
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు (శివుడు) ప్రభాసక్షేత్రంలోని ఒక విశిష్ట స్థలాన్ని సూచిస్తూ శైవ తత్త్వోపదేశం చేస్తాడు—కాలభైరవునికి సంబంధించిన మహాశ్మశానం మరియు దాని సమీపంలోని బ్రహ్మకుండం. అక్కడ మంకీశ్వరుని సన్నిధి కూడా ఈ స్థల మహిమకు ఆధారమని శివుడు పేర్కొంటాడు. అధ్యాయంలోని ప్రధాన వాక్యం స్థలవిశేష మోక్షప్రదానం: అక్కడ మరణించినవారు గానీ, అక్కడ దహనసంస్కారం పొందినవారు గానీ—కాలవిపర్యయం, అకాలమరణం వంటి ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ—ముక్తిని పొందుతారని చెప్పబడింది. గ్రంథ నైతిక వర్గీకరణలో ‘మహాపాతకులు’గా చెప్పబడినవారికీ ఈ క్షేత్రప్రభావంతో ఉద్ధరణ కలుగుతుందని శివుడు ప్రకటిస్తాడు. ‘కృతస్మరత’—స్మరణలో స్థిరపడటం—ఈ ఫలానికి సహాయకమని, ఈ శ్మశానాన్ని ‘అపునర్భవదాయక’ (పునర్జన్మరహిత స్థితిని ఇచ్చేది) ప్రాంతంగా వర్ణిస్తాడు. విషువకాలాన్ని ప్రత్యేక పుణ్యకాలంగా సూచించి, చివరికి ఈ ప్రియక్షేత్రంపై తన శాశ్వత అనురాగాన్ని శివుడు ప్రకటిస్తూ, ఈ సందర్భంలో అవిముక్తకన్నా కూడా ప్రియమని చెప్పుతాడు।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मिन्स्थाने महादेवि स्मशानं कालभैरवम् । ब्रह्मकुण्डं वरारोहे यावद्देवः कृतस्मरः
ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ, హే వరారోహే! ఆ స్థలంలో కాలభైరవ శ్మశానం మరియు బ్రహ్మకుండం ఉన్నాయి; దేవుడు కృతస్మరుడు వ్యాపించినంతవరకు ఆ పవిత్ర పరిధి విస్తరించింది.
Verse 2
तत्र ये प्राणिनो दग्धा मृताः कालविपर्ययात् । ते सर्वे मुक्तिमायांति महापातकिनोऽपि वा
అక్కడ దగ్ధమై కాలవిపర్యయముచేత (మరణానివార్యత వల్ల) మరణించిన ప్రాణులందరూ ముక్తిని పొందుతారు—మహాపాతకులైనప్పటికీ.
Verse 3
कृतस्मरान्महादेवि यावन्मंकीश्वरः स्थितः । महास्मशानं तद्देवि अपुनर्भवदायकम्
హే మహాదేవీ! కృతస్మరుని నుండి మంకీశ్వరుడు ఉన్నంతవరకు ఉన్న ఆ మహాశ్మశానం, హే దేవీ, అపునర్భవం (పునర్జన్మనివృత్తి) ప్రసాదించేది.
Verse 4
तस्मिन्स्थाने वहेद्यत्र विषुवं प्राणिनां प्रिये । तत्रोषरं स्मृतं क्षेत्रं तन्मे प्रियतरं सदा
ప్రియే, ఏ స్థలంలో ప్రాణుల ‘విషువం’—జీవనమరణాల మలుపు—సంభవిస్తుందో, ఆ ప్రాంతం ‘ఉషరక్షేత్రం’ అని స్మరించబడుతుంది; అది నాకు ఎల్లప్పుడూ అత్యంత ప్రియము.
Verse 5
कल्पांतेऽपि न मुंचामि अविमुक्तात्प्रियं मम
కల్పాంతంలోనూ నేను నా ప్రియమైన అవిముక్తాన్ని విడువను.
Verse 201
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कालभैरवस्मशानमाहात्म्यवर्णनं नामैकोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘కాలభైరవ శ్మశానమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే రెండువందల ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.