Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

अनर्चितो विघ्नकरः सर्वकार्येषु यो नृणाम् । तं नमामि गणाध्यक्षं भीममुग्रमुमासुतम्

Transliteration

anarcito vighnakaraḥ sarvakāryeṣu yo nṛṇām | taṃ namāmi gaṇādhyakṣaṃ bhīmamugramumāsutam

Translation

పూజింపబడనప్పుడు మనుష్యుల సమస్త కార్యాలలో విఘ్నం కలిగించువాడు; ఆ గణాధ్యక్షుడు, భీముడు, ఉగ్రుడు, ఉమాసుతుడికి నేను ప్రణామం చేస్తాను.

Word by Word

• anarcitaḥ: unworshipped
• anarcitaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: an- (निषेध) + arcita (प्रातिपदिक; √arc (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नञ्-युक्त (unworshipped)

• vighna-karaḥ: maker of obstacles
• vighna-karaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vighna (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक; √kṛ (धातु) से)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विघ्नं करोति = obstacle-maker)

• sarva-kāryeṣu: in all undertakings
• sarva-kāryeṣu: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + kārya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (कर्मन्-सम्बद्ध ‘कārya’), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वाणि कार्याणि)

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• nṛṇām: of men
• nṛṇām: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: nṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• tam: him
• tam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• namāmi: I bow to
• namāmi: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √nam (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• gaṇa-adhyakṣam: chief of the gaṇas
• gaṇa-adhyakṣam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: gaṇa (प्रातिपदिक) + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (गणानाम् अध्यक्षः = chief of the hosts)

• bhīma-ugra-umāsutam: the terrible, fierce son of Umā
• bhīma-ugra-umāsutam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bhīma (प्रातिपदिक) + ugra (प्रातिपदिक) + umā-suta (प्रातिपदिक; umā + suta)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-कर्मधारयः—(भीमश्च उग्रश्च) उमासुतः = the terrible, fierce son of Umā

Speaker

Deductive (stotra-reciter voice within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Characters & Entities

• Gaṇādhyakṣa (Gaṇeśa)
• Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of the divine order (not worshipping the obstacle-lord) leads to impediments; honoring Gaṇeśa aligns actions with auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions within Prabhāsakṣetra Māhātmya, supporting the practice of beginning Prabhāsa-related rites with Gaṇeśa worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (arcana) of Gaṇādhyakṣa prior to undertaking works, to avoid vighnas.