Adhyaya 172

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महा देवि लिंगं तद्भरतेश्वरम् । तस्मादुत्तरकोणस्थं नातिदूरं व्यवस्थितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—అప్పుడు, ఓ మహాదేవీ, ‘భరతేశ్వర’ అనే ఆ లింగానికి వెళ్లవలెను; అది అక్కడి నుండి ఉత్తర కోణంలో ఎక్కువ దూరం కాదు।

Verse 2

भरतोनाम राजाऽभूदाग्नीध्रः प्रथितः क्षितौ । यस्येदं भारतं वर्षं नाम्ना लोकेषु गीयते

భూమిపై ఆగ్నీధ్ర వంశంలో భరతుడు అనే ప్రసిద్ధ రాజు ఉండెను; అతని పేరుతోనే ఈ దేశము లోకములలో ‘భారతవర్షము’ అని కీర్తింపబడుచున్నది.

Verse 3

स च चक्रे तपो घोरं क्षेत्रेऽस्मिन्पार्वति प्रिये । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

హే ప్రియ పార్వతీ! అతడు ఈ పవిత్ర క్షేత్రములో ఘోర తపస్సు చేసెను; ఇక్కడ మహేశ్వరుని (శివుని) విధివిధానంగా ప్రతిష్ఠించి, వెయ్యి దివ్య సంవత్సరములు ఆ వ్రతంలో నిలిచెను.

Verse 4

पुत्रकामो नरश्रेष्ठः पूजयामास शंकरम् । ततस्तुष्टः स भगवान्वरं दातुं समुत्सुकः

పుత్రకాంక్షతో ఆ నరశ్రేష్ఠుడు శంకరుని పూజించెను. అప్పుడు భగవానుడు ప్రసన్నుడై వరమివ్వుటకు ఉత్సుకుడయ్యెను.

Verse 5

अष्टौ पुत्रान्ददौ तस्मै कन्यां चैकां यशस्विनीम् । स तु प्राप्याभिलषितं कृतकृत्यो नराधिपः

ఆయన అతనికి ఎనిమిది కుమారులను, అలాగే ఒక యశస్వినీ కుమార్తెను కూడా ప్రసాదించెను. కోరినదాన్ని పొందిన ఆ నరాధిపుడు కృతకృత్యుడయ్యెను.

Verse 6

भारतं नवधा कृत्वा पुत्रेभ्यः प्रददौ पृथक् । तेषां नामांकितान्येव ततो द्वीपानि जज्ञिरे

భారతాన్ని తొమ్మిది భాగాలుగా విభజించి, వాటిని కుమారులకు విడివిడిగా ఇచ్చెను. అనంతరం వారి పేర్లతోనే గుర్తింపబడిన ద్వీపములు ఉద్భవించెను.

Verse 7

इन्द्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् । नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ चारुणः

ఆ ద్వీపములు ఇవి—ఇంద్రద్వీపము, కసేరు; తామ్రవర్ణుడు, గభస్తిమాన్; నాగద్వీపము, సౌమ్యుడు; తదుపరి గాంధర్వుడు, చారుణుడు।

Verse 8

अयं तु नवमो द्वीपः कुमार्या संज्ञितः प्रिये । अष्टौ द्वीपाः समुद्रेण प्लाविताश्च तथापरे

ప్రియే, ఇది తొమ్మిదవ ద్వీపము; ‘కుమార్యా’ అని ప్రసిద్ధి. మిగిలిన ఎనిమిది ద్వీపములు సముద్రజలముచే ప్లావితమయ్యాయి.

Verse 9

ग्रामादिदेशसंयुक्ताः स्थिताः सागरमध्यगाः । एक एव स्थितस्तेषां कुमार्याख्यस्तु सांप्रतम्

గ్రామములు మొదలైన నివాసస్థానములతో కూడి అవి సముద్రమధ్యమున నిలిచియుండెను. కాని ఇప్పుడు వాటిలో ఒక్కటే మిగిలింది—‘కుమార్యా’ అనే ద్వీపము.

Verse 10

बिंदुसरः प्रभृत्येव सागराद्दक्षिणोत्तरम् । योजनानां सहस्रं तु एकं विस्तीर्ण एव तु

బిందుసరస్సు నుండి ఆరంభమై, సముద్రం నుండి దక్షిణ-ఉత్తర దిశలవైపు విస్తరించి, దీని వెడల్పు ఒక సహస్ర యోజనములని కీర్తించబడింది.

Verse 11

योजनानां सहस्राणि नव दैर्घ्यं प्रकीर्तितम् । तस्यैतज्जृम्भितं देवि भरतस्य महात्मनः

దీని పొడవు తొమ్మిది సహస్ర యోజనములని ప్రకటించబడింది. దేవీ, ఇది మహాత్ముడు భరతునకు సంబంధించిన మహావిస్తారము.

Verse 12

षट्पञ्चाशदश्वमेधान्गंगामनु चकार यः । यस्त्रिंशद्यमुनाप्रान्ते भरतो लोकपूजितः

గంగాతీరంలో యాభై ఆరు అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించి, యమునా తీరంలో ముప్పై యజ్ఞాలు చేసినవాడు—లోకపూజితుడైన భరతుడు।

Verse 13

स चेश्वरप्रसादेन मोदते दिवि देववत्

ఇశ్వర ప్రసాదంతో అతడు స్వర్గంలో దేవునివలె ఆనందిస్తాడు।

Verse 14

यस्तत्प्रतिष्ठितं लिंगं भारतं पूजयिष्यति । स सर्वयज्ञदानानां फलं प्रापयिता धुवम्

ఆ ప్రతిష్ఠిత లింగాన్ని—‘భరతేశ్వర’ను—పూజించే వాడు, సమస్త యజ్ఞదానాల ఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు।

Verse 15

कार्त्तिक्यां कृत्तिका योगे यस्तं पश्यति मानवः । न स पश्यति स्वप्नेपि नरकं घोरदारुणम्

కార్త్తిక మాసంలో కృత్తికా యోగం కలిగిన వేళ ఎవడు దానిని దర్శిస్తాడో, అతడు స్వప్నంలో కూడా భయంకరమైన దారుణ నరకాన్ని చూడడు।

Verse 172

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भरतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘భరతేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట డెబ్బై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।