
ఈశ్వరుడు దేవికి ఉపదేశిస్తాడు—ఉత్తర దిశలో ఉన్న మహాశక్తిమంతమైన ‘బుధేశ్వర’ లింగానికి వెళ్లుము. ఆ లింగాన్ని దర్శించడమే అన్ని పాపాలను హరించేదిగా వర్ణించబడింది; అందువల్ల అది పరమ పవిత్ర తీర్థం. ఈ క్షేత్ర ప్రతిష్ఠను బుధుడు (గ్రహాధిపతి) చేసినట్లు కథనం. బుధుడు సదాశివుని ఆరాధిస్తూ “పది వేల సంవత్సరాల నాలుగు సంవత్సరాలు” అన్నట్లు నాలుగు యుగసమాన కాలములపాటు ఘోర తపస్సు చేసి, చివరికి శివుని సాక్షాత్కార దర్శనం పొందాడు. ప్రసన్నుడైన శివుడు అతనికి గ్రహపదవిని ప్రసాదించి, ముఖ్యంగా సౌమ్యాష్టమి రోజున ఈ లింగాన్ని విధివిధానంగా పూజిస్తే రాజసూయ యాగఫలంతో సమానమైన ఫలం కలుగుతుందని తెలిపాడు. ఫలశ్రుతిలో దురదృష్ట నివారణ, వంశదోష శమనము, ఇష్టవియోగ నివృత్తి, శత్రుభయ నివారణ వంటి రక్షణలు చెప్పబడినవి. భక్తితో ఈ మహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేసినవాడు పరమపదానికి దారితీస్తాడని ఉపసంహారం.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्यैवोत्तरतः स्थितम् । लिंगं महाप्रभावं तु बुधेश्वरमिति श्रुतम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! అనంతరం దాని ఉత్తరభాగంలో ఉన్న లింగమునకు వెళ్లవలెను. ఆ మహాప్రభావశాలి లింగము ‘బుధేశ్వరము’ అని ప్రసిద్ధి.
Verse 2
धनुषां द्वितये चैव नातिदूरे व्यवस्थितम् । सर्वपाप हरं लिंगं दर्शनादेव भामिनि
రెండు ధనుస్సుల దూరంలోనే, ఎక్కువ దూరం కాకుండా, ఆ లింగము నిలిచి ఉంది. హే భామిని! దాని దర్శనమాత్రముతోనే సమస్త పాపములు నశించును।
Verse 3
बुधेन चैव देवेशि तत्र तप्तं महातपः । स्थापितं विमलं लिंगं समाराध्य सदाशिवम्
హే దేవేశీ! అక్కడ బుధుడు మహాతపస్సు ఆచరించాడు; సదాశివుని సమ్యకంగా ఆరాధించి నిర్మలమైన లింగమును స్థాపించాడు।
Verse 4
वर्षायुतानि चत्वारि संपूज्य तु विधानतः । अनन्यचेताः शांतात्मा प्रत्यक्षीकृतवान्भवम्
విధానముగా నాలుగు సంవత్సరాయుతములు (నలభై వేల సంవత్సరాలు) పూజచేసి, ఏకాగ్రచిత్తుడై శాంతాత్ముడై, భవుడు (శివుడు) ప్రత్యక్షమగుటకు కారణమయ్యాడు।
Verse 5
ततस्तुष्टमना देवो ग्रहत्वं तस्य तद्ददौ । तं संपूज्य विधानेन सोमपुत्रप्रतिष्ठितम् । सौम्याष्टम्यां विशेषेण राजसूयफलं लभेत्
అప్పుడు దేవుడు హృదయానందంతో అతనికి గ్రహత్వాన్ని ప్రసాదించాడు. చంద్రపుత్రుడు బుధుడు ప్రతిష్ఠించిన ఆ (బుధేశ్వర) లింగాన్ని శాస్త్రోక్త విధానంతో పూజించి—ప్రత్యేకంగా సౌమ్యాష్టమి నాడు—రాజసూయ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 6
न दौर्भाग्यं कुले तस्य न चैवेष्टवियोजनम् । शत्रुतो न भयं तस्य भवेत्तस्यप्रसादतः
ఆ ప్రభువు అనుగ్రహంతో అతని వంశంలో దౌర్భాగ్యం ఉండదు, ప్రియమైనవారితో వియోగం కలగదు. శత్రువుల భయం కూడా ఉండదు—ఇదే ఆ స్వామి ప్రసాదం.
Verse 7
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं बुधदैवतम् । श्रुत्वाऽभिनंद्य प्रयतः प्राप्नोति परमं पदम्
ఇలా సంక్షేపంగా బుధదేవత మహాత్మ్యం చెప్పబడింది. దీన్ని విని భక్తితో సమ్మతించి నియమశీలుడై ఉండేవాడు పరమపదాన్ని పొందుతాడు.
Verse 46
इति श्रीस्कान्दे महापु राण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बुधेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामषट्चत्वारिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘బుధేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నలభై ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.