Adhyaya 90

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चतुर्थं रुद्रमुत्तमम् । वृषभेश्वरनामानं कल्पलिंगं सुरप्रियम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, తదుపరి ఉత్తమమైన నాల్గవ రుద్రుని దర్శించవలెను; ‘వృషభేశ్వర’ నామధేయుడైన ఆయన కল্পలింగము దేవతలకు అత్యంత ప్రియము।

Verse 2

बालरूपी महादेवि यत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । तस्यैव चोत्तरे भागे धनुषां त्रितये स्थितम्

హే మహాదేవీ, ఎక్కడ బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా దివ్య బాలరూపంలో నివసించుచున్నాడో, దాని ఉత్తర భాగంలో మూడు ధనుస్సుల దూరంలో (ఈ పుణ్యస్థానం) స్థితమై ఉంది।

Verse 3

आद्यं महाप्रभावं हि नापुण्यो वेद मानवः । तस्यैव कल्पनामानि सांप्रतं प्रब्रवीमि ते

నిజముగా, పుణ్యహీనుడైన మనుష్యుడు దాని ఆద్య మహాప్రభావాన్ని గ్రహించలేడు; అందుకే ఇప్పుడు నేను నీకు దాని వివిధ కల్పనామాలను చెప్పుచున్నాను।

Verse 4

पूर्वकल्पे महादेवि ब्रह्मेश्वर इति स्मृतः । ब्रह्मणाराधितः पूर्वं वर्षाणामयुतं प्रिये

హే మహాదేవీ, పూర్వ కల్పంలో ఆయన ‘బ్రహ్మేశ్వర’ అని స్మరింపబడెను; ప్రియే, పూర్వకాలంలో బ్రహ్మదేవుడు పదివేల సంవత్సరాలు ఆయనను ఆరాధించెను।

Verse 5

सृष्टिकामेन देवेन ततस्तुष्टो महेश्वरः । चतुर्विधां भूतसृष्टिं ततश्चक्रे पितामहः

సృష్టిని కోరిన దేవుడు (బ్రహ్మ) ఆరాధించగా మహేశ్వరుడు తృప్తి పొందెను; అప్పుడు పితామహుడు (బ్రహ్మ) చతుర్విధ భూతసృష్టిని నిర్మించెను।

Verse 6

ब्रह्मणस्त्वीशभावेन गतस्तुष्टिं यतो हरः । तेन ब्रह्मेश्वरं नाम तस्मिंल्लिंगे पुराऽभवत्

బ్రహ్ముని ఈశ్వరభావభక్తితో హరుడు సంతుష్టుడయ్యెను; అందుచేత పురాతనకాలంలో ఆ లింగానికి ‘బ్రహ్మేశ్వర’ అనే నామము కలిగెను।

Verse 7

ततो द्वितीयकल्पे तु संप्राप्ते वरवर्णिनि । रैवतेश्वरनामेति प्रख्यातं धरणीतले

తదుపరి, ఓ సుందరవర్ణినీ, రెండవ కల్పము వచ్చినప్పుడు అది భూమిపై ‘రైవతేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 8

रैवतो नाम राजाऽभूद्ब्रह्मांडे सचराचरे । जगद्योनिर्जिगायेदं तल्लिंगस्य प्रभावतः

ఈ చరాచరసహిత బ్రహ్మాండంలో ‘రైవత’ అనే రాజు ఉండెను. ఆ లింగ ప్రభావముచేత అతడు ఈ జగత్తును—జగద్యోనిని—జయించెను।

Verse 9

रैवतेश्वरनामाभूत्तेन लिंगं महाप्रभम् । पुनस्तृतीयकल्पे तु संप्राप्ते वरवर्णिनि

అట్లుగా ఆ మహాప్రభ లింగము ‘రైవతేశ్వర’ అని నామధేయము పొందెను. మరల, ఓ సుందరవర్ణినీ, మూడవ కల్పము వచ్చినప్పుడు…

Verse 10

वृषभेश्वरनामाभूत्तस्य लिंगस्य भामिनि । ममैव वाहनं योऽसौ धर्मोयं वृषरूपधृक्

ఓ భామినీ, అప్పుడు ఆ లింగానికి ‘వృషభేశ్వర’ అనే నామము కలిగెను. ధర్మరూపుడై వృషభాకారధారి అయిన ఆ వృషభమే నా వాహనము.

Verse 11

तेन तत्पूजितं लिंगं दिव्याब्दानां सहस्रकम् । ततस्तुष्टेन देवेशि नीतः सायुज्यतां वृषः

అతడు ఆ లింగాన్ని వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాల పాటు పూజించాడు. ఆపై ప్రసన్నుడైన దేవేశ్వరుడు, హే దేవేశి, వృషభునికి సాయుజ్యము—పరమ ఏకత్వము—ప్రదానం చేశాడు.

Verse 12

तेन तल्लिंगमभवद्वृषभेशेति भूतले । ततश्चतुर्थे संप्राप्ते वाराहेकल्प संज्ञिते

ఆ కారణంతో ఆ లింగం భూతలంలో ‘వృషభేశ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. తరువాత ‘వారాహకల్ప’ అని పిలువబడే నాలుగవ కల్పం వచ్చినప్పుడు కూడా దాని మహిమ ప్రకటితమైంది.

Verse 13

अष्टाविंशतिमे तत्र त्रेतायुगमुखे तदा । इक्ष्वाकुर्नाम राजाऽभूत्सूर्यवंशविभूषणः

అక్కడ ఇరవై ఎనిమిదవ సందర్భంలో, త్రేతాయుగ ఆరంభంలో, ఇక్ష్వాకు అనే రాజు అవతరించాడు—సూర్యవంశానికి అలంకారభూతుడు.

Verse 14

स लिंगं पूजयामास त्रिकालं भक्तिभावितः । एकाहारो जिताहारो भूभिशायी जितेंद्रियः

భక్తిభావంతో నిండినవాడై అతడు త్రికాలములలో లింగాన్ని పూజించేవాడు. అతడు ఏకాహారి, ఆహార నియమంతో, నేలపై శయనించి, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.

Verse 15

एवं काले बहुविधे ततस्तुष्टो महेश्वरः । ददौ राज्यं महोदग्रं संततिं पुत्र पौत्रिकीम्

ఇలా అనేక విధాల సాధనలతో దీర్ఘకాలం గడిచిన తరువాత మహేశ్వరుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు. అతనికి మహోన్నతంగా వికసించిన రాజ్యాన్ని, అలాగే కుమార-పౌత్రులతో కూడిన అఖండ సంతానాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 16

इक्ष्वाक्वीश्वरनामाभूत्तेनेदं लिंगमुत्तमम् । यस्तं पूजयते भक्त्या देवं वृषभवाहनम्

ఆయన కారణంగా ఈ పరమ లింగం ‘ఇక్ష్వాక్వీశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. భక్తితో వృషభవాహనుడైన దేవుడు శివుని పూజించువాడు వాగ్దత్త పుణ్యఫలాన్ని పొందును.

Verse 17

सप्तजन्मकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । त्रिंशद्धनुष्प्रमाणेन तस्य क्षेत्रचतुर्द्दिशम्

అతడు ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఆ క్షేత్రం నాలుగు దిశలలో ముప్పై ధనుస్సుల ప్రమాణం వరకు విస్తరించి ఉంది.

Verse 18

स्नानं जाप्यं बलिं होमं पूजां स्तोत्रमुदीरणम् । तस्मिंस्तीर्थे तु यः कुर्यात्तत्सर्वं चाक्षयं भवेत्

స్నానం, జపం, బలి, హోమం, పూజ, స్తోత్రోచ్ఛారణం—ఆ తీర్థంలో ఎవరు ఏది చేసినా, అది సమస్తం అక్షయ పుణ్యమవుతుంది.

Verse 19

चतुष्कोणांतरा क्षेत्रमेवं मात्राप्रमाणतः । एकरात्रोषितो भूत्वा तस्य लिंगस्य सन्निधौ

ప్రమాణమునుబట్టి ఈ క్షేత్రం చతుష్కోణ (చతురస్ర) పరిధిగా ఉంటుంది. ఆ లింగ సన్నిధిలో ఒక రాత్రి నివసించినవాడు ఫలభాగి అవుతాడు.

Verse 20

ब्रह्मचर्येण जागर्त्ति स पापैः संप्रमुच्यते । होमजाप्यसमाधिस्थो नृत्यगीतादिवादनैः

బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించి జాగరణం చేయువాడు పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడవుతాడు. హోమం, జపం, సమాధిలో స్థితుడై, భక్తితో నృత్య-గీత-వాద్యాలను అర్పించుటవలన కూడా శుద్ధిఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 21

गोघ्नो वा ब्रह्महा पापी मुच्यते दुष्कृतैर्नरः । यः संप्रीणयते विप्रांस्तत्र भोज्यैः पृथग्विधैः

గోహత్య చేసినవాడైనా, బ్రాహ్మణహంతకుడైన పాపియైనా, అక్కడ నానావిధ భోజ్యాలతో బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపరచినచో అతడు దుష్కర్మాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 22

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । भैरवं चैव केदारं पुष्करं द्रुतिजंगमम्

అక్కడ ఒక్క బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టినచో కోటి మందికి పెట్టిన ఫలము కలుగుతుంది. అక్కడ భైరవుడు, కేదారం, పుష్కరం మరియు ద్రుతిజంగమ తీర్థమూ సన్నిహితమై ఉన్నాయి।

Verse 23

वाराणसी कुरुक्षेत्रं महा कालं च नैमिषम् । एतत्तीर्थाष्टकं देवि तस्मिंल्लिंगे व्यवस्थितम्

హే దేవీ! వారాణసీ, కురుక్షేత్రం, మహాకాలం, నైమిషం—ఇలా ఈ ఎనిమిది తీర్థాల సమూహమంతా ఆ లింగంలోనే స్థితమై ఉంది।

Verse 24

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां तत्र यो जागृयान्निशि । संपूज्य विधिना देवं स तीर्थाष्टफलं लभेत्

మాఘమాస కృష్ణ చతుర్దశి రాత్రి అక్కడ జాగరణ చేసి, విధిపూర్వకంగా దేవుని పూజించినవాడు ఎనిమిది తీర్థాల సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందును।

Verse 25

ददाति तत्र यः पिण्डं नष्टेन्दौ शिवसंनिधौ । तृप्यन्ति पितरस्तस्य यावद्ब्रह्मदिनान्तकम्

అక్కడ అమావాస్యనాడు శివసన్నిధిలో పిండదానం చేసినవాని పితృదేవతలు బ్రహ్మదినాంతం వరకు తృప్తిగా ఉంటారు।

Verse 26

दधिक्षीर घृतेनैव पंचगव्यकुशोदकैः । कुंकुमागरुकर्पूरैस्तल्लिगं पूजयेन्निशि

రాత్రివేళ ఆ లింగాన్ని పెరుగు, పాలు, నెయ్యితో; పంచగవ్యంతో, కుశతో పవిత్రమైన జలంతో; అలాగే కుంకుమ, అగరు, కర్పూరాలతో పూజించవలెను।

Verse 27

संमंत्र्याघोरमंत्रेण ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । एवं कृत्वा महादेवि मुच्यते पंचपातकैः

అఘోర మంత్రంతో విధిగా ఆహ్వానించి, దేవుడు సదాశివుని ధ్యానించినచో, ఓ మహాదేవీ—ఇలా చేయుటవలన పంచ మహాపాతకాల నుండి విముక్తి కలుగును।

Verse 28

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां दध्ना संस्नापयेद्यदि । स ब्राह्मणश्चतुर्वेदो जायते नात्र संशयः

అష్టమి మరియు చతుర్దశి రోజున పెరుగుతో (ప్రభువుకు) అభిషేకం చేస్తే, అతడు చతుర్వేదపారంగత బ్రాహ్మణుడిగా జన్మించును—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 29

क्षीरेण स्नापयेद्देवि यदि तं वृषभेश्वरम् । सप्तधेनुसहस्राणां स फलं विंदते महत्

ఓ దేవీ, ఎవడు వృషభేశ్వరునికి పాలతో అభిషేకం చేస్తాడో, అతడు ఏడు వేల ఆవులను దానం చేసినంత మహాఫలాన్ని పొందును।

Verse 30

जन्मांतरेण यत्पापं सांप्रतं यत्कृतं प्रिये । तत्सर्वं नाशमायाति घृतस्नानेन भामिनि

ఓ ప్రియే, గత జన్మలో చేసిన పాపమూ, ఇప్పటి జన్మలో చేసిన పాపమూ—ఓ భామినీ—నెయ్యితో అభిషేకం చేయుటవలన అవన్నీ నశించును।

Verse 31

पंचगव्येन यो देवि स्नापयेद्वृषभेश्वरम् । स दहेत्सर्वपापानि सर्वयज्ञफलं लभेत्

హే దేవీ! ఎవడు పంచగవ్యంతో వృషభేశ్వరునికి స్నానం చేయించునో, వాడు సమస్త పాపాలను దహించి, సమస్త యజ్ఞఫలాన్ని పొందును।

Verse 32

तद्दृष्ट्वा ब्रह्महा गोघ्नः स्तेयी च गुरुतल्पगः । शरणागतघाती च मित्रविश्रंभघातकः

ఆ (పవిత్ర లింగ/దివ్య సన్నిధి) దర్శనమాత్రంతోనే బ్రహ్మహంతకుడు, గోహంతకుడు, దొంగ, గురుతల్పగుడు, శరణాగతఘాతకుడు, మిత్రవిశ్వాసఘాతకుడూ పాపబంధం నుండి కదిలిపోతాడు।

Verse 33

दुष्टपापसमाचारो मातृहा पितृहा तथा । मुच्यते सर्वपापैस्तु तल्लिंगाराधनोद्यतः

దుష్టాచారంతో పాపంలో మునిగినవాడు—మాతృహంతకుడైనా పితృహంతకుడైనా—ఆ లింగారాధనలో నిమగ్నుడైతే, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 34

कार्तिकं सकलं यस्तु पूजयेद्ब्रह्मणा सह । ब्रह्मेश्वरं महालिंगं स मुक्तः पातकैर्भवेत्

ఎవడు సంపూర్ణ కార్తికమాసమంతా బ్రహ్మతో కూడ బ్రహ్మేశ్వర మహాలింగాన్ని పూజించునో, వాడు పాతకాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 35

तेन दत्तं भवेत्सर्वं गुरवस्तेन तोषिताः । श्राद्धं कृतं गयातीर्थे तेन तप्तं महत्तपः । येन देवाधिदेवोऽसौपूजितो वृषभेश्वरः

ఎవడు దేవాధిదేవుడైన వృషభేశ్వరుని పూజించెనో, వాడిచేత సర్వదానములు చేసినట్లే; వాడిచేత గురువులు తృప్తి పొందినట్లే; వాడిచేత గయాతీర్థంలో శ్రాద్ధం చేసినట్లే; వాడిచేత మహత్తపస్సు ఆచరించినట్లే—ఎందుకంటే వాడు వృషభేశ్వరుని ఆరాధించాడు।

Verse 36

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं देवपूजितम् । वृषभेश्वरदेवस्य कल्पलिंगस्य भामिनि

హే దేవి, హే సుందరి! దేవతలచే పూజింపబడిన వృషభేశ్వరదేవుని కల్పలింగ మహాత్మ్యమును నేను నీకు చెప్పితిని.

Verse 37

यः शृणोति महादेवि माहात्म्यं दैवदेवतम् । मूर्खो वा पंडितो वाऽपि स याति परमां गतिम्

హే మహాదేవి! ఈ దైవదేవత మహాత్మ్యాన్ని ఎవడు వినునో—మూఢుడైనా పండితుడైనా—వాడు పరమగతిని పొందును.

Verse 90

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये वृषवाहनेश्वरमाहाम्यवर्णनंनाम नवतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత ఏకాదశరుద్రమాహాత్మ్యంలో ‘వృషవాహనేశ్వర మహాత్మ్యవర్ణనం’ అను తొంభైవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.