Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं बुधदैवतम् । श्रुत्वाऽभिनंद्य प्रयतः प्राप्नोति परमं पदम्

Transliteration

iti saṃkṣepataḥ proktaṃ māhātmyaṃ budhadaivatam | śrutvā'bhinaṃdya prayataḥ prāpnoti paramaṃ padam

Translation

ఇలా సంక్షేపంగా బుధదేవత మహాత్మ్యం చెప్పబడింది. దీన్ని విని భక్తితో సమ్మతించి నియమశీలుడై ఉండేవాడు పరమపదాన్ని పొందుతాడు.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: इत्यादि-समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative/thus)

• संक्षेपतः: briefly
• संक्षेपतः: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
• Form: तसिलन्त अव्यय (adverb: briefly)

• प्रोक्तम्: has been told
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच्/वच् (धातु) + त (क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘माहात्म्यम्’ इत्यस्य कर्मणि भावः

• माहात्म्यम्: the greatness (glory)
• माहात्म्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्तृ), एकवचन

• बुधदैवतम्: pertaining to Budha as the deity
• बुधदैवतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बुध + दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: बुधस्य दैवतं यस्य/बुधदैवतं (बुधसम्बन्धि)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): having heard

• अभिनन्द्य: having praised
• अभिनन्द्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-नन्द् (धातु) + ल्यप्
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): having praised/approved

• प्रयतः: self-controlled, diligent
• प्रयतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रयत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्तृ), एकवचन; कर्तृविशेषणम्

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘पदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Sūta (deduced—phalaśruti closure within Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Budheśvara-māhātmya (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A recitation assembly (paurāṇika speaking, listeners in attentive posture) with Budheśvara shrine in the background; a subtle upward path/light symbolizing ‘parama pada’.

Characters & Entities

• Budha
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing sacred Māhātmyas with reverence and disciplined conduct is itself a liberating practice in Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, in the context of Budha/Budheśvara’s glory.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (listening) to the Māhātmya, coupled with reverent acceptance and self-restraint (prayatna/prayata).