Adhyaya 308

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्मान्नारायणात्पूर्वे किंचिदीशानसंस्थितम् । मूलचण्डीशनाम्ना तु विख्यातं भुवनत्रयं

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఆ నారాయణునికన్నా పూర్వమే ఈశానధామంలో ఒక తత్త్వం స్థాపితమై ఉంది; అది ‘మూలచండీశ’ అనే నామంతో త్రిలోకమందు ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 2

यत्र लिंगं पुराऽस्माकं पातितं त्वृषिभिः प्रिये । क्रोधरक्तेक्षणैर्देवि मूलचण्डीशता गतम्

ప్రియే, ఎక్కడో ఒకప్పుడు ఋషులు మా లింగాన్ని పడవేశారు; ఓ దేవీ, క్రోధంతో రక్తిమమైన దృష్టివలన అది ‘మూలచండీశ’ స్థితిని పొందింది।

Verse 3

आद्यं लिंगोद्भवं देवि ऋषिकोपान्निपातितम् । ये केचिदृषयस्तत्र देवदारुवने स्थिताः

ఓ దేవీ, ఆద్యమైన స్వయంభూ లింగం ఋషుల కోపం వల్ల పడవేయబడింది; అక్కడ దేవదారు వనంలో నివసించిన ఋషులే దీనికి కారణమయ్యారు।

Verse 4

कालांतरे महादेवि अहं तत्र समागतः । तेषां जिज्ञासया देवि ततस्ते रोषिता भवन् । शप्तस्ततोऽहं देवेशि चक्रुर्मे लिंगपातनम्

కొంతకాలానంతరం, ఓ మహాదేవీ, నేను అక్కడికి వచ్చాను. ఓ దేవీ, నన్ను పరీక్షించాలనే జిజ్ఞాసతో వారు కోపించారు; ఆపై, ఓ దేవేశీ, నన్ను శపించి నా లింగాన్ని పడవేశారు.

Verse 5

देव्युवाच । रोषोपहतसद्भावाः कथमेते द्विजातयः । संजाता एतदाख्याहि परं कौतूहलं मम

దేవి పలికెను—క్రోధంతో సద్భావం నశించిన ఈ ద్విజులు ఇలా ఎలా అయ్యారు? దయచేసి ఇది చెప్పుము; నా కుతూహలం అత్యంతం.

Verse 6

ईश्वर उवाच । डिंडि रूपः पुरा देवि भूत्वाऽहं दारुके वने । ऋषीणामाश्रमे पुण्ये नग्नो भिक्षाचरोऽभवम् । भिक्षंतमाश्रमे दृष्ट्वा ताः सर्वा ऋषियोषितः

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే దేవీ, పూర్వకాలంలో నేను డిండి రూపం ధరించి దారుక వనానికి వెళ్లితిని. ఋషుల పుణ్యాశ్రమంలో నేను నగ్న భిక్షుకుడై భిక్ష యాచించితిని; ఆశ్రమంలో భిక్ష అడుగుచున్న నన్ను చూచి సమస్త ఋషిపత్నులు గమనించిరి.

Verse 7

कामस्य वशमापन्नाः प्रियमुत्सृज्य सर्वतः । तमूर्ध्वलिंगमालोक्य जटामुकुटधारिणम्

కామవశమై వారు తమకు ప్రియమైనదాన్ని అన్ని వైపులా విడిచి పెట్టిరి; జటాముకుటధారి, ఊర్ధ్వలింగుడైన ఆ తపస్విని చూచి అతనివైపు ఆకర్షితులయ్యిరి.

Verse 8

भिक्षंतं भस्मदिग्धांगं झषकेतुमिवापरम् । विक्षोभिताश्च नः सर्वे दारा एतेन डिंडिना

‘అతడు భిక్ష యాచిస్తూ తిరుగుచున్నాడు, భస్మలేపిత అవయవాలతో, మరొక ఝషకేతువలె; ఈ డిండి మా భార్యలందరినీ కలవరపెట్టెను.’

Verse 9

तस्माच्छापं च दास्याम ऋषयस्ते तदाऽब्रुवन् । ततः शापोदकं गृह्य संध्यात्वाऽथ तपोधनाः

అందుచేత ఆ ఋషులు అప్పుడే పలికిరి—‘మేము నిశ్చయంగా శాపమిచ్చెదము.’ తదనంతరం తపోధనులైన వారు శాపోదకాన్ని తీసుకొని, సంధ్యావిధి ఆచరించి ముందుకు సాగిరి.

Verse 10

अस्य लिंगमधो यातु दृश्यते यत्सदोन्नतम् । इत्युक्ते पतितं लिंगं तत्र देवकुले मम

‘ఇతని లింగము క్రిందికి పోవుగాక, ఎందుకంటే ఇది ఎల్లప్పుడూ పైకి లేచినట్లు కనిపిస్తుంది.’—అని పలికిన వెంటనే అక్కడ నా దేవప్రాంగణంలో ఆ లింగము క్రింద పడిపోయెను.

Verse 11

मूलचण्डीशनाम्ना तु विख्यातं भुवनत्रये । तल्लिंगं पतितं दृष्ट्वा कोपोपहतचेतसः । पुनर्हंतुं समारब्धा डिंडिनं ते तपोधनाः

ఆ లింగము ‘మూలచండీశ’ అనే నామంతో త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమైంది. ఆ లింగము పడిపోయినదని చూచి, కోపంతో కలతచెందిన మనస్సుగల ఆ తపోధనులు మళ్లీ డిండినిని సంహరించుటకు సిద్ధపడ్డారు.

Verse 12

वृसिकापाणयः केचित्कमंडलुधराः परे । गृहीत्वा पादुकाश्चान्ये तस्य धावंति पृष्ठतः

కొంతమంది చేతుల్లో చెంబులు (కరచులు) పట్టుకున్నారు, మరికొందరు కమండలువులు ధరించారు; ఇంకొందరు పాదుకలను పట్టుకొని అతని వెనుక పరుగెత్తారు.

Verse 13

डिंडिश्चांतर्हितो भूत्वा त्वामुवाच सुमध्यमाम् । रोषोपहतचेतस्कान्पश्यैतांस्त्वं तपोधनान्

డిండిన్ అంతర్హితుడై, ఓ సుమధ్యమా, నిన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు— ‘కోపంతో క్షోభితచిత్తులైన ఈ తపోధనులను చూడు.’

Verse 14

एतस्मात्कारणाद्देवि तव वाक्यान्मयाऽनघे । न कृतोऽनुग्रहस्तेषां सरोषाणां तपस्विनाम्

హే దేవి, హే అనఘే! నీ వాక్యాల కారణంగా, ఈ హేతువల్లనే కోపంతో నిండిన ఆ తపస్వులపై నేను అనుగ్రహం చేయలేదు.

Verse 15

अत्रांतरे ते मुनयो ह्यपश्यंतो हि डिंडिनम् । निरानंदं गताः सर्वे द्रष्टुं देवं पितामहम्

ఇంతలో ఆ మునులు డిండినిని చూడక, అందరూ ఆనందరహితులై దేవ పితామహుడు (బ్రహ్మ) దర్శనార్థం వెళ్లారు.

Verse 16

तं दृष्ट्वा विबुधेशानं विरंचिं विगतज्वरम् । प्रणम्य शिरसा सर्व ऋषयः प्राहुरंजसा

దేవాధీశ్వరుడైన, కలతలేని విరంచి (బ్రహ్మ)ను చూచి, సమస్త ఋషులు శిరస్సు వంచి నమస్కరించి, ఆయనతో సూటిగా పలికిరి।

Verse 17

भगवन्डिंडि रूपेण कश्चिदस्ति तपोधनः । विध्वंसनाय दाराणां प्रविष्टः किल भिक्षितुम्

భగవన్! తపోధనుడైన ఒకడు ‘డిండి’ రూపం ధరించి, భిక్ష కోరుటకు వచ్చినట్లు మా గృహంలో ప్రవేశించాడు; మా భార్యల వినాశనమే అతని ఉద్దేశమని చెబుతున్నారు।

Verse 18

शप्तोऽस्माभिस्तु दुर्वृत्तस्तस्य लिंगं निपातितम् । तस्मिन्निपतितेऽस्माकं तथैव पतितानि च

మేము ఆ దుర్వృత్తుని శపించాము; అతని లింగం పడిపోయింది. అది పడగానే మా దానিও అలాగే పడిపోయింది।

Verse 19

गतोऽसौ कारणात्तस्मात्तल्लिंगे पतिते वयम् । निरानंदाः स्थिताः सर्व आचक्ष्वैतद्धि कारणम्

ఆ కారణం వల్లనే అతడు వెళ్లిపోయాడు; ఆ లింగం పడగానే మేమందరం ఆనందరహితులమై నిలిచాము. దీని నిజమైన కారణం చెప్పుము।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । अशोभनमिदं कार्यं युष्माभिर्यत्कृतं महत् । रुद्रस्यातिसुरूपस्य सेर्ष्या ये हन्तुमुद्यताः

బ్రహ్ముడు పలికెను—మీరు చేసిన ఈ మహత్కార్యం శోభనమైనది కాదు; ఈర్ష్యచేత ప్రేరితులై అత్యంత సుందరుడైన రుద్రుని హతమార్చుటకు సిద్ధపడ్డారు।

Verse 21

आसुरीं दानवीं दैवीं यक्षिणीं किंनरीं तथा । विद्याधरीं च गन्धर्वीं नागकन्यां मनोरमाम् । एता वरस्त्रियस्त्यक्त्वा युष्मदीयासु तास्वपि

అసురీ, దానవీ, దేవీ, యక్షిణీ, కిన్నరీ, విద్యాధరీ, గంధర్వీ లేదా మనోహర నాగకన్య—ఇలాంటి ఉత్తమ స్త్రీలను విడిచి—మీ స్త్రీలలో కూడా అతడు ఎలా రమించగలడు?

Verse 22

आह्लादं कुरुते सर्वे नैव जानीत भो द्विजाः । त्रैलोक्यनायकां सर्वां रूपातिशयसंयुताम्

అందరూ ఆమెలోనే ఆనందం పొందుతారు; కానీ ఓ ద్విజులారా, మీరు అది గ్రహించరు—ఆమె త్రిలోకాధినాయిక, అతుల సౌందర్యసంపన్నురాలు.

Verse 23

तां त्यक्त्वा मुनिपत्नीनामाह्लादं कुरुते कथम् । तया रुद्रो हि विज्ञप्त ऋषीणां कुर्वनुग्रहम्

ఆమెను విడిచి మునిపత్నులలో అతడు ఎలా ఆనందించగలడు? నిజంగా, ఆమె విజ్ఞప్తి మేరకే రుద్రుడు ఋషులకు అనుగ్రహం చేశాడు.

Verse 24

तेन वाक्येन पार्वत्या जिज्ञासार्थं कृतं मनः । चतुर्द्दशविधस्यापि भूतग्रामस्य यः प्रभुः

ఆ మాటలతో పార్వతీ మనస్సు జిజ్ఞాస వైపు మళ్లింది; ఎందుకంటే ఆయనే పద్నాలుగు విధాలైన సమస్త భూతగణానికి ప్రభువు.

Verse 25

स शप्तो डिंडिरूपस्तु भवद्भिः करणेश्वरः । तच्छापाच्छप्तमेवैतत्समस्तं तद्गुणास्पदम् । देवतिर्यङ्मनुष्याणां निरानंदमिति स्थितम्

మీ శాపంతో డిండి-రూపాన్ని ధరించిన కరణేశ్వరుడు శపించబడాడు. ఆ శాపం వల్ల అతని గుణాలపై ఆధారపడిన ఈ సమస్త ప్రాంతం కూడా శపించబడింది; అందుచేత దేవులు, త్ర్యగ్జీవులు, మనుష్యులు—అందరూ ఆనందరహితులై నిలిచారు.

Verse 26

शापेनानेन भवतां महा दोषः प्रजायते । आराध्यं नान्यथा लिंगमुन्नतिं यात्यधोगतम्

ఈ శాపం వల్ల మీకు మహా దోషం కలుగుతుంది. లింగాన్ని ఆరాధించాలి, అగౌరవపరచకూడదు; అలా చేస్తే ఉన్నత స్థితి నుండి పతనం సంభవిస్తుంది.

Verse 27

एवमुक्तेऽथ देवेन विप्रा ऊचुः पितामहम् । द्रष्टव्यः कुत्र सोऽस्माभिः कथयस्व यथास्थितम्

దేవుడు (బ్రహ్మ) ఇలా పలికిన తరువాత, బ్రాహ్మణులు పితామహునితో ఇలా అన్నారు: "మేము ఆయనను ఎక్కడ దర్శించగలము? ఉన్నది ఉన్నట్లుగా మాకు చెప్పండి."

Verse 28

ब्रह्मोवाच । आस्ते गजस्वरूपेण कुबेराश्रमसंस्थितः । तत्र गत्वा तमासाद्य तोषयध्वं पिनाकिनम्

బ్రహ్మ ఇలా పలికాడు: "ఆయన కుబేరుని ఆశ్రమంలో ఏనుగు రూపంలో ఉన్నారు. అక్కడికి వెళ్లి, ఆయనను సమీపించి, పినాకపాణి అయిన శివుని ప్రసన్నం చేసుకోండి."

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सर्वे ते हृष्टमानसाः । गंतुं प्रवृत्ताः सहसा कोटिसंख्यास्तपोधनाः

ఆయన మాటలు విని వారందరూ సంతోషించారు. కోట్లాది మంది తపోధనులు వెంటనే వెళ్ళడానికి సిద్ధమయ్యారు.

Verse 30

चिंतयंतः शुभं देशं द्रष्टुं तं गजरूपिणम् । रुद्रं पितामहाख्यातं कुबेराश्रमवासिनम्

ఆ శుభ ప్రదేశాన్ని ధ్యానిస్తూ, పితామహుడు చెప్పిన కుబేరుని ఆశ్రమంలో నివసించే గజరూప రుద్రుని దర్శించడానికి వారు వెళ్ళారు.

Verse 31

क्षुत्कामकंठास्तृषितान्गौरी मत्वा तपोधनान् । आदाय गोरसं तेषां कारुण्यात्सा पुरः स्थिता

తపస్సే ధనమైన ఆ మునులను ఆకలితో దాహంతో ఉన్నవారిగా భావించి, కరుణతో గౌరీ వారి కోసం గోరసం (పాలు) తీసుకొని వారి ముందర నిలిచింది।

Verse 32

असितां कुटिलां स्निग्धामायतां भुजगीमिव । वेणीं शिरसि बिभ्राणा गौरी गोरससंयुता

గోరసంతో కూడిన గౌరీ తన శిరస్సుపై నలుపు, వంకర, మెరుపుతో దీర్ఘమైన జడను ధరించింది; అది సర్పిణిలా కనిపించింది।

Verse 33

सा तानाह मुनीन्सर्वान्यन्मया पर्वताहृतम् । कपित्थफलसंगंधं गोरसं त्वमृतोपमम्

ఆమె ఆ మునులందరితో ఇలా చెప్పింది—“నేను పర్వతం నుండి తెచ్చిన ఈ గోరసం కపిత్థఫల సువాసనతో నిండినది; ఇది అమృతసమానం।”

Verse 34

तयैवमुक्ता विप्रास्तु आहुस्तां विपुलेक्षणाम् । स्नात्वा च सर्वे पास्यामो गोरसं तु त्वयाहृतम्

ఇలా విన్న బ్రాహ్మణులు ఆ విశాలనేత్రి దేవితో అన్నారు—“స్నానం చేసి మేమందరం మీరు తెచ్చిన గోరసాన్ని పానం చేస్తాము।”

Verse 35

ततः श्रुत्वा तथा देव्या स्नानार्थं तीर्थमुत्तमम् । तप्तोदकेनसंपूर्णं कृतं कुण्डं मनोरमम्

అది విని దేవి స్నానార్థం ఒక ఉత్తమ తీర్థాన్ని సృష్టించింది—వెచ్చని నీటితో నిండిన మనోహర కుండం।

Verse 36

तत्र ते संप्लुताः सर्वे विमुक्ता विपुलाच्छ्रमात् । कृताऽह्ना गोरसस्वैव पानार्थं समुपस्थिताः

అక్కడ వారు అందరూ స్నానమాచరించి మహాశ్రమం నుండి విముక్తులయ్యారు. ఆహ్నికకర్మలు ముగించి గోరసం (పాలు) పానార్థం ముందుకు వచ్చారు.

Verse 37

पत्रैर्दिवाकरतरोर्विधाय पुटकाञ्छुभान् । उपविश्य क्रमात्सर्वे ते पिबंति स्म गोरसम्

దివాకర వృక్షపు ఆకులతో శుభ్రమైన పుటకాలు (ఆకుపాత్రలు) తయారుచేసి, వారు అందరూ క్రమంగా కూర్చొని అక్కడి గోరసం పానంచేశారు.

Verse 38

गोरसेन तदा तेषाममृतेनेव पूरितान् । बुभुक्षितानां पुटकान्मुनीनां तृप्तिकारणात्

అప్పుడు వారి ఆకుపాత్రాలు గోరసంతో, అమృతంతో నింపినట్లుగా నిండిపోయాయి. ఆకలిగొన్న మునులకు అది తృప్తికి కారణమైంది.

Verse 39

पुनः पूरयते गौरी पीत्वा ते तृप्तिमागताः । क्षुत्तृषाश्रमनिर्मुक्ताः पुनर्जाता इव स्थिताः

గౌరీ మళ్లీ మళ్లీ వారి పుటకాలను నింపింది. త్రాగి వారు సంపూర్ణ తృప్తి పొందారు; ఆకలి‑దాహం‑శ్రమల నుండి విముక్తులై, నూతన జన్మ పొందినట్లుగా నిలిచారు.

Verse 40

स्वस्थचित्तैस्ततो ज्ञात्वा नेयं गोपालिसंज्ञिका । अनुग्रहार्थमस्माकं गौरीयं समुपागता

అప్పుడు ప్రశాంతచిత్తులతో వారు గ్రహించారు—“ఇది గోపాలినీ కాదు; మా అనుగ్రహార్థం స్వయంగా గౌరీయే ఇక్కడికి వచ్చింది.”

Verse 41

प्रणम्य शिरसा सर्वे तामूचुस्ते सुमध्यमाम् । उमे कथय कुत्रस्थं द्रक्ष्यामो रुद्रमेकदा

అందరూ శిరస్సు వంచి ఆ సుమధ్యా దేవిని ఇలా అన్నారు— “హే ఉమా! రుద్రుడు ఎక్కడ నివసిస్తాడో చెప్పుము; మేము కనీసం ఒక్కసారైనా ఆయన దర్శనం పొందగలుగుదుము.”

Verse 42

तथोक्तास्ते महात्मानस्तं पश्यत महागजम् । गजतां च समासाद्य संचरंतं महाबलम्

అలా చెప్పబడిన ఆ మహాత్ములకు ఇలా తెలియజేయబడింది— “ఆ మహాగజాన్ని చూడండి; ఏనుగుల గుంపును చేరి, మహాబలంతో సంచరిస్తున్నాడు.”

Verse 43

भवद्भिर्निजभक्त्यायं संग्राह्यो हि यथासुखम् । ते तद्वचनमासाद्य समेत्यैकत्र च द्विजाः

“మీ మీ భక్తితో ఇతనిని మీకు నచ్చినట్లు వశపరచుకోండి.” ఆ మాటలు విని ద్విజులు అందరూ ఒకచోట చేరారు.

Verse 44

पवित्रास्तं गजं द्रष्टुं भावितेनांतरात्मना । यत्रैकत्र स्थिता विप्रास्तत्र तीर्थं महोदयम् । संगमेश्वरसंज्ञं तु पूर्वं सर्वत्र विश्रुतम्

అంతఃకరణం పవిత్రమై, మనస్సు భక్తితో నిండగా, ఆ గజాన్ని దర్శించుటకు బ్రాహ్మణులు ఒకచోట నిలిచిన ఆ స్థలమే ‘మహోదయ’ తీర్థం; ఇది పూర్వం ‘సంగమేశ్వర’ అనే పేరుతో సర్వత్ర ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 45

ततस्तस्मात्प्रवृत्तास्ते द्रष्टुकामा महागजम् । कुंडिकाः संपरित्यज्य संनह्यात्मानमात्मना

ఆపై అక్కడి నుండి వారు మహాగజ దర్శనాకాంక్షతో బయలుదేరారు. కుండికలను విడిచిపెట్టి, తమను తాము దృఢసంకల్పంతో సిద్ధం చేసుకున్నారు.

Verse 46

यत्र ताः कुंडिकास्त्यक्तास्तत्तीर्थं कुण्डिकाह्वयम् । सर्वपापहरं पुंसां दृष्टाऽदृष्टफलप्रदम्

ఆ కుండికలు (జలపాత్రాలు) ఎక్కడ విడిచిపెట్టబడినవో, ఆ స్థలం ‘కుండికా’ అనే తీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అది మనుషుల సమస్త పాపాలను హరించి, దృష్ట-అదృష్ట ఫలాలను రెండింటినీ ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 47

कुबेरस्याश्रमं प्राप्य ततस्ते मुनिसत्तमाः । नालिकेरवनीसंस्थं ददृशुस्तं द्विपं तदा

కుబేరుని ఆశ్రమానికి చేరిన ఆ మునిశ్రేష్ఠులు, ఆ సమయంలో కొబ్బరి వనంలో నివసిస్తున్న ఆ ఏనుగును దర్శించారు.

Verse 48

करे ग्रहीतुमारब्धाः स्वकरैर्हृष्टमानसाः । गजस्तान्करसंलग्नान्विचिक्षेप तपोधनान्

హర్షభరిత హృదయంతో వారు తమ చేతులతో దాని తొండాన్ని పట్టుకోవడానికి ప్రారంభించారు; కానీ తొండానికి అంటుకున్న ఆ తపోధనులను ఏనుగు ఊపి దూరంగా విసిరివేసింది.

Verse 49

काश्चिदंगसमालग्नान्समंताद्भयवर्जितान् । एवं स तैः पुनः सर्वैर्मशकैरिव चेष्टितम्

కొంతమంది భయంలేకుండా అన్ని వైపులా దాని అవయవాలకు అంటుకున్నారు; ఇలా వారు అందరూ మళ్లీ మళ్లీ దానిని దోమలవలె వేధించారు.

Verse 50

क्रीडां करोति विविधां वनसंस्थो हरद्विपः । तद्रूपं संपरित्यज्य रुद्रो रौद्रगजात्मकम्

అరణ్యంలో నివసించే హరుని ఆ ఏనుగు అనేక విధాల క్రీడలు చేసింది. తరువాత రౌద్ర-గజ స్వరూపాన్ని ధరించిన రుద్రుడు ఆ రూపాన్ని విడిచి మరొక ప్రకటనను స్వీకరించాడు.

Verse 51

पुनरन्यच्चकारासौ डिंडिरूपं मनोरमम् । जयशब्दप्रघोषेण वेदमङ्गलगीतकैः

మళ్లీ ఆయన మనోహరమైన ‘డిండీ’ రూపాన్ని ధరించాడు; చుట్టూ జయధ్వనులు మార్మోగగా, వేదమంగళ గీతాలు శుభంగా వినిపించాయి।

Verse 52

उन्नामितं पुनस्तेन यत्र लिंगं महोदयम् । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

ఆయన మళ్లీ ఆ మహోదయ లింగాన్ని ఎక్కడ పైకి లేపి నిలిపాడో, ఆ స్థలం ‘ఉన్నత’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది—పుణ్యస్థానాలలో శ్రేష్ఠం।

Verse 53

गजरूपधरस्तत्र स्थितः स्थाने महाबलः । गणनाथस्वरूपेण ह्युन्नतो जगति स्थितः

అక్కడ మహాబలుడు గజరూపం ధరించి ఆ స్థలంలో నిలిచాడు; ‘ఉన్నత’గా లోకంలో గణనాథ స్వరూపంగా స్థాపితుడై విరాజిల్లుతున్నాడు।

Verse 54

डिंडिरूप धरो भूत्वा रुद्रः प्राह तपोधनान् । यन्मया भवतां कार्यं कर्तव्यं तदिहोच्यताम्

‘డిండీ’ రూపం ధరించిన రుద్రుడు తపోధన ఋషులతో అన్నాడు—“మీకు నాతో చేయించవలసిన కార్యం ఏదైనా, చేయవలసినది ఏదైనా, ఇక్కడే చెప్పండి।”

Verse 55

एवमुक्तस्तु तैरुक्तः सर्वज्ञानक्रियापरैः । सानन्दाः प्राणिनः संतु त्वत्प्रसादात्पुरा यथा

అలా అనగా, సర్వజ్ఞాన-సత్క్రియలలో నిమగ్నులైన వారు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చారు—“మీ ప్రసాదంతో ప్రాణులు ఆనందంగా ఉండుగాక, పూర్వకాలంలో ఉన్నట్లే।”

Verse 56

क्षंतव्यं देवदेवेश कृतं यन्मूढमानसैः । त्वत्प्रसादात्सुरेशान तत्त्वं सानुग्रहो भव

హే దేవదేవేశా! మూఢమైన మనస్సులతో చేసినదంతా క్షమించుము. హే సురేశ్వరా! నీ ప్రసాదముచేత మాపై నిజముగా అనుగ్రహముతో కరుణతో ఉండుము.

Verse 57

एवमस्त्विति तेनोक्तास्ते सर्वे विगतज्वराः । तल्लिंगानुकृतिं लिंगमीजिरे मुनयस्तथा । चक्रुस्ते मुनयः सर्वे स्तुतिं विगतमत्सराः

అతడు “ఏవమస్తు” అని పలికిన వెంటనే వారు అందరూ జ్వరరహితులయ్యారు. ఆపై ఋషులు ఆ దివ్యలింగానికి అనుకృతిగా చేసిన లింగాన్ని పూజించారు; అసూయలేని ఆ ఋషులందరూ స్తోత్రాలను రచించారు.

Verse 58

क्षमस्व देवदेवेश कुर्वस्माकमनुग्रहम् । अस्मिंल्लिंगे लयं गच्छ मूलचण्डीशसंज्ञके । त्रिकालं देवदेवेश ग्राह्या ह्यत्र कला त्वया

హే దేవదేవేశా! మమ్మల్ని క్షమించి మాపై అనుగ్రహం చేయుము. ‘మూలచండీశ’ అనే ఈ లింగంలో లయమును పొందుము (ఇక్కడ నివసించుము). హే దేవదేవేశా! త్రికాలములలో ఇక్కడ నీ కళ స్వీకరింపబడుగాక.

Verse 59

ईश्वर उवाच । चण्डी तु प्रोच्यते देवी तस्या ईशस्त्वहं स्मृतः । तस्य मूलं स्मृतं लिंगं तदत्र पतितं यतः

ఈశ్వరుడు పలికెను—దేవి ‘చండీ’ అని పిలువబడుతుంది; ఆమెకు ఈశుడనైన నేను అని స్మరించబడుతున్నాను. ఇక్కడ పడిన ఆ లింగమే ఆమె ‘మూల’ లింగమని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 60

तस्मात्तन्मूल चण्डीश इति ख्यातिं गमिष्यति वा । पीकूपतडागानां शतैस्तु विपुलैरपि

అందువల్ల ఇది ‘మూలచండీశ’ అనే నామంతో ఖ్యాతిని పొందును. ఇక్కడ విస్తారమైన బావులు, చెరువులు వందల సంఖ్యలో (నిర్మించినా) కూడా…

Verse 61

कृतैर्यज्जायते पुण्यं तत्पुण्यं लिंगदर्शनात् । ब्रह्माण्डं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यफलमाप्नुयात्

ఏ కార్యాలవలన ఏ పుణ్యం జన్మించునో, ఆ పుణ్యమే కేవలం లింగదర్శనమాత్రముచేత లభించును. సమస్త బ్రహ్మాండమును దానమిచ్చినచో లభించు పుణ్యఫలమును కూడా ఇక్కడ పొందగలరు.

Verse 62

तत्पुण्यं लभते देवि मूलचण्डीशदर्शनात् । तत्र दानानि देयानि षोडशैव नरोत्तमैः

దేవీ! మూలచండీశుని దర్శనముచేత అదే పుణ్యం లభించును. అక్కడ నరోత్తములు పదహారు విధాల దానములు ఇవ్వవలెను.

Verse 63

एवं तद्भविता सर्वं यन्मयोक्तं द्विजोत्तमाः । यात दारुवनं विप्राः सर्वे यूयं तपोधनाः । मया सर्वे समादिष्टा यात दारुवनं द्विजाः

ద్విజోత్తములారా! నేను చెప్పినదంతా అలాగే జరుగును. హే విప్రులారా, తపోధనులైన మీరందరూ దారువనమునకు వెళ్లండి. నేను మీ అందరికి ఆజ్ఞాపించితిని—హే ద్విజులారా, దారువనమునకు వెళ్లండి.

Verse 64

ततस्तु संप्राप्य महद्वचो मम सर्वे प्रहृष्टा मुनयो महोदयम् । गत्वा च तद्दारुवनं महेश्वरि पुनश्च चेरुः सुतपस्तपोधनाः

హే మహేశ్వరీ! నా మహద్వచనమును స్వీకరించి మునులందరూ పరమానందమొందిరి. ఆపై ఆ దారువనమునకు వెళ్లి, తపోధనులైన వారు మళ్లీ శ్రేష్ఠమైన తపస్సులో నిమగ్నులయ్యిరి.

Verse 65

एतस्मात्कारणाद्देवि मूलचण्डीशसंज्ञितम् । लिंगं पापहरं नृणामर्द्धचन्द्रेण भूषितम्

దేవీ! ఈ కారణముచేత ఆ లింగము ‘మూలచండీశ’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అది మనుష్యుల పాపములను హరించును, అర్ధచంద్రంతో అలంకృతమై యుండును.

Verse 66

दोहनी दुग्थदानेन मुनीनां तृषितात्मनाम् । श्रमापहारं यद्देवि त्वया कृतमनुत्तमम् । तत्तप्तोदकनाम्ना वा अभूत्कुण्डं धरातले

హే దేవీ! దోహనీ గోవు ద్వారా తృష్ణతో క్షీణించిన మునులకు పాలదానం చేసి నీవు చేసిన అనుత్తమ కార్యం వారి శ్రమను హరించింది. ఆ స్థలం భూమిపై ‘తప్తోదక’ అనే కుండంగా ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 67

ऋषितोयाजले स्नात्वा चण्डीशं यः प्रपूजयेत् । स प्रचण्डो भवेद्भूमौ भुवनानामधीश्वरः

‘ఋషితోయ’ అనే పవిత్ర జలంలో స్నానం చేసి భక్తితో చండీశుని పూజించువాడు భూమిపై మహాప్రచండుడై, భువనాలకు అధీశ్వరత్వాన్ని పొందుతాడు.

Verse 68

एतत्संक्षेपतो देवि माहात्म्यं कीर्तितं तव । मूलचण्डीशदेवस्य श्रुतं पातकनाशनम्

హే దేవీ! సంక్షేపంగా నీ మహాత్మ్యము ఇక్కడ కీర్తించబడింది. మూలచండీశ దేవుని వృత్తాంతాన్ని వినుట పాపనాశకము.

Verse 308

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तप्तोदककुण्डोत्पत्तौ मूलचण्डीशोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तर त्रिशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని సప్తమ ప్రభాసఖండము, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యములో, తప్తోదకకుండోత్పత్తి ప్రసంగమున ‘మూలచండీశోత్పత్తి-మాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే మూడు వందల ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.