
ఈశ్వరుడు దేవికి—తూర్పు దిశలో ఉన్న ఆదినారాయణ హరిని దర్శించమని ఉపదేశిస్తాడు; ఆయన ‘పాదుకా-ఆసనం’పై విరాజిల్లి సర్వపాపహరుడుగా, జగత్తును పవిత్రం చేసే వాడుగా వర్ణించబడతాడు. తరువాత కృతయుగ కథ: మేఘవాహన అనే మహాదైత్యుడు, యుద్ధంలో విష్ణువు పాదుక చేతనే మరణమని వరం పొందడంతో దాదాపు అజేయుడై, దీర్ఘకాలం లోకాన్ని పీడించి ఋష్యాశ్రమాలను ధ్వంసం చేస్తాడు. బాధిత ఋషులు గరుడధ్వజ కేశవుని శరణు పొంది, విష్ణువు జగత్కారణత్వం, రక్షకశక్తి, నామస్మరణ మహిమలను పొగడ్తలతో స్తుతిస్తారు. విష్ణువు ప్రత్యక్షమై వారి అవసరం అడుగుతాడు; లోకం నిర్భయంగా ఉండేందుకు దైత్యనాశం చేయమని వారు ప్రార్థిస్తారు. భగవాన్ మేఘవాహనను పిలిచి శుభ పాదుకతో అతని హృదయంపై ప్రహారం చేసి సంహరిస్తాడు; ఆ స్థలంలోనే పాదుకా-ఆసనంపై స్థిరంగా నిలుస్తాడు. అనంతరం వ్రతఫలాలు: ఏకాదశినాడు ఈ రూపాన్ని పూజిస్తే అశ్వమేధ సమాన యజ్ఞఫలం లభిస్తుందని, దర్శనం మహాదానముతో—ప్రత్యేకించి గొప్ప గోదానంతో—సమానమని చెబుతుంది. కలియుగంలో హృదయంలో ఆదినారాయణుడు స్థిరమై ఉన్నవారికి దుఃఖక్షయం, పుణ్యవృద్ధి కలుగుతుందని; ఏకాదశినాడు, ముఖ్యంగా ఆదివారంతో కలిసినప్పుడు, స్నాన-పూజ ‘భవబంధన’ విమోచనమని చెప్పి, శ్రవణం పాపనాశకమూ దారిద్ర్యహరమూ అని ఫలశ్రుతి ప్రకటిస్తుంది.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि आदिनारायणं हरिम् । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे सर्वपातकनाशनम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవి, ఆదినారాయణుడైన హరిని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను. మరియు ఆ స్థలానికి ఆనుకుని తూర్పు దిశాభాగంలో సర్వపాతకనాశకమైన ఒక పుణ్యస్థానం ఉంది।
Verse 2
पादुकासनसंयुक्तं सर्वदैत्यांतकारिणम् । आदौ कृतयुगे देवि दैत्योऽभून्मेघवाहनः
అది ‘పాదుకాసనం’తో సంయుక్తమై, సమస్త దైత్యుల సంహారకుడిగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఓ దేవి, కృతయుగ ఆరంభంలో ‘మేఘవాహనుడు’ అనే దైత్యుడు ఉద్భవించాడు।
Verse 3
महाबलो महाकायो योजनायुतविस्तरः । अजेयः सर्वदेवानां त्रैलोक्यक्षयकारकः । ब्रह्मणा तस्य तुष्टेन वरो दत्तो वरानने
అతడు మహాబలవంతుడు, మహాకాయుడు, పదివేల యోజనాల వరకు విస్తరించినవాడు; సమస్త దేవతలకు అజేయుడు, త్రిలోకక్షయకారకుడు. ఓ వరాననే, అతనిపై ప్రసన్నుడైన బ్రహ్మ అతనికి వరం ప్రసాదించాడు।
Verse 4
यदा पादुकया विष्णुस्त्वां हनिष्यति संयुगे । तदैव मृत्युर्भविता नान्यथा मरणं तव
‘విష్ణువు యుద్ధంలో పాదుకాతో నిన్ను ప్రహరిస్తే, అప్పుడే నీ మరణం సంభవిస్తుంది; ఇతర విధంగా నీకు మరణం లేదు.’
Verse 5
इति लब्धवरो दैत्यः संतापयति भूतलम् । युगानां कोटिमेकां तु सदेवासुरमानुषम्
అటువంటి వరం పొందిన ఆ దైత్యుడు భూతలాన్ని బాధించాడు; ఒక కోటి యుగాల పాటు దేవులు, అసురులు, మనుష్యులు—అందరినీ పీడించాడు।
Verse 6
संतप्य बहुधा देवि दक्षिणो दधिमागतः । तत्र विध्वंसयामास ऋषीणामाश्रमाणि वै
హే దేవీ! అనేక విధాలుగా జీవులను దహింపజేస్తూ దక్షిణదిక్కుని దధిమాన్ అక్కడికి వచ్చి ఋషుల ఆశ్రమాలను ధ్వంసం చేయడం ప్రారంభించాడు।
Verse 7
ततस्त ऋषयः सर्वे विध्वस्ताश्रममण्डलाः । शरणं चैव संप्राप्ता देवदेवं तु केशवम् । अजेयं तं तु संज्ञात्वा तुष्टुवुर्गरुडध्वजम्
అప్పుడు ఆశ్రమప్రాంగణాలు ధ్వంసమైన ఆ ఋషులందరూ దేవదేవుడైన కేశవుని శరణు చేరారు; ఆయన అజేయుడని తెలిసి గరుడధ్వజుడైన ప్రభువును స్తుతించారు।
Verse 8
ऋषय ऊचुः । नमः परमकल्याणकल्याणायात्मयोगिने । जनार्द्दनाय देवाय श्रीधराय च वेधसे
ఋషులు పలికిరి—పరమ మంగళమయుడైన, సమస్త మంగళాలకు మంగళమైన, ఆత్మయోగంలో స్థితుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం; దేవుడైన జనార్దనునికి, శ్రీధరునికి, విధాతకూ ప్రణామం।
Verse 9
नमः कमलकिंजल्कसुवर्णमुकुटाय च । केशवायातिसूक्ष्माय बृहन्मूर्ते नमोनमः
కమలకేశరంలాంటి స్వర్ణమకుటధారికి నమస్కారం; అతి సూక్ష్ముడైయుండి కూడా విరాట్మూర్తిగా ప్రకాశించే కేశవునికి పునఃపునః ప్రణామం।
Verse 10
महात्मने वरेण्याय नमः पंकजनाभये । नमोऽस्तु मायाहरये हरये हरिवेधसे
మహాత్ముడైన, వరేణ్యుడైన పద్మనాభ ప్రభువుకు నమస్కారం. మాయను హరించే హరికి, హరికి, విధాత-స్వరూప హరికి నమోఽస్తు.
Verse 11
हिरण्यगर्भगर्भाय जगतः कारणात्मने । अच्युताय नमो नित्यमनन्ताय नमोनमः
హిరణ్యగర్భునికీ అంతఃసారమైన, జగత్తుకు కారణాత్ముడైన ప్రభువుకు నమస్కారం. అచ్యుతునికి నిత్య నమో; అనంతునికి నమో నమః.
Verse 12
नमो मायापटच्छन्न जगद्धात्रे महात्मने । संसारसागरोत्तार ज्ञानपोतप्रदायिने । अकुंठमतये धात्रे सर्गस्थित्यंत कर्मणे
మాయాపటంతో ఆవృతుడైన, జగద్ధాత్ర మహాత్మునికి నమస్కారం. సంసారసాగరాన్ని దాటించే జ్ఞాననౌకను ప్రసాదించువారికి నమస్కారం. అకుంఠమతిని నియమించే ధాత్రకు, సృష్టి-స్థితి-లయకర్మకర్తకు నమో నమః.
Verse 13
यथा हि वासुदेवेति प्रोक्ते नश्यति पातकम् । तथा विलयमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः
‘వాసుదేవ’ అని పలికితే పాతకం నశించినట్లే, ఈ దైత్యుడు మేఘవాహనుడు కూడా లయాన్ని పొందుగాక.
Verse 14
यथा विष्णुः स्वभक्तेषु पापमाप्नोति संस्थितम् । तथा विनाशमायातु दैत्योऽयं पापकर्मकृत्
విష్ణువు తన భక్తులలో నిలిచిన పాపాన్ని హరించినట్లే, పాపకర్మకర్త అయిన ఈ దైత్యుడు వినాశాన్ని పొందుగాక.
Verse 15
स्मृतमात्रो यथा विष्णुः सर्वं पापं व्यपोहति । तथा प्रणाशमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः
విష్ణువు కేవలం స్మరణమాత్రంతోనే సమస్త పాపాలను తొలగించినట్లే, ఈ దైత్యుడు మేఘవాహనుడు కూడా సంపూర్ణ నాశనాన్ని పొందుగాక।
Verse 16
भवंतु भद्राणि समस्तदोषाः प्रयांतु नाशं जगतोऽखिलस्य । अभेद्यभक्त्या परमेश्वरेशे स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे
సర్వత్ర మంగళం కలుగుగాక; సమస్త జగత్తు యొక్క అన్ని దోషాలు నశించుగాక। ఎందుకంటే అఖండ భక్తితో జగద్ధాత వాసుదేవుడు—పరమేశ్వరేశుడు—స్మరించబడితే సమస్త దుష్టం అంతమవుతుంది।
Verse 17
ये भूतले ये दिवि येऽन्तरिक्षे रसातले प्राणिगणाश्च केचित् । भवन्तु ते सिद्धियुता नरोत्तमाः स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे
భూమిలో, స్వర్గంలో, అంతరిక్షంలో లేదా రసాతలంలో ఉన్న ఏ ప్రాణులైన—జగద్ధాత వాసుదేవుని స్మరణతో వారు అందరూ సిద్ధియుతులై ఉత్తములగుదురు గాక।
Verse 18
ये प्राणिनः कुत्रचिदत्र संति ब्रह्माण्डमध्ये परतश्च केचित् । तेषां तु सिद्धिः परमास्त्वनिंद्या स्तुते जगद्धातरि वासुदेवे
ఈ బ్రహ్మాండంలో గానీ దాని అవతల ఎక్కడైనా గానీ ఉన్న జీవులు—జగద్ధాత వాసుదేవుని స్తుతి చేయబడినప్పుడు—పరమమైన, నిందారహితమైన సిద్ధిని పొందుగాక।
Verse 19
ईश्वर उवाच । इति स्तुतस्तदा देवि आदिनारायणो हरिः । ज्ञात्वा स भावि कार्यं तत्समारुह्य च पादुकाम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, ఈ విధంగా స్తుతింపబడిన ఆదినారాయణ హరి, జరగబోయే కార్యాన్ని తెలిసికొని తన పవిత్ర పాదుకపై ఆరూఢుడయ్యెను।
Verse 20
बभूव तेषां प्रत्यक्ष ऋषीणां पापनाशनः । उवाच प्रणतान्सर्वान्किं वा कार्यं हृदि स्थितम्
అప్పుడు పాపనాశకుడు ఆ ఋషుల ముందే ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన సర్వ ప్రణతులను ఉద్దేశించి—“మీ హృదయాలలో ఏ కార్యోద్దేశం నిలిచియున్నది?” అని పలికెను.
Verse 21
कथ्यतां तत्करिष्यामि युष्मत्स्तोत्रेण तर्पितः
“చెప్పుడి; మీ స్తోత్రముచే తృప్తుడనై నేను దానిని నెరవేర్చుదును।”
Verse 22
इत्युक्ता ऋषयः सर्वे कृतांजलिपुटाः स्थिताः । आदिदेवं हरिं प्रोचुः सर्वे नतशिरोधराः
ఇట్లు వినిన ఋషులందరు కృతాంజలులై నిలిచిరి. శిరస్సు వంచి వారు అందరూ ఆదిదేవుడైన హరిని ఉద్దేశించి పలికిరి.
Verse 23
ऋषय ऊचुः । जानासि सर्वं त्वं देव न चास्त्यविदितं तव । इमं दैत्यं महादेव संहरस्व महाबलम् । यथेदं सकलं विश्वं निरातंकं भवेत्प्रभो
ఋషులు పలికిరి—“హే దేవా! నీవు సర్వం తెలిసినవాడవు; నీకు తెలియనిది ఏదియు లేదు. హే మహాదేవా! ఈ మహాబల దైత్యుని సంహరించుము, తద్వారా సమస్త విశ్వము భయరహితమగునట్లు, హే ప్రభో।”
Verse 24
इत्युक्तस्तैस्तदा विष्णुर्दैत्यमाहूय संयुगे । ताडयामास तं दैत्यं हृदि पादुकया शुभे
వారి వాక్యమునకు విష్ణువు అప్పుడు యుద్ధమున దైత్యుని ఆహ్వానించి, శుభ పాదుకతో అతని హృదయస్థలమున కొట్టెను.
Verse 25
स हतः पतितो दैत्यो विगतासुर्महोदधौ । हत्वा दैत्यवरं देवस्तत्र स्थाने स्थितोऽभवत् । पादुकासनसंस्थस्तु तत्राद्यापि वरानने
ఆ దైత్యుడు హతుడై ప్రాణశక్తి నశించి మహాసముద్రంలో పడిపోయెను. దైత్యవరుణ్ణి సంహరించిన దేవుడు ఆ స్థలమందే స్థిరమై నిలిచెను—ఓ సుందరముఖీ, నేటికీ అక్కడ పాదుకాసనంపై విరాజిల్లుచున్నాడు.
Verse 26
यस्तं पूजयते भक्त्या एकादश्यां नरोत्तमः । सोश्ववमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्
ఏకాదశీ నాడు భక్తితో ఆయనను పూజించే ఉత్తమ నరుడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందించి, స్వర్గంలో దేవునివలె ఆనందించును.
Verse 27
गोलक्षं ब्राह्मणे दत्त्वा यत्फलं प्राप्नुयान्नरः । तदादिदेवे गोविन्दे दृष्टे भक्त्या फलं लभेत्
బ్రాహ్మణునికి లక్ష గోవులను దానం చేసినవాడు పొందే ఫలమేదో, అదే ఫలం ఆదిదేవుడైన గోవిందుని భక్తితో దర్శించిన మాత్రాన లభించును.
Verse 28
कलौ कृतयुगं तेषां क्लेशस्तेषां सुखाधिकः । आदिनारायणो देवो येषां हृदयसंस्थितः
యెవరి హృదయంలో ఆదినారాయణుడు దేవుడు నివసించునో, వారికి కలియుగమూ కృతయుగమై మారును; వారి కష్టాలు తగ్గి సుఖం అధికమగును.
Verse 29
एकादश्यां रविदिने स्नात्वा संनिहिता जले । आदिनारायणं पूज्य मुच्यते भवबन्धनात्
ఆదివారం వచ్చిన ఏకాదశీ నాడు, సన్నిధి ఉన్న పవిత్ర జలంలో స్నానమాచరించి ఆదినారాయణుని పూజిస్తే, భవబంధనమునుండి విముక్తి పొందును.
Verse 30
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । श्रुतं पापहरं नृणां दारिद्यौघविनाशनम्
ఓ దేవీ, విష్ణుదైవతమైన ఈ మహాత్మ్యము నీకు చెప్పబడినది. దీనిని వినుటవలన మనుష్యుల పాపములు తొలగి, దారిద్ర్య ప్రవాహములు నశించును.
Verse 84
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आदिनारायणमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యము ప్రథమ భాగమందలి ‘ఆదినారాయణమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అను చతురశీతితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.