हृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पितृवर्गम्the group of fathers/ancestors
पितृवर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक/conjunction)
मातृवर्गम्the group of mothers/maternal ancestors
मातृवर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
मानवःa man/person
मानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
बाल्येin childhood
बाल्ये:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक
वयसिin (that) age
वयसि:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक
यत्whatever
यत्:
Visheshana (Modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पापम्’ इत्यस्य विशेषण (relative)
पापम्sin
पापम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्षालयेत् इत्यस्य कर्म
वार्द्धकेin old age
वार्द्धके:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootवार्द्धक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक
यौवनेin youth
यौवने:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootयौवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक
अपिalso/even
अपि:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अप्यर्थक particle: also/even)
वाor
वा:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक/disjunctive particle)
क्षालयेत्should wash away
क्षालयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षल् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
एवindeed/just
एव:
Sambandha-bodhaka (Emphasis particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारणार्थक/emphatic particle)
तत्that
तत्:
Visheshana (Modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषण
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्षालयेत् इत्यस्य कर्म
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive)
कालेश्वरम्Kāleśvara
कालेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालेश्वर (प्रातिपदिक) [काल + ईश्वर]
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘हरम्’ इत्यस्य विशेषण/नाम
हरम्Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kāleśvara at Prabhāsa

Type: temple

Scene: Pilgrims approach the Kāleśvara liṅga with folded hands; a subtle stream of water and bilva leaves adorn the liṅga; ancestral figures are suggested in the background as being uplifted.

K
Kāleśvara
H
Hara
M
Mahākāleśvara

FAQs

Śiva-darśana at Kāleśvara is portrayed as a powerful purifier that benefits not only the devotee but also their ancestral lineages.

Kāleśvara/Mahākāleśvara in Prabhāsa Kṣetra (within the Prabhāsakṣetramāhātmya of the Skanda Purāṇa).

No specific rite is mandated here; the emphasis is on darśana (beholding) of Kāleśvara as the source of pāpa-kṣaya and lineage uplift.