Adhyaya 38
ఈ అధ్యాయంలో దేవి–ఈశ్వర సంభాషణ ద్వారా ప్రభాస-క్షేత్రంలో సోమేశ్వర దర్శనానికి ముందుగా కపర్ద్దీ-వినాయకుని (గణేశుని ఒక రూపం) ఎందుకు పూజించాలో వివరించబడింది. ఈశ్వరుడు సోమేశ్వరుడు ప్రభాసదేశంలో స్థాపితమైన సదాశివుని లింగరూపమని చెప్పి, విఘ్నాలను నియంత్రించే విఘ్నేశ్వరుడిగా కపర్ద్దీకి ప్రాధాన్యం నిరూపిస్తాడు. యుగానుసారం వినాయక అవతారాలు కూడా చెప్పబడతాయి—కృతయుగంలో హేరంబ, త్రేతాయుగంలో విఘ్నమర్దన, ద్వాపరయుగంలో లంబోదర, కలియుగంలో కపర్ద్దీ। కథలో దేవతలు ఆందోళన చెందుతారు; ఎందుకంటే మనుష్యులు విధివిధానాలు లేకుండానే సోమేశ్వర దర్శనమాత్రంతో స్వర్గసుఖాన్ని పొందుతుండటంతో కర్మక్రమం, లోకమర్యాదలు కదిలిపోతాయి. దేవతలు దేవిని శరణు కోరగా, దేవి తన దేహాన్ని సంకోచించగా ఏర్పడిన ‘మల’ నుండి చతుర్భుజ గజముఖ వినాయకుని ప్రదర్శించి, మోహంతో సోమేశ్వరుని చేరే వారికి విఘ్నాలు కలిగించి సంకల్పశుద్ధి, ధర్మయోగ్యతను కాపాడమని ఆజ్ఞాపిస్తుంది. అతనిని ప్రభాస-క్షేత్రరక్షకుడిగా నియమించి, కుటుంబ-ధనాసక్తి లేదా వ్యాధి వంటి కారణాలతో అస్థిరులను ఆపి, దృఢనిశ్చయులు మాత్రమే ముందుకు సాగేటట్లు చేయమని చెప్పుతుంది। అంతట కపర్ద్దీకి విఘ్నమర్దన స్తోత్రం, ఎర్రని ఉపచారాలతో పూజ, చతుర్థీ వ్రతాచరణ విధానం చెప్పబడుతుంది. ఫలశ్రుతిలో విఘ్నాలపై అధికారం, నిర్దిష్ట కాలంలో సిద్ధి, కపర్ద్దీ కృపవల్ల చివరకు సోమేశ్వర దర్శనం లభిస్తుందని పేర్కొంటుంది; ‘కపర్ద్దీ’ అనే నామం అతని కపర్దసదృశ రూపంతో అన్వయించబడింది।
Shlokas
Verse 1
देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं पश्येत्पूर्वं कपर्द्दिनम् । भगवन्संशयं ह्येनं यथावद्वक्तुमर्हसि
దేవి పలికెను—భగవన్, మీరు ‘ముందుగా కపర్ద్దీని దర్శించాలి’ అని చెప్పిన విషయమై నాకు సందేహము కలిగింది; దయచేసి యథావిధిగా వివరించండి।
Verse 2
स भृत्यः किल देवेश तव शम्भो महाप्रभः । प्रभोरनन्तरं भृत्य एष धर्मः सनातनः
ఓ దేవేశ శంభో, అతడు నిజముగా మీ సేవకుడే, ఓ మహాప్రభా; ప్రభువు తరువాత సేవకుడు—ఇదే సనాతన ధర్మమర్యాద।
Verse 3
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथा पूज्यतमो हि सः । कपर्द्दी सर्वदेवानामाद्यो विघ्नेश्वरः प्रभुः
ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ దేవీ, వినుము; అతడు ఎందుకు అత్యంత పూజ్యుడో నేను వివరిస్తాను. కపర్ద్దీ సర్వదేవతలలో ఆద్య ప్రభువు విఘ్నేశ్వరుడు।
Verse 4
योऽसावतींद्रियग्राह्यः प्रभासक्षेत्रसंस्थितः । सोमेश्वरो महादेवि लिंगरूपी सदाशिवः
ఇంద్రియాలకు అందనివాడైయున్న వాడే ప్రభాసక్షేత్రంలో నివసించుచున్నాడు. ఓ మహాదేవీ! ఆయనే లింగరూప సదాశివుడు, సోమేశ్వరుడని ప్రసిద్ధుడు.
Verse 5
तस्य वामे स्थितो विष्णुर्वराह इति यः स्मृतः । तस्य दक्षिणभागे तु स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः । कपर्द्दिरूपमास्थाय सावित्र्याः कोपकारणात्
ఆయన ఎడమవైపు ‘వరాహ’నామంతో స్మరించబడే విష్ణువు నిలిచియున్నాడు; కుడివైపు ప్రజాపతి బ్రహ్ముడు ఉన్నాడు. సావిత్రీదేవి కోపకారణమున ‘కపర్ద్దీ’ రూపమును ఆయన ధరించాడు.
Verse 6
कृते हेरंबनामा तु त्रेतायां विघ्नमर्द्दनः । लंबोदरो द्वापरे तु कपर्द्दी तु कलौ स्मृतः
కృతయుగంలో ఆయన ‘హేరంబ’ నామధారి; త్రేతాయుగంలో ‘విఘ్నమర్దన’; ద్వాపరయుగంలో ‘లంబోదర’ అని చెప్పబడెను; కలియుగంలో ‘కపర్ద్దీ’ అని స్మరింపబడెను.
Verse 7
एवं युगेयुगे तस्य अवतारः पृथक्पृथक् । यथाकार्यानुरूपेण जायते च पुनःपुनः
ఇట్లుగా యుగయుగములందు ఆయన అవతారము వేరువేరుగా ఉంటుంది; చేయవలసిన కార్యానికి అనుగుణంగా ఆయన మళ్లీ మళ్లీ అవతరిస్తాడు.
Verse 8
अष्टाविंशतिमे तत्र देवि प्राप्ते चतुर्युगे । कारणात्मा यथोत्पन्नः कपर्द्दी तत्र मे शृणु
ఓ దేవీ! చతుర్యుగముల ఇరవై ఎనిమిదవ చక్రం వచ్చినప్పుడు, కారణాత్మకుడైన ‘కపర్ద్దీ’ ఎలా అవతరించెనో నన్ను వినుము.
Verse 9
पुरा द्वापरसंधौ तु संप्राप्ते च कलौ युगे । स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च ये चान्ये पापकारिणः । प्रयांति स्वर्गमेवाशु दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्
పూర్వం ద్వాపరసంధిలో, కలియుగం సమీపించినప్పుడు, స్త్రీలు, మ్లేచ్ఛులు, శూద్రులు మరియు ఇతర పాపకారులు కూడా—ప్రభు సోమేశ్వరుని దర్శనమాత్రంతోనే—శీఘ్రంగా స్వర్గాన్ని పొందేవారు.
Verse 10
न यज्ञा न तपो दानं न स्वाध्पायो व्रतं न च । कुर्वतोपि नरा देवि सर्वे यांति शिवालयम्
ఓ దేవీ! యజ్ఞం, తపస్సు, దానం, స్వాధ్యాయం, వ్రతం—ఏదీ చేయకపోయినా, ఈ పుణ్యక్షేత్ర మహిమచేత అందరు మనుష్యులు శివాలయం (శివధామం) చేరుతారు.
Verse 11
तं प्रभावं विदित्वैवं सोमेश्वरसमुद्भवम् । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि
ఓ సురేశ్వరీ! సోమేశ్వరుని నుండి ఉద్భవించిన ఈ అపూర్వ ప్రభావాన్ని తెలిసికొని, అగ్నిష్టోమాది సమస్త యజ్ఞక్రియలు కూడా (దాని ఎదుట) క్షీణించి లుప్తమయ్యాయి.
Verse 12
ततो बालाश्च वृद्धाश्च ऋषयो वेदपारगाः । शूद्राः स्त्रियोऽपि तं दृष्ट्वा प्रयांति परमां गतिम्
అందువల్ల బాలులు, వృద్ధులు, వేదపారంగత ఋషులు, అలాగే శూద్రులు, స్త్రీలు కూడా—ఆయన దర్శనమాత్రంతోనే—పరమగతిని పొందుతారు.
Verse 13
नष्टयज्ञोत्सवे काले शून्ये च वसुधातले । ऊर्द्ध्वबाहुभिराक्रांतं परिपूर्णं त्रिविष्टपम्
యజ్ఞోత్సవాల కాలం నశించి, భూమితలం శూన్యమైనప్పుడు, త్రివిష్టపం (స్వర్గం) ఊర్ధ్వబాహువులతో ఉల్లాసించే జనసమూహాలతో నిండిపోయి పరిపూర్ణమైంది.
Verse 14
ततो देवा महेंद्राद्या दुःखेनैव समन्विताः । परिभूता मनुष्यैस्ते शंकरं शरणं गताः
అప్పుడు మహేంద్రాది దేవతలందరూ దుఃఖంతో నిండిపోయారు. మనుష్యులచే అవమానింపబడి వారు శంకరుని శరణు పొందారు.
Verse 15
ऊचुः प्रांजलयः सर्व इन्द्राद्याः सुरसत्तमाः । व्याप्तोयं मानुषैः स्वर्गः प्रसादात्तव शंकर
అందరూ అంజలి ఘటించి, ఇంద్రాది శ్రేష్ఠ దేవులు అన్నారు—“ఓ శంకరా, నీ ప్రసాదంతో ఈ స్వర్గం మనుష్యులతో నిండిపోయింది.”
Verse 16
निवासाय प्रभोऽस्माकं स्थानं किंचित्समादिश । अहं श्रेष्ठो ह्यहं श्रेष्ठ इत्येवं ते परस्परम् । जल्पंतः सर्वतो देव पर्यटंति यथेच्छया
“ప్రభూ, మా నివాసానికి కొంత స్థలాన్ని ఆజ్ఞాపించండి.” అప్పుడు వారు పరస్పరం—“నేనే శ్రేష్ఠుడు, నేనే శ్రేష్ఠుడు” అని వాదించుకుంటూ, ఓ దేవా, అలా మాటలాడుతూ ఇష్టమొచ్చినట్లు అన్ని దిక్కులా తిరిగారు.
Verse 17
धर्मराजः सुधर्मात्मा तेषां कर्म शुभाशुभम् । स्वयं लिखितमालोक्य तूष्णीमास्ते सुविस्मितः
ధర్మస్వరూపుడైన ధర్మరాజు, వారి శుభాశుభ కర్మలను—తానే వ్రాసినవాటిని—చూసి, అత్యంత ఆశ్చర్యంతో మౌనంగా కూర్చున్నాడు.
Verse 18
येषामथ कृतं सज्जं कुम्भीपाकं सुदारुणम् । रौरवः शाल्मलिर्देव दृष्ट्वा तान्दिवि संस्थितान् । वैलक्ष्यं परमं गत्वा व्यापारं त्यक्तवानसौ
ఎవరికి కుంభీపాక, రౌరవ, శాల్మలి వంటి అత్యంత భయంకర నరకాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయో, వారిని ధర్మరాజు, ఓ దేవా, స్వర్గంలో స్థితులై ఉన్నట్లు చూశాడు. పరమ లజ్జకు చేరి అతడు తన విధినే విడిచిపెట్టాడు.
Verse 19
श्रीभगवानुवाच । प्रतिज्ञातं मया सर्वं भक्त्या तुष्टेन वै सुराः । सोमाय मम सांनिध्यमस्मिन्क्षेत्रे भविष्यति
శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఓ దేవతలారా, భక్తితో తృప్తిచెంది నేను ప్రతిజ్ఞ చేసినదంతా నెరవేర్చితిని. ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో సోమునకు నా సాన్నిధ్యం నిలిచియుండును।
Verse 20
न शक्यमन्यथाकर्तुमात्मनो यदुदीरितम् । एवं यास्यंति ते स्वर्गं ये मां द्रक्ष्यंति तत्र वै
నేను ప్రకటించినది మార్పు చేయుటకు సాధ్యము కాదు. కావున అక్కడ నన్ను దర్శించువారు నిశ్చయంగా స్వర్గాన్ని పొందుదురు।
Verse 21
भयोद्विग्नास्ततो देवाः पार्वतीं प्रेक्ष्य विश्वतः । ऊचुः प्रांजलयः सर्वे त्वमस्माकं गतिर्भव
అప్పుడు దేవతలు భయంతో కలవరపడి, అన్ని దిక్కుల నుండీ పార్వతీదేవిని చూచి, అందరూ అంజలి ఘటించి పలికిరి—“నీవే మా శరణం, మా పరమగతి కావాలి.”
Verse 22
एवमुक्त्वाऽस्तुवन्देवाः स्तोत्रेणानेन सत्तम । जानुभ्यां धरणीं गत्वा शिरस्याधाय चांजलिम्
ఇట్లు చెప్పి, ఓ సత్తమా, దేవతలు ఈ స్తోత్రముతో ఆమెను స్తుతించిరి. వారు మోకాళ్లపై భూమికి వంగి, అంజలిని శిరస్సుపై ఉంచిరి।
Verse 23
देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते विश्वधात्रिके । नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते कांचनद्युते
దేవతలు పలికిరి—“హే దేవదేవేశీ, నీకు నమస్కారం; హే విశ్వధాత్రీ, నీకు నమస్కారం. హే పద్మపత్రాక్షీ, నీకు నమస్కారం; హే కాంచనద్యుతీ, నీకు నమస్కారం.”
Verse 24
नमस्ते संहर्त्रि कर्त्रि नमस्ते शंकरप्रिये । कालरात्रि नमस्तुभ्यं नमस्ते गिरिपुत्रिके
హే సంహారిణీ, సృష్టికర్త్రి, నీకు నమస్కారం; హే శంకరప్రియే, నీకు నమస్కారం। హే కాలరాత్రీ, నీకు నమస్కారం; హే గిరిపుత్రికా, నీకు నమస్కారం।
Verse 25
आर्ये भद्रे विशालाक्षि नमस्ते लोकसुन्दरि । त्वं रतिस्त्वं धृतिस्त्वं श्रीस्त्वं स्वाहा त्वं सुधा सती
హే ఆర్యే, హే భద్రే, హే విశాలాక్షీ, హే లోకసుందరీ, నీకు నమస్కారం। నీవే రతి, నీవే ధృతి, నీవే శ్రీ; నీవే స్వాహా, నీవే సుధా—హే సతీ।
Verse 26
त्वं दुर्गा त्वं मनिर्मेधा त्वं सर्वं त्वं वसुन्धरा । त्वया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
నీవే దుర్గ; నీవే మణిరూపమైన శ్రేష్ఠత, నీవే మేధ. నీవే సమస్తం, నీవే వసుంధర. నీ చేత ఈ సమస్తం వ్యాపించబడింది—త్రిలోకం చరాచరాలతో.
Verse 27
नदीषु पर्वताग्रेषु सागरेषु गुहासु च । अरण्येषु च चैत्येषु संग्रामेष्वाश्रमेषु च
నదుల్లో, పర్వతశిఖరాల్లో, సముద్రాల్లో మరియు గుహల్లో; అరణ్యాల్లో మరియు పవిత్ర చైత్యస్థానాల్లో; యుద్ధభూముల్లో మరియు ఆశ్రమాల్లో కూడా (నీవే ఉన్నావు)।
Verse 28
त्रैलोक्ये तत्र पश्यामो यत्र त्वं देवि न स्थिता । एतज्ज्ञात्वा विशालाक्षि त्राहि नो महतो भयात्
త్రిలోకాల్లో, హే దేవీ, నీవు స్థితి చెందని స్థలాన్ని మేము ఎక్కడా చూడము। ఇది తెలిసి, హే విశాలాక్షీ, ఈ మహాభయంనుండి మమ్మల్ని రక్షించు।
Verse 29
ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तु सा देवी देवैरिंद्रपुरोगमैः । कारुण्यान्निजदेहं त्वं तदा मर्द्दितवत्यसि
ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇంద్రుని నాయకత్వముగల దేవతలు ఇలా పలికినప్పుడు, ఆ దేవి కరుణచేత అప్పుడు తన స్వదేహరూపమునే మర్దించి (దబాయించి) శాంతింపజేసెను।
Verse 30
मर्दयंत्यास्तव तदा संजातं च महन्मलम् । तत्र जज्ञे गजेंद्रास्यश्चतुर्बाहुर्मनोहरः
నీవు మర్దించుచుండగా అప్పుడు మహత్తర మలరాశి ఉద్భవించింది; దానినుండి అక్కడ గజేంద్రముఖుడైన, చతుర్భుజుడైన మనోహరుడు జన్మించెను।
Verse 31
ततोब्रवीत्सुरान्सर्वान्भवती करुणात्मिका । एष एव मया सृष्टो युष्माकं हितकाम्यया
అప్పుడు కరుణామయి దేవి సమస్త దేవతలతో పలికెను—“మీ హితాన్ని కోరుతూ ఈయననే నేను సృష్టించితిని.”
Verse 32
एष विघ्नानि सर्वाणि प्राणिनां संविधास्यति
ఈయన ప్రాణులందరికీ సమస్త విఘ్నాలను ఏర్పరచును (కలుగజేయును)।
Verse 33
मोहेन महताऽविष्टाः कामोपहतबुद्धयः । सोमनाथमपश्यंतो यास्यंति नरकं नराः
మహా మోహముచేత ఆవరింపబడి, కామముచేత హతమైన బుద్ధిగల మనుష్యులు—సోమనాథుని దర్శించక—నరకమునకు పోవుదురు।
Verse 34
एवं ते वचनं श्रुत्वा सर्वे ते हृष्टमानसाः । स्वस्थानं भेजिरे देवास्त्यक्त्वा मानुषजं भयम्
ఆమె వాక్యమును ఈ విధంగా విని ఆ దేవతలందరూ హృదయానందంతో పరవశులై, మనుష్యులవలన కలిగిన భయాన్ని విడిచి తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లిరి।
Verse 35
अथे भवदनः प्राह त्वां देवि विनयान्वितः । किं करोमि विशालाक्षि आदेशो दीयतां मम
అప్పుడు వినయసంపన్నుడైన భవదనుడు, ఓ దేవీ, నిన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు— “ఓ విశాలాక్షీ! నేను ఏమి చేయాలి? నాకు నీ ఆజ్ఞను ప్రసాదించుము.”
Verse 36
श्रीभगवत्युवाच । गच्छ प्राभासिकं क्षेत्रं यत्र संनिहितो हरः । तद्रक्ष मानुषाणां च यथा नायाति गोचरम्
శ్రీభగవతి పలికెను— “హరుడు (శివుడు) సన్నిహితంగా ఉన్న ప్రాభాసిక క్షేత్రానికి వెళ్లు. అది మనుష్యుల గోచరానికి రాకుండా, మనుష్యుల నుండి దానిని కాపాడు.”
Verse 37
लिंगं तु देवदेवस्य स्थापितं शशिना स्वयम् । भवत्याऽदेशितो नित्यं नृणां विघ्नं करोति यः
దేవదేవుని లింగాన్ని శశి (చంద్రుడు) స్వయంగా స్థాపించాడు. నీ ఆజ్ఞచే నిత్యం మనుష్యులకు విఘ్నాలు కలిగించువాడు అతడే.
Verse 38
प्रस्थितं पुरुषं दृष्ट्वा सोमनाथं प्रति प्रभुम् । स करोति महाविघ्नं कपर्दी लोकपूजितः
సోమనాథ ప్రభువును దర్శించుటకు బయలుదేరిన మనిషిని చూచిన వెంటనే, లోకపూజితుడైన కపర్దీ (శివుడు) అతనికి మహావిఘ్నాన్ని కలిగించును.
Verse 39
पुत्रदारगृहक्षेत्र धनधान्यसमुद्भवम् । जनयेत्स महामोहं ततः पश्यति नो हरम्
పుత్రుడు, భార్య, గృహం, క్షేత్రం, ధనం, ధాన్యం వీటినుండి పుట్టే మహామోహం మనిషిని కమ్మేస్తుంది; అప్పుడు అతడు హరుడు (శివుడు) దర్శనం పొందడు।
Verse 40
अथवा गडुगंडादि व्याधिं चैव समुत्सृजेत् । तैर्ग्रस्तः पुरुषो मोहान्न पश्यति ततो हरम्
లేదా గండమాల, గలగండం వంటి వ్యాధులు అతనిని పట్టుకోవచ్చు; వాటితో బాధపడే మనిషి మోహవశంగా అక్కడ హరుడు (శివుడు) దర్శనం పొందడు।
Verse 41
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सोमेश्वरपरीप्सया । स नित्यं पूजनीयस्तु स्मर्तव्यस्तु दिवानिशम्
కాబట్టి సోమేశ్వరుని అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, సమస్త ప్రయత్నంతో ఆయనను నిత్యం పూజించాలి; పగలు-రాత్రి స్మరించాలి।
Verse 42
स्तोत्रेणानेन देवेशि सर्वविघ्नांतकेन वै । समाराध्य गणाध्यक्षः प्रभासक्षेत्ररक्षकः
హే దేవేశీ! ఈ సర్వవిఘ్ననాశక స్తోత్రంతో ఆరాధిస్తే గణాధ్యక్షుడు (గణపతి) ప్రభాసక్షేత్రానికి రక్షకుడవుతాడు।
Verse 43
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि स्तोत्रं तद्विघ्रमर्दनम् । कपर्दिनो महादेवि सावधानावधारय
ఇప్పుడు నేను నీకు కపర్దీ (శివుడు) యొక్క ఆ విఘ్నమర్దన స్తోత్రాన్ని చెప్పుచున్నాను; హే మహాదేవీ, జాగ్రత్తగా వినీ హృదయంలో నిలుపుకో।
Verse 44
ॐ नमो विघ्नराजाय नमस्तेऽस्तु कपर्दिने । नमो महोग्रदंष्ट्राय प्रभासक्षेत्रवासिने
ఓం విఘ్నరాజునకు నమస్కారం; హే కపర్దిన, నీకు నమస్సులు. మహా ఉగ్ర దంష్ట్రధారివైన, ప్రభాసక్షేత్రవాసికి నమో నమః.
Verse 45
कपर्दिनं नमस्कृत्य यात्रानिर्विघ्रहेतवे । स्तोष्येऽहं विघ्नराजानं सिद्धिबुद्धिप्रियं शुभम्
యాత్ర నిర్విఘ్నంగా సాగుటకై కపర్దినునకు నమస్కరించి, నేను సిద్ధి-బుద్ధులకు ప్రియుడైన శుభ విఘ్నరాజుని స్తుతిస్తాను.
Verse 46
महागणपतिं शूरमजितं जयवर्द्धनम् । एकदंतं च द्विदंतं चतुर्दंतं चतुर्भुजम्
మహాగణపతి—శూరుడు, అజితుడు, జయవర్ధకుడు; ఏకదంతుడు, ద్విదంతుడు, చతుర్దంతుడు, చతుర్భుజుడు—ఆయనను నేను ధ్యానిస్తాను.
Verse 47
त्र्यक्षं च शूलहस्तं च रक्त नेत्रं वरप्रदम् । अजेयं शंकुकर्णं च प्रचण्डं दंडनायकम् । आयस्कदंडिनं चैव हुतवक्त्रं हुतप्रियम्
త్రినేత్రుడు, శూలహస్తుడు, రక్తనేత్రుడు, వరప్రదుడు; అజేయుడు, శంఖుకర్ణుడు, ప్రచండుడు, దండనాయకుడు; ఇనుప దండధారి, హుతవక్త్రుడు, హుతప్రియుడు—ఆయనకు నమస్సులు.
Verse 48
अनर्चितो विघ्नकरः सर्वकार्येषु यो नृणाम् । तं नमामि गणाध्यक्षं भीममुग्रमुमासुतम्
పూజింపబడనప్పుడు మనుష్యుల సమస్త కార్యాలలో విఘ్నం కలిగించువాడు; ఆ గణాధ్యక్షుడు, భీముడు, ఉగ్రుడు, ఉమాసుతుడికి నేను ప్రణామం చేస్తాను.
Verse 49
मदवतं विरूपाक्षमिभवक्त्रसमप्रभम् । ध्रुवं च निश्चलं शांतं तं नमामि विनायकम्
మదోన్మత్తుడై, విరూపాక్షుడై, గజముఖసమప్రభుడై; ధ్రువుడై నిశ్చలుడై శాంతుడైన ఆ వినాయకునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।
Verse 50
त्वया पूर्वेण वपुषा देवानां कार्यसिद्धये । गजरूपं समास्थाय त्रासिताः सर्वदानवाः
పూర్వకాలంలో దేవకార్యసిద్ధి కోసం నీవు పూర్వవపుతో గజరూపాన్ని ఆశ్రయించావు; ఆ రూపంతో సమస్త దానవులు భయంతో పారిపోయారు।
Verse 51
ऋषीणां देवतानां च नायकत्वं प्रकाशितम्
ఇలా ఋషులకూ దేవతలకూ నీ నాయకత్వం స్పష్టంగా ప్రకాశించింది।
Verse 52
इति स्तुतः सुरैरग्रे पूज्यसे त्वं भवात्मज । त्वामाराध्य गणाध्यक्षमिभवक्त्रसमप्रभम्
దేవుల సమక్షంలో ఇలా స్తుతింపబడిన నీవు, ఓ భవాత్మజా, పూజింపబడుతున్నావు. గణాధ్యక్షా, గజముఖసమప్రభుడా, నిన్ను ఆరాధిస్తే (భక్తుల అభీష్టం సిద్ధిస్తుంది)।
Verse 53
ध्रुवं च निश्चलं शांतं परीतं वि जयश्रिया । कार्यार्थं रक्तकुसुमै रक्तचंदनवारिभिः
ధ్రువుడై నిశ్చలుడై శాంతుడై—విజయశ్రీతో పరివేష్టితుడైన ఆయనను—కార్యసిద్ధి కోసం ఎర్ర పుష్పాలతోను రక్తచందనసుగంధ జలంతోను పూజించాలి।
Verse 54
रक्तांबरधरो भूत्वा चतुर्थ्यामर्चयेत्तु यः । एककालं द्विकालं वा नियतो नियताशनः
ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి చతుర్థీనాడు వినాయకుని ఆరాధించే వాడు, నియమంతో నియతాహారిగా ఉండి రోజుకు ఒక్కసారి గాని రెండుసార్లు గాని భోజనం చేస్తే, వాగ్దత్త ఫలానికి పాత్రుడవుతాడు.
Verse 55
राजानं राजपुत्रं वा राजमंत्रिणमेव च । राज्यं वा सर्वविघ्नेशो वशीकुर्यात्सराष्ट्रकम्
సర్వవిఘ్నేశ్వరుడైన వినాయకుడు రాజును, రాజకుమారుని, రాజమంత్రిని—లేదా సమస్త రాష్ట్రంతో కూడిన రాజ్యాన్నికూడా సాధకుని వశం చేయగలడు.
Verse 56
यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । स तत्फलमवाप्नोति स्मृत्वा देवं विनायकम्
సర్వ తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలం, సర్వ యజ్ఞాలలో పొందే ఫలం—ఆ ఫలమంతా దేవుడు వినాయకుని స్మరించడమే చేత లభిస్తుంది.
Verse 57
विषमं न भवेत्तस्य न स गच्छेत्पराभवम् । न च विघ्नं भवेत्तस्य जनो जातिस्मरो भवेत्
అతనికి విపత్తు కలగదు, పరాభవానికి లోనుకాడు. అతనికి విఘ్నం ఉండదు, మరియు ఆ వ్యక్తి పూర్వజన్మస్మరణ కలవాడవుతాడు.
Verse 58
य इदं पठति स्तोत्रं षड्भिर्मासैर्वरं लभेत् । संवत्सरेण सिद्धिं च लभते नात्र संशयः
ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించే వాడు ఆరు నెలల్లో వరం పొందుతాడు; ఒక సంవత్సరంలో సిద్ధిని కూడా పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 59
प्रसादाद्दर्शनं याति तस्य सोमेश्वरः प्रभुः । कपर्दाकारमुदरं यतोऽस्य समुदाहृतम् । ततोऽस्य नाम जानीहि कपर्द्दीति महात्मनः
ఆ కృపవలన ప్రభువు సోమేశ్వరుడు అతనికి తన దర్శనాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఆయన ఉదరం కపర్ద (కౌడి) ఆకారమని వర్ణించబడినందున, ఆ మహాత్ముని నామం ‘కపర్దీ’ అని తెలుసుకో.