Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्छायालिंगमिति स्मृतम् । उत्तरे न्यंकुमत्याश्च बह्वाश्चर्यं महत्फलम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi cchāyāliṃgamiti smṛtam | uttare nyaṃkumatyāśca bahvāścaryaṃ mahatphalam

Translation

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహాదేవీ, ‘ఛాయాలింగం’ అని ప్రసిద్ధమైన స్థలానికి వెళ్లవలెను. అది న్యంకుమతీకి ఉత్తరంగా ఉంది—అత్యద్భుతమైనది—మహా పుణ్యఫలప్రదం।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/कालवाचक क्रियाविशेषण

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महादेवि: O Mahādevī
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् + देवी (कर्मधारय)

• च्छायालिङ्गम्: the Chāyā-liṅga
• च्छायालिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छाया + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—छायायाः लिङ्गम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• इति: thus, as
• इति: Sambandha (Quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देश/उद्धरणसूचक

• स्मृतम्: is called/remembered (as)
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (च्छायालिङ्गम्)

• उत्तरे: to the north/in the northern (side)
• उत्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देश/भागे—अध्याहृत)

• न्यंकुमत्याः: of Nyankumatī (river/place)
• न्यंकुमत्याः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: न्यंकुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• बहु: much, great
• बहु: Karta/Karma-qualifier (as adjective)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (आश्चर्यम्)

• आश्चर्यम्: a wonder, marvel
• आश्चर्यम्: Karta (Predicative subject/विधेय)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/फलवाचक

• महत्फलम्: great fruit/result
• महत्फलम्: Karta (Predicative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: महत् + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—महत् फलम् (कर्मधारय)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Chāyāliṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Devī on a pilgrimage map: a luminous liṅga that appears like a ‘shadow’ (chāyā) stands to the north, with a subtle play of light and shade suggesting its name; nearby a river/stream or landmark named Nyaṅkumatī anchors the direction.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī
• Chāyāliṅga
• Nyaṅkumatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are presented as living theology: approaching a Śaiva shrine with reverence is itself a source of ‘great fruit’.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Chāyāliṅga, situated north of Nyaṅkumatī in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yātrā directive to go and visit (darśana) the Chāyāliṅga; detailed rites are implied by the māhātmya context.