Adhyaya 130

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं पाशुपतेश्वरम् । उग्रसेनेश्वराद्देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాదేవీ! తదుపరి ఉగ్రసేనేశ్వరానికి తూర్పు భాగమున స్థితమైన దేవుడు పాశుపతేశ్వరుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను।

Verse 2

गोपादित्यात्तथाग्नेय्यां ध्रुवेशाद्दक्षिणां श्रितम् । सर्वपापहरं देवि पूर्वभागे व्यवस्थितम्

హే దేవీ! గోపాదిత్యము నుండి ఆగ్నేయ దిశవైపు, ధ్రువేశ్వరునికి దక్షిణంగా ఇది స్థితమై ఉంది; తూర్పు భాగమున ప్రతిష్ఠితమై సమస్త పాపాలను హరించును।

Verse 3

गोपादित्यात्तथा लिंगं दर्शनात्सर्वकामदम् । अस्मिन्युगे समाख्यातं संतोषेश्वरसंज्ञितम्

మరియు గోపాదిత్య సమీపమున ఆ లింగము ఉంది; దాని దర్శనమాత్రమునే సమస్త కోరికలు సిద్ధించును. ఈ యుగమున అది ‘సంతోషేశ్వర’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 4

संतुष्टो भगवान्यस्मात्तेषां तत्र तपस्विनाम् । तेन संतोषनाम्ना तु प्रख्यातं धरणीतले

అక్కడి తపస్వుల పట్ల భగవానుడు సంతుష్టుడైనందున, అది భూమిమీద ‘సంతోష’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 5

युगलिंगं महादेवि सिद्धिस्थानं महाप्रभम् । स्थानं पाशुपतानां च भेषजं पापरोगिणाम्

ఓ మహాదేవీ! ఇది ‘యుగలింగం’—మహాప్రభమైన సిద్ధిస్థానం; పాశుపతులకు పవిత్రస్థలం, పాపరోగంతో బాధపడువారికి ఔషధం వంటిది।

Verse 6

चत्वारो मुनयः सिद्धास्तस्मिंल्लिंगे यशस्विनि । वामदेवस्तु सावर्णिरघोरः कपिलस्तथा । तस्मिंल्लिंगे तु संसिद्धा अनादीशे निरंजने

హే యశస్వినీ! ఆ లింగంలో నాలుగు మునులు సిద్ధులయ్యారు—వామదేవుడు, సావర్ణి, అఘోరుడు, కపిలుడు. అనాది, నిరంజనుడైన ఈశ్వరుని సన్నిధిలో అదే లింగంలో వారు సంపూర్ణసిద్ధి పొందారు।

Verse 7

तस्य देवस्य सामीप्ये वने श्रीमुखसंज्ञितम् । लक्ष्मीस्थानं महादेवि सिद्धयोगैस्तु सेवितम्

ఆ దేవుని సమీపంలో ‘శ్రీముఖ’ అనే వనం ఉంది. ఓ మహాదేవీ! అది లక్ష్మీ స్థానం; సిద్ధయోగులు భక్తితో సేవించి పూజించే పవిత్రస్థలం।

Verse 8

तत्र पाशुपताः श्रेष्ठा मम लिंगार्चने रताः । तेषां चैव निवासार्थं तद्देव्या निर्मितं वनम्

అక్కడ శ్రేష్ఠ పాశుపతులు నా లింగార్చనలో నిమగ్నులై నివసిస్తారు. వారి నివాసార్థమే ఆ వనాన్ని దేవి నిర్మించింది।

Verse 9

तस्य मध्ये तु सुश्रोणि लिंगं पूर्वमुखं स्थितम् । तस्मिन्पाशुपताः सिद्धा अघोराद्या महर्षयः । अनेनैव शरीरेण गतास्ते शिवमन्दिरम्

ఆ వనమధ్యంలో, ఓ సుశ్రోణీ! తూర్పుముఖంగా ఒక లింగం నిలిచి ఉంది. అక్కడ అఘోరాది పాశుపత మహర్షులు సిద్ధులై, ఈ దేహంతోనే శివధామానికి వెళ్లారు।

Verse 10

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे सुरसिद्धनिषेविते । रोचते मे सदा वासस्तस्मिन्नायतने शुभे । सर्वेषामेव स्थानानामतिरम्यमतिप्रियम्

ఆ ప్రాభాసిక పుణ్యక్షేత్రంలో, దేవులు సిద్ధులు సేవించే ఆ శుభ ఆలయంలో నా నివాసం నాకు నిత్యం హర్షాన్ని కలిగిస్తుంది; అన్ని స్థలాలలో అది అత్యంత రమ్యమై పరమ ప్రియమైనది.

Verse 11

तत्र पाशुपता देवि मम ध्यानपरायणाः । मम पुत्रास्तु ते सर्वे ब्रह्मचर्येण संयुताः

అక్కడ, ఓ దేవీ, పాశుపతులు సంపూర్ణంగా నా ధ్యానంలో నిమగ్నులై ఉంటారు. వారు అందరూ నా కుమారులవలె, బ్రహ్మచర్య వ్రతంతో యుక్తులు.

Verse 12

दान्ताः शांता जितक्रोधा ब्राह्मणास्ते तपस्विनः । तल्लिंगस्य प्रभावेन सिद्धिं ते परमां गताः

ఆ తపస్వి బ్రాహ్మణులు దాంతులు, శాంతులు, క్రోధజయులు; ఆ లింగ ప్రభావంతో వారు పరమ సిద్ధిని పొందారు.

Verse 13

तस्मात्तं पूजयेन्नित्यं क्षेत्रवासी द्विजोत्तमः

కాబట్టి ఆ క్షేత్రంలో నివసించే శ్రేష్ఠ ద్విజుడు ఆయనను నిత్యం పూజించాలి.

Verse 14

देव्युवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । प्रभासे तु महाक्षेत्रे त्वदीयव्रतचारिणाम्

దేవి పలికింది—ఓ భగవాన్, దేవదేవేశా, సంసార సముద్రం దాటించు తారకా! ప్రభాస మహాక్షేత్రంలో, మీ వ్రతాన్ని ఆచరించువారికి…

Verse 15

स्थानं तेषां महत्पुण्यं योगं पाशुपतं तथा । कथयस्व प्रसादेन लिंगमाहात्म्यमुत्तमम्

వారి మహాపుణ్యస్థానమును, అలాగే పాశుపతయోగమును దయచేసి నాకు చెప్పుము; ఆ లింగమహాత్మ్యమును శ్రేష్ఠంగా వివరించుము।

Verse 16

किमादिनाम देवस्य कथं पूज्यो नरोत्तमैः । कथं पाशुपतास्तत्र सदेहाः स्वर्गमागताः

ఆ దేవుడు ‘ఆది’ అనే నామంతో ఎందుకు ప్రసిద్ధుడు? నరోత్తములు ఆయనను ఎలా పూజించాలి? అలాగే అక్కడ పాశుపత భక్తులు దేహంతోనే స్వర్గానికి ఎలా చేరారు?

Verse 17

एतत्कथय देवेश दयां कृत्वा मम प्रभो

హే దేవేశా, హే నా ప్రభూ, దయచేసి ఇదంతా నాకు చెప్పుము।

Verse 18

ईश्वर उवाच । यस्त्वया पृछ्यते भद्रे योगः पाशुपतो महान् । तेषां चैव प्रभावो यस्तथा लिंगस्य सुव्रते

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే భద్రే, నీవు అడిగిన మహా పాశుపతయోగమును, అలాగే ఆ భక్తుల ప్రభావమును మరియు ఆ లింగమహాత్మ్యమును, హే సువ్రతే, నేను వివరించెదను।

Verse 19

अनादीशस्य देवस्य आदिनाम महाप्रभे । तस्मिंल्लिंगे तु ये देवि मदीयव्रतमाश्रिताः

హే మహాప్రభే, ఆ దేవుడు అనాది ఈశ్వరుడైనప్పటికీ ‘ఆది’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు; హే దేవీ, ఆ లింగమునందు నా వ్రతాన్ని ఆశ్రయించిన వారు…

Verse 20

चिरं नियोगं सुश्रोणि व्रतं पाशुपतं महत् । धारयंति यथोक्तं तु मम विस्मयकारकम् । तेषामनुग्रहार्थाय मम चित्तं प्रधावति

హే సుశ్రోణీ! వారు దీర్ఘకాలంగా యథోక్త విధంగా కఠిన నియమంతో మహత్తర పాశుపత వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నారు—ఇది నాకు ఆశ్చర్యకరం. వారికి అనుగ్రహం ప్రసాదించుటకై నా చిత్తం వేగంగా వారి వైపే పరుగెడుతుంది.

Verse 21

सूत उवाच । हरस्य वचनं श्रुत्वा देवी विस्मयमागता । उवाच वचनं विप्राः सर्वलोकपतिं पतिम्

సూతుడు పలికెను—హరుని వచనం విని దేవి ఆశ్చర్యానికి లోనైంది. ఆపై, ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఆమె సమస్త లోకాధిపతి అయిన తన పతిని ఉద్దేశించి మాటలాడింది.

Verse 22

ममापि कौतुकं देव किमकार्षीत्ततो भवान् । तद्ब्रूहि मे महादेव यद्यहं तव वल्लभा

హే దేవా! నాకూ కుతూహలం కలిగింది—అప్పుడు మీరు ఏమి చేసారు, ఎందుకు చేసారు? హే మహాదేవా, నేను నిజంగా మీకు ప్రియమైతే అది నాకు చెప్పండి.

Verse 23

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महादेवो जगाद ताम् । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मम भक्तविचेष्टितम्

ఆమె మాటలు విని మహాదేవుడు ఆమెతో పలికెను—హే దేవీ, విను; నా భక్తుల ఆచరణను, కృత్యాలను నేను నీకు వివరిస్తాను.

Verse 24

दृष्ट्वा चैव तपोनिष्ठां तेषामाद्यः सुरेश्वरः । उवाच वचनं देवः प्रणतान्पार्श्वतः स्थितान्

వారి తపోనిష్ఠను చూచి దేవతల ఆద్యేశ్వరుడు, పక్కన నిలిచి నమస్కరించిన వారిని ఉద్దేశించి వచనం పలికెను.

Verse 25

ईश्वर उवाच । गच्छ शीघ्रं नन्दिकेश यत्र ते मम पुत्रकाः । चरंति च व्रतं घोरं मदीयं चातिदुष्करम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ నందికేశా! త్వరగా వెళ్లుము; అక్కడ నా కుమారులు—నీ ఆధీనులు—నా ఘోరమైన, అత్యంత దుష్కరమైన వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నారు।

Verse 26

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेन भक्त्या च मम नित्यशः । तेन ते मुनयः सिद्धाः स्वशरीरेण सुव्रताः

ఆ క్షేత్ర ప్రభావముచేతను, నాపై నిత్యభక్తిచేతను, ఆ సువ్రత మునులు తమ స్వశరీరములోనే సిద్ధిని పొందిన సిద్ధులయ్యారు।

Verse 27

तस्मान्मद्वचनान्नन्दिन्गच्छ प्राभासिकं शुभम् । आमन्त्रय त्वं तान्सर्वान्कैलासं शीघ्रमानय

కాబట్టి, ఓ నందిన్! నా ఆజ్ఞచేత శుభమైన ప్రాభాస ప్రాంతానికి వెళ్లుము; ఆ మునులందరినీ ఆహ్వానించి త్వరగా కైలాసానికి తీసికొనిరా।

Verse 28

इदं पद्मं गृहाण त्वं सनालं कलिकोज्ज्वलम् । लिंगस्य मूर्ध्नि दत्त्वेदं पद्मनालमिहानय

ఈ కాడతో కూడిన, కొత్త మొగ్గలతో ప్రకాశించే పద్మాన్ని నీవు గ్రహించుము; లింగ శిరస్సుపై ఉంచి, ఆ పద్మకాడను ఇక్కడికి తీసికొనిరా।

Verse 29

मुक्तस्तदा स वै नन्दी देवदेवेन शंभुना । कैलासनिलयात्तस्मात्प्रभासं क्षेत्रमागतः

అప్పుడు దేవదేవుడు శంభువు పంపగా, నంది కైలాస నివాసం నుండి బయలుదేరి పవిత్ర ప్రభాస క్షేత్రానికి చేరెను।

Verse 30

दृष्ट्वा चैव पुनर्लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । दृष्ट्वा तांश्चैव योगीन्द्रान्परं विस्मयमागतः

త్రిశూలధారి దేవాధిదేవుని లింగాన్ని మరల దర్శించి, ఆ పరమయోగీంద్రులను చూచి నంది మహా విస్మయానికి లోనయ్యాడు।

Verse 31

केचिद्ध्यानरतास्तत्र केचिद्योगं समाश्रिताः । केचिद्व्याख्यां प्रकुर्वन्ति विचारमपि चापरे

అక్కడ కొందరు ధ్యానంలో లీనులై ఉండగా, కొందరు యోగసాధనను ఆశ్రయించారు. కొందరు ఉపదేశాలు, వివరణలు చెబుతుండగా, మరికొందరు సూక్ష్మ విచారణలో నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 32

कुर्वन्त्यन्ये लिंगपूजां प्रणामं च तथाऽपरे । प्रदक्षिणं प्रकुर्वन्ति साष्टांगं प्रणमन्ति च

ఇతరులు లింగపూజ చేస్తుండగా, మరికొందరు భక్తితో ప్రణామం అర్పించారు. వారు ప్రదక్షిణ చేసి, సాష్టాంగ నమస్కారంతో కూడా వంగారు।

Verse 33

केचित्स्तुतिं प्रकुर्वन्ति भावयज्ञैस्तथा परे । केचित्पूजां च कुर्वन्ति अहिंसाकुसुमैः शुभैः

కొందరు స్తుతులు పాడుతుండగా, మరికొందరు భక్తిభావాన్ని యజ్ఞరూపంగా అంతఃపూజగా ఆచరించారు. ఇంకొందరు అహింస అనే శుభ ‘కుసుమాలు’—నిర్దోష సత్కర్మాలు—తో పూజ చేశారు।

Verse 34

भस्मस्नानं प्रकुर्वंति गण्डुकैः स्नापयन्ति च । एवं व्याकुलतां यातं तपस्विगणमण्डलम्

వారు భస్మస్నానం చేస్తూ, గండుకం (జలపాత్రం) ద్వారా స్నాపనమూ చేయించారు. ఈ విధంగా తపస్వుల సమూహం తీవ్రమైన కార్యచరణతో కలవరపడింది।

Verse 35

तत्तादृशमथालोक्य नन्दी विस्मयमागतः । चिन्तयामास मनसा सर्वं तेषां निरीक्ष्य च

వారు అలా ప్రవర్తించుట చూచి నంది ఆశ్చర్యమునకు లోనయ్యెను. వారి సమస్త కార్యములను పరిశీలించి మనసులో గాఢంగా విచారించెను.

Verse 36

आगतोऽहमिमं देशं न कश्चिन्मां निरीक्षते । न केनचिदहं पृष्टोऽभ्यागतः कुत्र कस्य च

నేను ఈ దేశమునకు వచ్చితిని, అయినా ఎవడును నన్ను చూడుటలేదు. ఎవడును నన్ను అడుగుటలేదు—‘ఎక్కడినుండి వచ్చితివి? ఎవరివి?’

Verse 37

अहंकारावृताः सर्वे न वदन्ति च मां क्वचित् । एवं मनसि संधाय लिंगपार्श्वमुपागतः

అందరూ అహంకారముచే ఆవరింపబడి ఉన్నారు; ఎక్కడా నాతో మాటలాడరు. ఇలా మనసులో నిశ్చయించి నేను లింగమునకు సమీపమునకు వెళ్లితిని.

Verse 38

दत्तं लिंगस्य तत्पद्मनालं छित्त्वा तु नन्दिना । अर्चयित्वा तु तन्नन्दी लिंगं पाशुपतेश्वरम् । नालं गृहीत्वा यत्नेन ऋषीन्वचनमब्रवीत्

లింగముపై ఉంచబడిన ఆ పద్మనాళమును నంది కోసెను. అనంతరం పాశుపతేశ్వర లింగమును ఆరాధించి, నాళమును జాగ్రత్తగా చేతిలో పట్టుకొని ఋషులకు వాక్యమును పలికెను.

Verse 39

नन्दिकेश्वर उवाच । शासनाद्देवदेवस्य भवतां पार्श्वमागतः । आज्ञापयति देवेशस्तपस्विगणमण्डलम्

నందికేశ్వరుడు పలికెను—దేవదేవుని ఆజ్ఞచే నేను మీ సమీపమునకు వచ్చితిని. దేవేశుడు ఈ తపస్వుల సమూహమునకు ఆజ్ఞను ప్రకటించుచున్నాడు.

Verse 40

युष्माभिस्तत्र गन्तव्यं यत्र देवः सनातनः । युष्मान्सर्वान्समादाय गमिष्यामि भवालयम्

మీరు అక్కడికే వెళ్లవలెను—ఎక్కడ సనాతన దేవుడు ఉన్నాడో. మీ అందరినీ కలిసి తీసుకొని నేను మిమ్మల్ని భవుడు (శివుడు) నివాసానికి నడిపిస్తాను.

Verse 41

उत्तिष्ठताशु गच्छामः कैलासं पर्वतोत्तमम् । तूष्णींभूतास्ततः सर्वे प्रोचुस्ते संज्ञया द्विजाः । गम्यतामग्रतो नन्दिन्पश्चादेष्यामहे वयम्

త్వరగా లేచి రండి; పర్వతశ్రేష్ఠమైన కైలాసానికి పోదాం. అప్పుడు ఆ ద్విజ మునులందరూ మౌనమై సంకేతంతో పలికారు—“ఓ నందిన్, నీవు ముందుకు వెళ్లు; మేము వెనుకనుండి వస్తాము.”

Verse 42

एवमुक्तस्तु मुनिभिर्नन्दी शीघ्रतरं गतः । कथयामास तत्सर्वं कुपितेनान्तरात्मना

మునులు ఇలా చెప్పగానే నంది మరింత వేగంగా వెళ్లిపోయాడు. అంతరాత్మలో కోపంతో ఆ సంగతులన్నీ (ప్రభువుకు) వివరించాడు.

Verse 43

नन्दिकेश्वर उवाच । देव तत्र गतोऽहं वै यत्र ते योगिनः स्थिताः । सन्तोषितो न चैवाहं केनचित्तत्र संस्थितः

నందికేశ్వరుడు పలికెను—ఓ దేవా! మీ యోగులు ఉన్న చోటుకు నేను వెళ్లాను. కానీ అక్కడ ఉన్న ఎవరివల్లా నాకు ఏమాత్రం సంతృప్తి కలగలేదు.

Verse 44

न मां देव निरीक्षन्ते नालपंति कथंचन । पद्मं तत्र मया देव स्थापितं लिंग मूर्धनि

ఓ దేవా! వారు నన్ను చూడటమే కాదు, ఏ విధంగానూ నాతో మాటలాడరు. అక్కడ, ఓ దేవా, నేను లింగశిరస్సుపై ఒక పద్మాన్ని (కమలాన్ని) స్థాపించాను.

Verse 45

उक्तं देव मया तेषां योगीन्द्राणां महेश्वर । आज्ञप्ता देवदेवेन इहागच्छत मा चिरम्

హే దేవా, హే మహేశ్వరా! నేను ఆ యోగీంద్రులకు ఇలా చెప్పితిని—‘దేవదేవుని ఆజ్ఞ వచ్చింది; ఇక్కడికి రండి, ఆలస్యం చేయకండి।’

Verse 46

एतच्छ्रुत्वा वचः स्वामिन्सर्वे तत्र महर्षयः । आगमिष्याम इति वै पृष्ठतो गच्छ मा चिरम्

హే స్వామీ! ఈ మాటలు విని అక్కడి మహర్షులందరూ—‘మేము వెంటనే వస్తాము’ అని అన్నారు; మరల—‘నీవు ముందుగా వెళ్లు, ఆలస్యం చేయకు’ అని చెప్పారు.

Verse 47

इत्युक्ते तैस्तथा देव अहं शीघ्रमिहागतः । शृणु चेमं गृहाण त्वं यथेष्टं कुरु मे प्रभो

హే దేవా! వారు అలా చెప్పగానే నేను త్వరగా ఇక్కడికి వచ్చితిని. ఇప్పుడు దీనిని వినండి, స్వీకరించండి; హే ప్రభూ, మీకు నచ్చినట్లు చేయండి.

Verse 48

एकं मे संशयं देव च्छेत्तुमर्हसि सांप्रतम् । मया विना महादेव आगमिष्यंति ते कथम् । संशयो मे महादेव कथयस्व महेश्वर

హే దేవా! నా ఒక సందేహాన్ని ఇప్పుడే నివృత్తి చేయవలెను. హే మహాదేవా, నన్ను లేకుండా వారు ఎలా వస్తారు? ఇదే నా సందేహం—హే మహేశ్వరా, చెప్పండి.

Verse 49

ईश्वर उवाच । शृणु नंदिन्यथाश्चर्यं तेषां वै भावितात्मनाम् । न दृश्यन्त इमे सिद्धा मां मुक्त्वाऽन्यैः सुरैरपि

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే నందీ, ఆ భావితాత్ములైన సిద్ధుల ఆశ్చర్యాన్ని విను. నన్ను తప్ప ఇతర దేవతలకు కూడా ఈ సిద్ధులు దర్శనమివ్వరు.

Verse 50

मद्भावभावितास्ते वै योगं विंदंति शांकरम् । पश्यैतत्कौतुकं नंदिन्दर्शयामि तवाधुना

నా స్వభావభావనలో లీనమైన వారు నిశ్చయంగా శంకరుని యోగాన్ని పొందుతారు. ఓ నందిన్, ఈ ఆశ్చర్యకరమైన కౌతుకాన్ని చూడు—ఇప్పుడే నీకు చూపిస్తాను.

Verse 51

आनीतं यत्त्वया नालं तस्मिन्नाले तु सूक्ष्मवत् । प्रविश्य चागताः सर्वे योगैश्वर्यबलेन च

నీవు తెచ్చిన ఆ నాళంలోనే సూక్ష్మరూపంగా ప్రవేశించి, వారు అందరూ యోగైశ్వర్యబల ప్రభావంతో ఇక్కడికి వచ్చారు.

Verse 52

एवमुक्तस्तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अपश्यन्नालमध्यस्थान्महर्षीन्परमाणुवत्

ఇలా చెప్పబడిన నంది, ఆశ్చర్యంతో విప్పిన కళ్లతో, నాళం మధ్యभागంలో ఉన్న మహర్షులను పరమాణువులవలె చూశాడు.

Verse 53

यथार्करश्मिमध्यस्था दृश्यन्ते परमाणवः । एवं तन्नालमध्यस्था दृश्यंत ऋषयः पृथक्

సూర్యకిరణాల మధ్య తేలియాడే పరమాణువులు కనిపించినట్లే, ఆ నాళం మధ్యభాగంలో ఉన్న ఋషులు ఒక్కొక్కరుగా స్పష్టంగా కనిపించారు.

Verse 54

एवं दृष्ट्वा तदा नंदी विस्मयोत्फुल्ललोचनः । आश्चर्यं परमं गत्वा किञ्चिन्नेवाब्रवीत्पुनः

ఇది చూసిన నంది, ఆశ్చర్యంతో విప్పిన కళ్లతో, పరమ ఆశ్చర్యంలో మునిగి, తరువాత మళ్లీ కొద్దిగా మాత్రమే పలికాడు.

Verse 55

एवं तत्कौतुकं दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । किं दृश्यते महादेव हृष्टः कस्मान्महेश्वर

ఆ అద్భుత కౌతుకాన్ని చూచి దేవి పలికింది— “హే మహాదేవా, ఏమి దర్శనమవుతోంది? హే మహేశ్వరా, ఏ కారణంతో మీరు హర్షిస్తున్నారు?”

Verse 56

इत्युक्ते वचने देव्या प्रोवाचेदं महेश्वरः

దేవి ఇలా పలికినప్పుడు మహేశ్వరుడు ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 57

ईश्वर उवाच । योगयुक्ता महात्मानो योगे पाशुपते स्थिताः । एते मां च समाराध्य प्रभासक्षेत्रवासिनम् । ईदृशीं सिद्धिमापन्नाः स्वच्छंदगतिचारिणः

ఈశ్వరుడు పలికెను— “ఈ మహాత్ములు యోగయుక్తులు, పాశుపత యోగంలో స్థితులై ఉన్నారు. ప్రభాసక్షేత్రంలో నివసించే నన్ను యథావిధిగా ఆరాధించి, వారు ఇలాంటి సిద్ధిని పొందారు— తమ ఇష్టానుసారంగా స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తున్నారు.”

Verse 58

इत्युक्तवति देवेश ऋषयस्ते महाप्रभाः । पद्मनालाद्विनिःसृत्य सर्वे वै योगमायया । प्रदक्षिणां प्रकुर्वंति देवं देव्या बहिष्कृतम्

దేవేశుడు ఇలా పలికిన వెంటనే, మహాప్రభులైన ఆ ఋషులు యోగమాయా శక్తితో పద్మనాళం నుండి బయలుదేరి, దేవికి అగోచరంగా ఉండి, దేవుని ప్రదక్షిణ చేయసాగారు.

Verse 59

देव्युवाच । किमर्थं मां न पश्यंति दुराचारा इमे द्विजाः । विस्मयोऽयं महादेव कथयस्व प्रसादतः

దేవి పలికింది— “ఈ దురాచార ద్విజులు నన్నెందుకు చూడడం లేదు? హే మహాదేవా, ఇది ఆశ్చర్యం; కృపచేసి చెప్పండి.”

Verse 60

ईश्वर उवाच । प्रकृतित्वान्न पश्यंति सिद्धा ह्येते महातपाः । एवमुक्ता तु गिरिजा देवेदेवेन शूलिना

ఈశ్వరుడు పలికెను—నీవు స్వాభావిక ప్రాకట్యరూపంలో ఉన్నందున వీరు నిన్ను చూడలేరు; వీరు మహాతపస్సులు, సిద్ధులే. ఇలా దేవదేవుడు త్రిశూలధారి గిరిజను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 61

चुकोप तेषां सुश्रोणी शशाप क्रोधितानना । स्त्रीलौल्येन दुराचारा नाशमेष्यथ गर्विणः

అప్పుడు సుశ్రోణి దేవి వారిపై కోపించింది; క్రోధంతో ఎర్రబడిన ముఖంతో శపించింది—“స్త్రీలౌల్యమువలన, దురాచారులారా గర్విష్ఠులారా, మీరు నాశమొందుదురు.”

Verse 62

राजप्रतिग्रहासक्ता वृत्त्या देवार्चने रताः । भविष्यथ कलौ प्राप्ते लिंगद्रव्योपजीविनः

రాజుల దానప్రతిగ్రహమునకు ఆసక్తులై, జీవనార్థం దేవార్చనలో నిమగ్నులై, కలియుగం వచ్చినప్పుడు మీరు లింగద్రవ్యంపై (ఆలయసంపత్తిపై) జీవించే వారవుతారు.

Verse 63

वेश्यासक्ताश्च संभ्रांता सर्वलोकबहिष्कृताः । देवद्रव्यविनाशाय भविष्यथ कलौ युगे

వేశ్యాసక్తులై మోహగ్రస్తులై, సమస్త ప్రజలచే బహిష్కృతులై, కలియుగంలో మీరు దేవద్రవ్య వినాశానికి కారణమగుదురు.

Verse 64

इति दत्ते तदा शाप ऋषीणां च महात्मनाम् । गौरीं प्रसादयामासुस्ते च सर्वे सुरेश्वराः

ఇలా మహాత్ములైన ఋషులపై శాపం విధించబడినప్పుడు, ఆ సమస్త దేవేశ్వరులు గౌరీదేవిని ప్రసన్నం చేయుటకు ప్రయత్నించిరి.

Verse 65

देवदेवस्य वचनात्प्रसन्ना साऽभवत्पुनः । नालं देवोऽपि संगृह्य दक्षिणाशां समाक्षिपत्

దేవదేవుని వాక్యముతో ఆమె మళ్లీ ప్రసన్నురాలైంది. అప్పుడు దేవుడు కూడా నాళం (పద్మదండం) పట్టుకొని దక్షిణ దిశవైపు విసిరివేశాడు.

Verse 66

पतितं तच्च वै नालं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । तदेव लिंगं संजातं महानालेति विश्रुतम्

ఆ నాళం ప్రభాసక్షేత్ర మధ్యలో పడిపోయింది. దానినుండే ఒక లింగం ఉద్భవించి, తరువాత ‘మహానాళ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 67

कलौ युगे च संप्राप्ते तद्ध्रुवेश्वरसंज्ञितम् । संस्थितं चोत्तरेशाने तस्मात्पाशुपतेश्वरात्

కలియుగం వచ్చినప్పుడు ఆ లింగం ‘ధ్రువేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమవుతుంది; అది పాశుపతేశ్వరునికి ఈశాన్య (ఉత్తర-తూర్పు) దిశలో స్థితమై ఉంటుంది.

Verse 68

पुराऽनादीशनामेति पश्चात्पाशुपतेश्वरः । प्रभासे तु महाक्षेत्रे स्थितः पातकनाशनः

పూర్వకాలంలో ఆయన ‘అనాదీశ’ అనే నామంతో ఉన్నాడు; తరువాత ‘పాశుపతేశ్వర’గా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. ప్రభాస మహాక్షేత్రంలో ఆయన పాపనాశకుడిగా స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 69

इदं स्थानं परं श्रेष्ठं मम व्रतनिषेवणम् । इदं लिंगं परं ब्रह्म अनादीशेति संज्ञितम्

ఈ స్థలం పరమ శ్రేష్ఠం—ఇక్కడే నా వ్రతం సమ్యకంగా ఆచరించబడుతుంది. ఈ లింగమే పరబ్రహ్మ; ఇది ‘అనాదీశ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధం.

Verse 70

अत्र सिद्धिश्च मुक्तिश्च ब्राह्मणानां न संशयः । अनेनैव शरीरेण षड्भिर्मासस्तु सिद्ध्यति

ఇక్కడ బ్రాహ్మణులకు సిద్ధి మరియు ముక్తి—రెండూ నిస్సందేహం. ఇదే శరీరంతో ఆరు నెలలలోనే సిద్ధి సిద్ధిస్తుంది.

Verse 71

संसारस्य विमोक्षार्थमिदं लिंगं तु दृश्यताम् । दुर्लभं सर्वलोकानामिदं मोक्षप्रदं परम् । इदं पाशुपतं ज्ञानमस्मिंल्लिंगे प्रतिष्ठितम्

సంసార బంధ విమోచనార్థం ఈ లింగాన్ని దర్శించండి. ఇది సమస్త లోకాలకు దుర్లభం, పరమ మోక్షప్రదం. ఈ లింగంలోనే పాశుపత జ్ఞానం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.

Verse 72

यश्चैनं पूजयेद्भक्त्या माघे मासि निरंतरम् । सर्वेषां वै क्रतूनां च दानानां लभते फलम्

మాఘ మాసంలో నిరంతరం భక్తితో ఆయనను పూజించేవాడు, సమస్త యజ్ఞాలూ సమస్త దానాలూ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 73

हिरण्यं तत्र दातव्यं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

యాత్ర యొక్క సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువారు అక్కడ విధివిధానంగా స్వర్ణదానం చేయాలి.

Verse 74

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । पशुपाशविमोक्षार्थं सम्यक्पाशुपतेश्वरम्

ఇట్లు, ఓ దేవీ, పాపనాశకమైన మహాత్మ్యం చెప్పబడింది—జీవులను బంధనపాశాల నుండి విముక్తి చేయుటకై పాశుపతేశ్వరుని మహిమ సమ్యకంగా వివరించబడింది.

Verse 75

चतुर्णामपि वर्णानां पूज्यो ब्राह्मण उच्यते । तस्य चैवाधिकारोऽस्ति चास्मिन्पाशुपतेश्वरे

నాలుగు వర్ణాలలో బ్రాహ్మణుడు పూజ్యుడని చెప్పబడెను; ఈ పాశుపతేశ్వరారాధనలో అతనికే అధికారము ఉన్నది।

Verse 76

यद्देवतानां प्रथमं पवित्रं विश्वव्रतं पाशुपतं बभूव । अयं पन्था नैष्ठिको वै मयोक्तो येन देवा यांति भुवनानि विश्वा

దేవతలలో అగ్రపవిత్రమై విశ్వవ్రతముగా నిలిచిన పాశుపతవ్రతమే—నేను ప్రకటించిన ఈ నిష్ఠామార్గము; దీనివలన దేవులు సమస్త లోకములను పొందుదురు.

Verse 77

सुरां पीत्वा गुरुदारांश्च गत्वा स्तेयं कृत्वा ब्राह्मणं चापि हत्वा । भस्मच्छन्नो भस्मशय्याशयानो रुद्राध्यायी मुच्यते पातकेभ्यः

మద్యం త్రాగి, గురుపత్నిని ఆశ్రయించి, దొంగతనం చేసి, బ్రాహ్మణుని హతమార్చినప్పటికీ—భస్మంతో ఆవృతుడై, భస్మశయ్యపై శయనించి, రుద్రాధ్యాయము/జపము చేయువాడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 78

अग्निरित्यादिना भस्म गृहीत्वांगानि संस्पृशेत् । गृह्णीयात्संयते चाग्नौ भस्म तद्गृहवासिनाम्

‘అగ్ని…’ మొదలైన మంత్రంతో భస్మాన్ని తీసుకొని అవయవాలను స్పృశించాలి; మరియు సంయతమైన పవిత్రాగ్నిలోనుండి గృహవాసుల కొరకు ఆ భస్మాన్ని గ్రహించాలి.

Verse 79

अग्निरिति भस्म वायुरिति भस्म जलमिति भस्म स्थलमिति भस्म सर्वं ह वा इदं भस्माभवत् । एतानि चक्षूंषि नादीक्षितः संस्पृशेत्

‘అగ్ని భస్మము, వాయువు భస్మము, జలము భస్మము, భూమి భస్మము—నిజముగా ఇదంతా భస్మమైయెను.’ ఇవి ‘చక్షువులు’ వంటి మంత్రజ్ఞానములు; దీక్షలేనివాడు వీటిని స్పృశించకూడదు/ప్రయోగించకూడదు.

Verse 80

ब्राह्मणैश्च समादेयं न तु शूद्रैः कदाचन । नाधिकारोऽस्ति शूद्रस्य व्रते पाशुपते सदा

ఈ వ్రతం బ్రాహ్మణులే స్వీకరించవలెను; శూద్రులు ఎప్పుడూ కాదు. శూద్రునికి పాశుపత వ్రతంలో సదా అధికారం లేదు.

Verse 81

ब्राह्मणेष्वधिकारोऽस्ति व्रते पाशुपते शुभे । ब्राह्मणीं तनुमास्थाय संभवामि युगेयुगे

శుభమైన పాశుపత వ్రతంలో అధికారం బ్రాహ్మణులకే ఉంది. బ్రాహ్మణీ దేహాన్ని ధరించి నేను యుగయుగాలలో అవతరిస్తాను.

Verse 82

चण्डालवेश्मन्यथ वा स्मशाने राज्ञश्च मार्गेश्वथ वर्त्ममध्ये । करीषमध्ये निःसृता नराधमाः शैवं पदं यांति न संशयोऽत्र

చండాలుని ఇంటిలో అయినా, శ్మశానంలో అయినా, రాజమార్గాలలో అయినా, రహదారి మధ్యలో అయినా—ఎరువు కుప్పల మధ్యనుండి బయటపడిన నీచులైనా శైవపదాన్ని పొందుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 130

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशी तिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पाशुपतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरशततमोध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, ఏడవ ప్రభాసఖండంలో, మొదటి ప్రభాసక్షేత్ర-మాహాత్మ్యంలో ‘పాశుపతేశ్వర మహాత్మ్య వర్ణనం’ అనే నూట ముప్పైవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.