Adhyaya 139

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे व्रह्मकुण्डसमीपतः

ఈశ్వరుడు పలికెను—తదుపరి, ఓ మహాదేవీ, అనుత్తమమైన చిత్రాదిత్య క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను; దాని దక్షిణ భాగంలో, బ్రహ్మకుండ సమీపంలో।

Verse 2

महाप्रभावो देवेशि सर्वदारिद्र्यनाशनः । मित्रो नाम पुरा देवि धर्मात्माऽभूद्धरातले । कायस्थः सर्वभूतानां नित्यं भूतहिते रतः

ఓ దేవేశీ, ఇది మహాప్రభావమై సమస్త దారిద్ర్యాన్ని నశింపజేస్తుంది. పూర్వకాలంలో, ఓ దేవీ, భూమిపై ‘మిత్ర’ అనే ధర్మాత్ముడు—కాయస్థుడు—ఉండెను; అతడు నిత్యం సమస్త భూతహితంలో నిమగ్నుడై ఉండెను।

Verse 3

तस्यापत्यद्वयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । पुत्रः परमतेजस्वी चित्रोनाम वरानने

ఋతుకాలంలో అతనికి ఇద్దరు సంతానము జన్మించారు. ఓ సుందరముఖీ! వారిలో ఒకడు పరమ తేజస్సుగల కుమారుడు; అతని పేరు ‘చిత్రుడు’.

Verse 4

तथा चित्राऽभवत्कन्या रूपाढ्या शीलमंडना

అలాగే ‘చిత్రా’ అనే కుమార్తె జన్మించింది; ఆమె సౌందర్యసంపన్నురాలు, శీలగుణాలతో అలంకృతురాలు.

Verse 5

आभ्यां तु जातमात्राभ्यां मित्रः पञ्चत्वमेयिवान् । अथ तस्य वरा भार्या सह तेनाग्निमाविशत्

కానీ ఆ ఇద్దరూ పుట్టిన వెంటనే మిత్రుడు పంచత్వాన్ని పొందాడు. అప్పుడు అతని సతీమణి కూడా అతనితో కలిసి అగ్నిలో ప్రవేశించింది.

Verse 6

अथ तौ बालकौ दीनावृषिभिः परिपालितौ । वृद्धिं गतौ महारण्ये बालावेव स्थितौ व्रते

అప్పుడు ఆ ఇద్దరు దరిద్ర బాలులను ఋషులు పరిరక్షించారు. వారు మహారణ్యంలో పెరిగి, వ్రతాచరణలో ఇంకా బాలుల్లానే స్థిరంగా నిలిచారు.

Verse 7

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपः परममास्थितौ । प्रतिष्ठाप्य महा देवं भास्करं वारितस्करम्

ప్రభాస క్షేత్రాన్ని చేరి వారు పరమ తపస్సును ఆశ్రయించారు. జలజన్య భయాలను, దొంగల భీతిని తొలగించే మహాదేవుడు భాస్కరుని ప్రతిష్ఠించారు.

Verse 8

पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः । वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः । नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्

ఆ ధర్మాత్ముడు ధూపము, మాలలు, చందనాదిలేపనములతో పూజ చేసెను. వసిష్ఠుడు ఉపదేశించిన అరవై ఎనిమిది నామములతో, అంజలి ఘటించి, దేవాధిదేవ సూర్యప్రభువును స్తుతించెను.

Verse 9

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

చిత్రుడు పలికెను—శిరస్సు వంచి గగనాధిపతి భాస్కరదేవునకు నమస్కరిస్తున్నాను. ఆయనే ఆదిదేవుడు, జగన్నాథుడు, పాపహరుడు, రోగనాశకుడు.

Verse 10

सहस्राक्षं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्

సహస్ర నేత్రములు గలవాడిని, సహస్ర అంసువులు గలవాడిని, సహస్ర కిరణదీప్తితో ప్రకాశించువాడిని నేను స్తుతించుచున్నాను.

Verse 11

तमहं संस्तविष्यामि संपृक्तं गुह्यनामभिः । मुंडीरस्वामिनं प्रातर्गंगासागरसंगमे । कालप्रियं तु मध्याह्ने यमुनातीरमाश्रितम्

నేను ఆ ప్రభువును గూఢ (పవిత్ర) నామములతో సంయుక్తంగా స్తుతించెదను—ప్రాతఃకాలంలో గంగా-సాగర సంగమమున ‘ముండీరస్వామి’గా, మధ్యాహ్నంలో యమునా తీరమున నివసించు ‘కాలప్రియ’గా।

Verse 12

मूलस्थानं चास्तमने चन्द्रभागातटे स्थितम् । यत्र सांबः स्वयं सिद्ध उपवासपरायणः

అస్తమయ సమయంలో చంద్రభాగా తీరమున ఉన్న ‘మూలస్థానం’ ఉంది; అక్కడ ఉపవాసనిష్ఠుడైన సాంబుడు స్వయంగా సిద్ధిని పొందెను.

Verse 13

वाराणस्यां लोहिताक्षं गोभिलाक्षे बृहन्मुखम् । प्रयागेषु प्रतिष्ठानं वृद्धादित्यं महाद्युतिम्

వారణాసిలో ఆయన ‘లోహితాక్షుడు’, గోభిలాక్షంలో ‘బృహన్ముఖుడు’. ప్రయాగాలలో ‘ప్రతిష్ఠానం’గా, మహాతేజస్సుగల ‘వృద్ధాదిత్యుడు’గా ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 14

कोट्यक्षे द्वादशादित्यं गंगादित्यं चतुर्घटे । नैमिषे चैव गोघ्ने च भद्रं भद्रपुटे स्थितम्

కోట్యక్షంలో ఆయన ‘ద్వాదశాదిత్యుడు’, చతుర్ఘటంలో ‘గంగాదిత్యుడు’. నైమిషంలోను, గోఘ్నంలోను ‘భద్రుడు’—భద్రపుటంలో స్థితుడై ఉంటాడు.

Verse 15

जयायां विजयादित्यं प्रभासे स्वर्णवेतसम् । कुरुक्षेत्रे च सामंतं त्रिमंत्रं च इलावृते

జయాలో ఆయన ‘విజయాదిత్యుడు’, ప్రభాసంలో ‘స్వర్ణవేతసుడు’. కురుక్షేత్రంలో ‘సామంతుడు’, ఇలావృతంలో ‘త్రిమంత్ర’ రూపంగా ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 16

महेन्द्रे क्रमणादित्यमृणे सिद्धेश्वरं विदुः । कौशांब्यां पद्मबोधं च ब्रह्मबाहौ दिवाकरम्

మహేంద్ర పర్వతంపై ఆయన ‘క్రమణాదిత్యుడు’, ఋణస్థలంలో ‘సిద్ధేశ్వరుడు’గా ప్రసిద్ధి. కౌశాంబీలో ‘పద్మబోధుడు’, బ్రహ్మబాహులో ‘దివాకరుడు’గా విరాజిస్తాడు.

Verse 17

केदारे चण्डकांतिं च नित्ये च तिमिरापहम् । गंगामार्गे शिवद्वारमादित्यं भूप्रदी पने

కేదారంలో ఆయన ‘చండకాంతి’, నిత్యస్థలంలో ‘తిమిరాపహుడు’—అంధకారనాశకుడు. గంగామార్గంలో ‘శివద్వార-ఆదిత్యుడు’, భూమిని ప్రకాశింపజేసేవాడు.

Verse 18

हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके । उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्

సరస్వతీ తీరంలో ఆయన ‘హంస’, పృథూదకంలో ‘విశ్వామిత్ర’; ఉజ్జయినీలో ‘నరద్వీప’, సిద్ధాయందు ‘అమలద్యుతి’—నిర్మల కాంతి.

Verse 19

सूर्यं कुन्तीकुमारे च पञ्चनद्यां विभावसुम् । मथुरायां विमलादित्यं संज्ञादित्यं तु संज्ञिके

కున్తీకుమారంలో ఆయన ‘సూర్య’గా పూజింపబడును, పంచనదీలో ‘విభావసు’; మథురాలో ‘విమలాదిత్య’, సంజ్ఞికలో ‘సంజ్ఞాదిత్య’।

Verse 20

श्रीकण्ठे चैव मार्तण्डं दशार्णे दशकं स्मृतम् । गोधने गोपतिं देवं कर्णं चैव मरुस्थले

శ్రీకంఠంలో ఆయన ‘మార్తండ’గా ప్రసిద్ధుడు, దశార్ణంలో ‘దశక’గా స్మరింపబడును; గోధనంలో దివ్య ‘గోపతి’, మరుస్థలంలో ‘కర్ణ’।

Verse 21

पुष्पं देवपुरे चैव केशवार्कं तु लोहिते । वैदिशे चैव शार्दूलं शोणे वारुणवासिनम्

దేవపురంలో ఆయన ‘పుష్ప’గా స్తుతింపబడును, లోహితలో ‘కేశవార్క’; వైదిశలో ‘శార్దూల’, శోణలో ‘వారుణవాసిన్’।

Verse 22

वर्धमाने च सांबाख्यं कामरूपे शुभंकरम् । मिहिरं कान्यकुब्जे च मंदारं पुण्यवर्धने

వర్ధమానంలో ఆయన ‘సాంబాఖ్య’గా పిలువబడును, కామరూపంలో ‘శుభంకర’; కాన్యకుబ్జంలో ‘మిహిర’, పుణ్యవర్ధనంలో ‘మందార’।

Verse 23

गन्धारे क्षोभणादित्यं लंकायाममरद्युतिम् । कर्णादित्यं च चंपायां प्रबोधे शुभदर्शिनम्

గంధారదేశంలో ఆయన “క్షోభణాదిత్య”; లంకలో “అమరద్యుతి”; చంపాలో “కర్ణాదిత్య”; ప్రబోధక్షేత్రంలో “శుభదర్శిన్” అని ప్రసిద్ధుడు।

Verse 24

द्वारा वत्यां तु पार्वत्यं हिमवन्ते हिमापहम् । महातेजं तु लौहित्ये अमलांगे च धूजटिम्

ద్వారావతీలో ఆయన “పార్వత్య”; హిమవంతంలో “హిమాపహ”; లౌహిత్యంలో “మహాతేజ”; అమలాంగంలో “ధూజటి” అని ప్రసిద్ధి।

Verse 25

रोहिके तु कुमाराख्यं पद्मायां पद्मसंभवम् । धर्मादित्यं तु लाटायां मर्द्दके स्थविरं विदुः

రోహికలో ఆయన “కుమారాఖ్య”; పద్మాలో “పద్మసంభవ”; లాటాలో “ధర్మాదిత్య”; మర్ద్దకంలో “స్థవిర” అని ప్రసిద్ధుడు।

Verse 26

सुखप्रदं तु कौबेर्यां कोसले गोपतिं तथा । कौंकणे तु पद्मदेवं तापनं विन्ध्यपर्वते

కౌబేరీలో ఆయన “సుఖప్రద”; కోసలంలో “గోపతి”; కొంకణంలో “పద్మదేవ”; వింధ్యపర్వతంపై “తాపన” అని ప్రసిద్ధుడు।

Verse 27

त्वष्टारं चैव काश्मीरे चरित्रे रत्नसंभवम् । पुष्करे हेमगर्भस्थं विद्यात्सूर्यं गभस्तिके

కాశ్మీరంలో ఆయన “త్వష్టా”; చరిత్రక్షేత్రంలో “రత్నసంభవ”; పుష్కరంలో “హేమగర్భస్థ”; గభస్తికాలో ఆయనను “సూర్య” అని తెలుసుకోవాలి।

Verse 28

प्रकाशायां तु मुज्झालं तीर्थग्रामे प्रभाकरम् । कांपिल्ये रिल्लकादित्यं धनके धनवासिनम्

ప్రకాశాలో ఆయన ‘ముజ్ఝాల’ అని ప్రసిద్ధుడు; తీర్థగ్రామంలో ‘ప్రభాకర’; కాంపిల్యంలో ‘రిల్లకాదిత్య’; ధనకలో ‘ధనవాసిన్’ అనే నామంతో ఖ్యాతి పొందినవాడు।

Verse 29

अनलं नर्मदातीरे सर्वत्र गमनाधिकम् । अष्टषष्टिं तु देवस्य भास्करस्यामितद्युतेः

నర్మదా తీరంలో ‘అనల’ అనే వ్రతం/అనుష్ఠానం ఉంది; అది ఎక్కడికైనా శ్రేష్ఠ గమన-స్వేచ్ఛను ప్రసాదించేదిగా ప్రసిద్ధం. అక్కడ అపార తేజస్సుగల భాస్కరదేవునికి అష్టషష్టి విధాల స్తవ-పూజ చేయవలెను।

Verse 30

प्रातरुत्थाय वै नित्यं शक्तिमाञ्छुचिमान्नरः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

ప్రతిదినం ప్రాతఃకాలంలో లేచి—శక్తిమంతుడై, శుచిగా ఉండి—ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించినా లేదా వినినప్పటికీ, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 31

राज्यार्थी लभते राज्यं धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रान्सौख्यार्थी लभते सुखम्

రాజ్యాన్ని కోరువాడు రాజ్యాన్ని పొందుతాడు; ధనాన్ని కోరువాడు ధనాన్ని పొందుతాడు. పుత్రులను కోరువాడు పుత్రులను పొందుతాడు; సుఖాన్ని కోరువాడు సుఖాన్ని పొందుతాడు।

Verse 32

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्तान्प्राप्नोति मानवः

రోగంతో బాధపడువాడు రోగం నుండి విముక్తుడవుతాడు; బంధించబడినవాడు బంధనాల నుండి విడిపోతాడు. మనిషి ఏ ఏ కోరికలను ప్రార్థిస్తాడో, అవన్నీ అతడు క్రమంగా పొందుతాడు।

Verse 33

ईश्वर उवाच । एवं च स्तुवतस्तस्य चित्रस्य विमलात्मनः । ततस्तुष्टः सहस्रांशुः कालेन महता विभुः

ఈశ్వరుడు పలికెను—నిర్మలాత్ముడైన చిత్రుడు ఈ విధంగా స్తుతించుచుండగా, ఎంతో కాలం గడిచిన తరువాత, విభువైన సహస్రాంశు సూర్యదేవుడు ప్రసన్నుడయ్యెను।

Verse 34

अब्रवीद्वत्स भद्रं ते वरं वरय सुव्रत

సూర్యుడు పలికెను—వత్సా, నీకు మంగళం కలుగుగాక. హే సువ్రతా, ఒక వరం కోరుకొనుము।

Verse 35

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो भगवंस्तीक्ष्णदीधितेः । प्रौढत्वं सर्वकार्येषु नय मां ज्ञानितां तथा

అతడు పలికెను—హే తీక్ష్ణ కాంతిమంతుడైన భగవన్, మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, సమస్త కార్యాలలో నాకు ప్రౌఢత్వం ప్రసాదించండి; అలాగే నన్ను సత్యజ్ఞానస్థితికి నడిపించండి।

Verse 36

तत्तथेति प्रति ज्ञातं सूर्येण वरवर्णिनि । ततः सर्वज्ञतां प्राप्तश्चित्रो मित्रकुलोद्भवः

వరవర్ణినీ సమక్షంలో సూర్యుడు “తథాస్తు” అని ప్రతిజ్ఞ చేసెను; అప్పుడు మిత్రకులంలో జన్మించిన చిత్రుడు సర్వజ్ఞతను పొందెను।

Verse 37

तं ज्ञात्वा धर्मराजस्तु बुद्ध्या परमया युतम् । चिंतयामास मेधावी लेख कोऽयं भवेद्यदि

అతనిని పరమ బుద్ధితో యుక్తుడని తెలిసికొని, మేధావి ధర్మరాజుడు ఆలోచించెను—“ఇతడు నా లేఖకుడైతే, ఏమేమి సాధ్యమగును?”

Verse 38

ततो मे सर्वसिद्धिः स्यान्निर्वृतिश्च परा भवेत् । एवं चिंतयतस्तस्य धर्मराजस्य भामिनि

“అప్పుడు సమస్త సిద్ధులు నావైపే వస్తాయి, పరమ నిర్వృతి కలుగుతుంది.” ఓ భామిని, ధర్మరాజు ఇలా మనసులో ఆలోచించుచుండగా—(కథ కొనసాగుతుంది).

Verse 39

अग्नितीर्थे गते चित्रे स्ना नार्थं लवणाम्भसि । स तत्र प्रविशन्नेव नीतस्तु यमकिंकरैः

చిత్రుడు అగ్నితీర్థానికి వెళ్లి సముద్రంలోని లవణజలంలో స్నానం చేయబోయెను; అక్కడ ప్రవేశించిన క్షణమే యమకింకరులు అతనిని పట్టుకొని తీసుకెళ్లిరి.

Verse 40

सशरीरो महादेवि यमादेशपरायणैः । स चित्रगुप्तनामाऽभूद्विश्वचारित्रलेखकः

ఓ మహాదేవి, యమాజ్ఞకు పరాయణులైన దూతలు అతనిని శరీరంతోనే తీసుకెళ్లిరి; అప్పుడు అతడు ‘చిత్రగుప్తుడు’గా, సమస్త లోకాచారాన్ని లిఖించే లేఖకుడయ్యెను.

Verse 41

चित्रादित्येतिनामाऽभूत्ततो लोके वरानने

అప్పుడు, ఓ వరాననే, లోకంలో అతడు ‘చిత్రాదిత్య’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

Verse 42

सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः । सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते

సప్తమీనాడు నియతాహారంతో ఆయనను పూజించే మనుష్యునికి ఏడు జన్మల వరకు దారిద్ర్యమూ లేదు, దుఃఖమూ కలుగదు.

Verse 43

तत्रैव चाश्वो दातव्यः सकोषं खड्गमेव च । हिरण्यं चैव विप्राय एवं यात्राफलं लभेत्

అక్కడే అశ్వదానం చేయవలెను, కోశముతో కూడిన ఖడ్గమును కూడా దానమిచ్చవలెను; బ్రాహ్మణునకు హిరణ్యము సమర్పించితే—ఇట్లా యాత్రాఫలము లభించును।

Verse 139

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణమునందలి ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములో, ప్రథమ ప్రభాసక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘చిత్రాదిత్యమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను నామముగల 139వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।