Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 308›Shloka 11
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

मूलचण्डीशनाम्ना तु विख्यातं भुवनत्रये । तल्लिंगं पतितं दृष्ट्वा कोपोपहतचेतसः । पुनर्हंतुं समारब्धा डिंडिनं ते तपोधनाः

Transliteration

mūlacaṇḍīśanāmnā tu vikhyātaṃ bhuvanatraye | talliṃgaṃ patitaṃ dṛṣṭvā kopopahatacetasaḥ | punarhaṃtuṃ samārabdhā ḍiṃḍinaṃ te tapodhanāḥ

Translation

ఆ లింగము ‘మూలచండీశ’ అనే నామంతో త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమైంది. ఆ లింగము పడిపోయినదని చూచి, కోపంతో కలతచెందిన మనస్సుగల ఆ తపోధనులు మళ్లీ డిండినిని సంహరించుటకు సిద్ధపడ్డారు.

Word by Word
मूलचण्डीशनाम्नाby the name ‘Mūlacaṇḍīśa’
मूलचण्डीशनाम्ना:
Karana (करण) (नाम्ना = by the name)
TypeNoun
Rootमूलचण्डीश (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मूलचण्डीशस्य नाम)
तुindeed; but
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic/contrastive particle)
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (लिङ्गम् इत्यस्य विशेषण)
भुवनत्रयेin the three worlds
भुवनत्रये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म) (दृष्ट्वा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
पतितम्fallen
पतितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; लिङ्गम् इत्यस्य विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having seen’
कोपोपहतचेतसःwhose minds were struck by anger
कोपोपहतचेतसः:
Visheshana (विशेषण) (तपोधनाः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + उपहत (√हन्, क्त) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (कोपेन उपहतं चेतः येषाम्)
पुनःagain
पुनः:
Manner/Iteration
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again)
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): ‘to kill’
समारब्धाःhaving set about; having begun
समारब्धाः:
Karta (कर्ता) (तपोधनाः सह समन्वय)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + रभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोग: ‘having begun/undertaken’
डिंडिनम्Ḍiṃḍi (a person named Dindi)
डिंडिनम्:
Karma (कर्म) (हन्तुम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootडिंडिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता) (तपोधनाः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
तपोधनाःthe ascetics
तपोधनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः ‘तपः धनं येषाम्’
Speaker

Narrator (Sūta) continuing the Māhātmya account (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context); Mūlacaṇḍīśa-liṅga (local liṅga-name)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience within the mahatmya frame (traditionally sages/śaunaka-type assembly)

Visual Art Cues

Scene: In Prabhāsa’s sacred precinct, the liṅga named Mūlacaṇḍīśa lies fallen; a ring of furious ascetics surge forward, staffs and ritual implements raised, intent on striking the fleeing Ḍiṁḍin.

Characters & Entities
M
Mūlacaṇḍīśa
L
Liṅga
Ḍ
Ḍiṁḍin
Ṛ
Ṛṣis/Tapodhanas

FAQs

Anger clouds even ascetics; sacred geography often arises from such episodes, but dharma urges mastery over krodha.

Prabhāsakṣetra through the fame of the Mūlacaṇḍīśa liṅga, a localized manifestation celebrated in the Māhātmya.

None; the verse focuses on the naming/fame of the liṅga and the sages’ reaction.

←Previous Verse
Next Verse→