Adhyaya 48

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कुलसंतारणं गच्छेत्तत्र तीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यक्कुलं तारयतेऽखिलम्

పులస్త్యుడు పలికెను—కులసంతారణ అనే ఆ అనుత్తమ తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి నిజంగా తన సమస్త కులాన్ని తరింపజేస్తాడు।

Verse 2

दश पूर्वान्भविष्यांश्च तथात्मानं नृपोत्तम । उद्धरेच्छ्रद्धयायुक्तस्तत्र दानेन मानवः

హే నృపోత్తమా! శ్రద్ధయుక్తుడైన మనిషి అక్కడ దానం చేయుటవలన పది పూర్వజులను, పది భావి సంతతిని, తననూ రక్షించుకొనును।

Verse 3

आसीदप्रस्तुतो नाम राजा पूर्वं स पापकृत् । नापि दानं तथा ज्ञानं न ध्यानं न च सत्क्रिया

పూర్వము ‘ఆసీదప్రస్తుత’ అనే రాజు ఉండెను; అతడు పాపకర్త. అతడు దానం గాని, ధర్మజ్ఞానం గాని, ధ్యానం గాని, సత్క్రియ గాని ఏదీ చేయలేదు।

Verse 4

तस्मिञ्छासति लोकानां नासीत्सौख्यं कदाचन । परदार रुचिर्नित्यं महादण्डपरश्च सः

అతడు పాలించుచుండగా ప్రజలకు ఎప్పుడూ సుఖం లేదు. అతడు నిత్యం పరస్త్రీలపై ఆసక్తుడై, కఠిన దండనలకే పరుడై ఉండెను।

Verse 5

न्यायतोऽन्यायतो वापि करोति धनसंग्रहम् । स घातयति लोकांश्च निर्दोषान्पापकृत्तमः

న్యాయమార్గమున గాని అన్యాయమార్గమున గాని అతడు ధనసంగ్రహం చేసెను; పాపకృత్తముడైన అతడు నిర్దోషులైన ప్రజలనూ హతమార్చించెను।

Verse 6

ततो वार्धक्यमापन्नस्तथापि न शमं गतः । कस्यचित्त्वथ कालस्य पितृभिः प्रतिबोधितः । तं प्रसुप्तं समासाद्य नारकेयैः सुदुःखितैः

తర్వాత అతడు వృద్ధాప్యమునకు చేరినా శమమును పొందలేదు. కొంతకాలాన నరకంలో ఘోరదుఃఖంతో ఉన్న అతని పితృదేవతలు, అతడు నిద్రించుచుండగా సమీపించి అతనిని మేల్కొలిపి బోధించిరి।

Verse 7

पितर ऊचुः । वयं शुद्धसमाचारा नित्यं धर्मपरायणाः । दानयज्ञतपःशीलाः स्वदारनिरतास्तथा

పితరులు పలికిరి—మేము శుద్ధాచారులము, నిత్యం ధర్మపరాయణులము. దాన–యజ్ఞ–తపస్సులలో రతులము, స్వదారనిష్ఠులముగా ఉండితిమి.

Verse 8

स्वकर्मभिः कुलांगार दिवं प्राप्ता यथार्हतः । कुपुत्रं त्वां समासाद्य नरकं समुपस्थिताः । तस्मादुद्धर नः सर्वान्कृत्वा किंचिच्छुभार्चनम्

హే కులాంగార! మా స్వకర్మఫలముచే యథార్హంగా స్వర్గాన్ని పొందితిమి; కాని నిన్ను కుపుత్రునిగా పొందినందున ఇప్పుడు నరకంలో పడితిమి. కనుక కొంతైనా శుభారాధన చేసి మమ్మల్ని అందరినీ उद्धరించుము.

Verse 9

कर्मभिस्तव पापात्मन्वयं नरकमाश्रिताः । नरकं दश यास्यंति भविष्याश्च तथा भवान्

హే పాపాత్మా! నీ కర్మల వలన మేము నరకాన్ని ఆశ్రయించితిమి. ఇంకా పది నరకాలు అనుభవించవలసి ఉంది—భవిష్యత్తులో నీవు కూడా అలాగే అనుభవించెదవు.

Verse 10

एवमुक्त्वा च ते सर्वे पितरस्तु सुदुःखिताः । याताश्च नरकं भूयः प्रबुद्धः सोऽपि पार्थिवः

ఇట్లు చెప్పి ఆ పితరులందరు అత్యంత దుఃఖితులై మళ్లీ నరకానికి వెళ్లిరి; ఆ రాజు కూడా మేల్కొనెను.

Verse 11

ततो दुःखमनुप्राप्तः पितृवाक्यानि संस्मरन् । रुरोद प्रातरुत्थाय तं भार्या प्रत्यभाषत

అప్పుడు పితృవాక్యాలను స్మరించుచు అతడు దుఃఖగ్రస్తుడయ్యెను. ప్రాతఃకాలం లేచి విలపించెను; అప్పుడు అతని భార్య అతనితో పలికెను.

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । किमर्थं राजशार्दूल त्वं रोदिषि महास्वनम् । कथं ते कुशलं राज्ये शरीरे वा पुरेऽथवा

ఇందుమతి పలికెను— ఓ రాజశార్దూలా! నీవు ఇంత మహాస్వరంతో ఎందుకు విలపిస్తున్నావు? రాజ్యంలో, శరీరంలో లేదా నగరంలో కుశలమేనా?

Verse 13

राजोवाच । मया दृष्टोऽद्य स्वप्नांते पिता ह्यथ पितामहः । अपश्यं दुःखितान्देवि ताभ्यामथाग्रजान्पितॄन्

రాజు పలికెను— ఈ రోజు స్వప్నాంతంలో నేను నా తండ్రిని, ఆపై పితామహుని చూచితిని. ఓ దేవీ! వారిని దుఃఖితులుగా, వారితో పాటు పూర్వ పితృదేవతలనూ చూచితిని.

Verse 14

उपालब्धोऽस्मि तैः सर्वैस्तव कर्मभिरीदृशैः । दारुणे नरके प्राप्ता अधर्मादिविचेष्टितैः

నీ ఇలాంటి కర్మల కారణంగా వారు అందరూ నన్ను గద్దించారు. అధర్మమూలమైన దుష్కృత్యాల వల్ల వారు ఘోర నరకానికి చేరుకున్నారు.

Verse 15

अथान्ये दश यास्यन्ति भविष्याश्च भवानपि । तस्मात्कृत्वा शुभं कर्म दुर्गतेश्चोद्धरस्व नः

ఇంకా పది (నరకాలు) అనుభవించవలసి ఉంది—కాలానుగుణంగా నీవు కూడా వాటిని ఎదుర్కొంటావు. కనుక శుభకర్మలు చేసి మమ్మల్ని దుర్గతినుండి उद्धరించు.

Verse 16

एवमुक्तः प्रबुद्धोऽहं पितृभिर्वरवर्णिनि । तेनाहं दुःखमापन्नस्तद्वाक्यं हृदि संस्मरन्

ఓ వరవర్ణినీ! పితృదేవతలు ఇలా పలికిన తరువాత నేను మేల్కొన్నాను. అందువల్ల వారి వాక్యాన్ని హృదయంలో స్మరించుచు నేను దుఃఖంలో పడితిని.

Verse 17

इन्दुमत्युवाच । सत्यमेतन्महाराज यदुक्तोऽसि पितामहैः । न त्वया सुकृतं कर्म संस्मरेऽहं कृतं पुरा

ఇందుమతి పలికెను—మహారాజా, పితామహులు నిన్ను అలా సంబోధించినది నిజమే. అయితే నీవు పూర్వం చేసిన ఏదైనా విశేష పుణ్యకర్మ నాకు స్మరణకు రావడం లేదు.

Verse 18

यथा सुपुत्रमासाद्य तरंति पितरो नृप । कुपुत्रेण तथा यांति नरकं नात्र संशयः

హే నృపా, సుపుత్రుని పొందినప్పుడు పితృదేవతలు తరించునట్లు, కుపుత్రుని కారణంగా వారు నరకానికి పోవుదురు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 19

स त्वमाहूय विप्रेंद्रान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । पृष्ट्वा तान्कुरु यच्छ्रेयः पितॄणामात्मना सह

కాబట్టి ధర్మశాస్త్రాలలో నిపుణులైన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, వారిని సంప్రదించి, నీ క్షేమంతో కూడి పితృదేవతలకు నిజమైన శ్రేయస్సు కలిగించేదాన్ని చేయుము.

Verse 20

आनयामास राजाऽसौ ततो विप्राननेकशः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । उवाच विनयोपेतो भार्यया सहितो हितान्

అనంతరం ఆ రాజు అనేక బ్రాహ్మణులను రప్పించెను—వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞులు, ధర్మశాస్త్ర నిపుణులు. అతడు వినయంతో, రాణితో కూడి, ఆ హితైషులను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 21

राजोवाच । कर्मणा केन पितरो निरयस्था द्विजोत्तमाः । स्वर्गं यांति सुपुत्रेण तारिताः प्रोच्यतां स्फुटम्

రాజు పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా, ఏ కర్మవిధానంతో నరకస్థులైన పితృదేవతలు సుపుత్రునిచే తరింపబడి స్వర్గానికి చేరుదురు? దానిని స్పష్టంగా చెప్పండి.

Verse 22

ब्राह्मणा ऊचुः । पितृमेधेन राजेंद्र कृतेन विधिपूर्वकम् । निरयस्था दिवं यांति यद्यपि स्युः सुपापिनः

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—హే రాజేంద్రా! విధిపూర్వకంగా నిర్వహించిన పితృమేధ యాగ ప్రభావంతో నరకస్థులైన పితృదేవతలుకూడా స్వర్గానికి చేరుదురు, వారు మహాపాపులైనను సరే।

Verse 23

राजोवाच । दीक्षयंतु द्विजाः सर्वे तदर्थं मां धृतव्रतम् । यत्किंचिदत्र कर्त्तव्यं प्रोच्यतामखिलं हि तत्

రాజు పలికెను—ఆ కార్యార్థం నన్ను సమస్త ద్విజులు దీక్షింపజేయండి; నేను వ్రతనిశ్చయంతో ఉన్నాను. ఈ విషయంలో చేయవలసినదేదైనా ఉంటే, అది అంతటినీ సంపూర్ణంగా చెప్పండి।

Verse 24

तथोक्तास्ते नृपेंद्रेण ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । समग्राः पार्थिवं प्रोचुर्यदुक्तं यज्ञकर्मणि

రాజేంద్రుని మాట విని సత్యవాదులైన బ్రాహ్మణులు యజ్ఞకర్మ విషయంలో శాస్త్రోక్తమైనదంతా సమగ్రంగా రాజుకు వివరించారు।

Verse 25

दीक्षा ग्राह्या नृपश्रेष्ठ पुरश्चरणमादितः । कृत्वा कायविशुद्ध्यर्थं ततः श्रेयस्करी भवेत्

హే నృపశ్రేష్ఠా! ముందుగా దీక్షను స్వీకరించాలి; ఆపై ఆరంభంలో పురశ్చరణను దేహశుద్ధి కోసం ఆచరించాలి. అప్పుడు అది పరమశ్రేయస్సును ప్రసాదించేది అవుతుంది।

Verse 26

स त्वं पापसमाचारो बाल्यात्प्रभृति पार्थिव । असंख्यं पातकं तस्मात्तीर्थयात्रां समाचर

హే పార్థివా! నీవు బాల్యము నుండే పాపాచారంలో నిమగ్నుడవు; నీ పాతకాలు అసంఖ్య. కనుక నీవు తీర్థయాత్రను ఆచరించు।

Verse 27

सर्वतीर्थाभिषिक्तस्त्वं यदा स्यान्नृपसत्तम । प्रायश्चित्तेन योग्यः स्यास्ततो यज्ञस्य नान्यथा

ఓ నృపశ్రేష్ఠా! నీవు సమస్త తీర్థాలలో స్నానాభిషేకముచేసి శుద్ధుడవైనప్పుడే ప్రాయశ్చిత్తబలముతో యజ్ఞానికి యోగ్యుడవుతావు; ఇతరథా కాదు.

Verse 28

प्रभासादीनि तीर्थानि यानि संति धरातले । गंतव्यं तेषु सर्वेषु स्नानं कुरु समाहितः

భూమిపై ప్రభాసముతో మొదలైన యెన్ని తీర్థాలు ఉన్నవో, అవన్నీ దర్శించవలెను; సమాహితచిత్తుడై ప్రతి తీర్థంలో స్నానం చేయుము.

Verse 29

मनसा गच्छ दुर्गाणि ददद्दानमनुत्तमम् । नश्येत्तेनाशुभं किंचिदपि ब्रह्मवधोद्भवम् । यन्न याति नृणां राजंस्तीर्थस्नानादिना भुवि

హే రాజా! మనస్సుతోనైనా దుర్గమ తీర్థాలకు గమించు, అనుత్తమ దానములు సమర్పించు. దానివల్ల బ్రహ్మహత్యాజన్యమైనదైనా ఏ అశుభమూ మిగలదు; కేవలం తీర్థస్నానాదులతో భూమిపై జనులు పొందని శుద్ధి అది.

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । विप्राणां वचनं श्रुत्वा स राजा श्रद्धयाऽन्वितः । तीर्थयात्रापरो भूत्वा परिबभ्राम मेदिनीम्

పులస్త్యుడు పలికెను—విప్రుల వచనములు విని ఆ రాజు శ్రద్ధతో నిండెను; తీర్థయాత్రాపరుడై భూమండలమంతా సంచరించెను.

Verse 31

नियतो नियताहारो ददद्दानानि भूरिशः । राज्ये पुत्रं प्रतिष्ठाप्य वसुं सत्यपराक्रमम्

అతడు నియమశీలుడై మితాహారుడై, విస్తారంగా దానములు ఇచ్చెను. సత్యపరాక్రముడైన తన కుమారుడు వసువును రాజ్యంలో స్థాపించి బయలుదేరెను.

Verse 32

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रानुषंगतः । यातोऽसौ नृपतिश्चैव ह्यर्बुदे निर्मलोदकम्

కొంతకాలానంతరం తీర్థయాత్రా సందర్భంలో ఆ రాజు అర్బుదలోని ‘నిర్మలోదక’ అనే శుద్ధజల తీర్థానికి చేరుకున్నాడు।

Verse 33

स स्नानमकरोत्तत्र श्रद्धापूतेन चेतसा । स्नातमात्रस्य तस्याथ तस्मिन्नेव जलाशये

అక్కడ అతడు శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో తీర్థస్నానం చేశాడు; స్నానం చేసిన వెంటనే, అదే జలాశయంలో…

Verse 34

विमुक्ताः पितरो रौद्रान्नरकात्सुप्रहर्षिताः । ततो दिव्यविमानस्था दिव्यमाल्यांबरान्विताः

అతని పితృదేవతలు ఘోర నరకాల నుండి విముక్తులై మహానందంతో నిండిపోయారు; ఆపై దివ్య విమానాలలో ఆసీనులై, దివ్య మాల్యాంబరాలతో అలంకృతులై ప్రత్యక్షమయ్యారు।

Verse 35

तमूचुस्तारिताः सर्वे वयं पुत्र त्वयाऽधुना । तीर्थस्यास्य प्रभावेण भविष्याश्च तथा दश

రక్షింపబడిన వారు అందరూ అతనితో అన్నారు— “పుత్రా, ఇప్పుడు నీ వల్ల మేమందరం తరించాము. ఈ తీర్థ ప్రభావంతో అలాగే మరిన్ని పది తరాలు కూడా (తరించును).”

Verse 36

आत्मा च पार्थिवश्रेष्ठ स्नानाच्च जलतर्पणात् । यस्मात्कुलं त्वया पुत्र तीर्थेऽस्मिंस्तारितं ततः

హే రాజశ్రేష్ఠా, ఈ స్నానం మరియు జలతర్పణం వల్ల నీ ఆత్మ కూడా శుద్ధి పొందుతుంది; ఎందుకంటే, హే పుత్రా, ఈ తీర్థంలోనే నీ చేత ఈ వంశం తరించబడింది।

Verse 37

कुलसंतारणंनाम तीर्थमेतद्भविष्यति । तस्मात्त्वमपि राजेंद्र सहाऽस्माभिर्दिवं प्रति । आगच्छानेन देहेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ఈ తీర్థం ‘కులసంతారణ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందును—వంశోద్ధారకము. కావున, ఓ రాజేంద్రా, ఈ తీర్థ ప్రభావముచేత ఇదే దేహంతో మా వెంట స్వర్గానికి రమ్ము।

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स राजेंद्रो दिव्यकांतिवपुस्तदा । तं विमानमथारुह्य गतः स्वर्गं च तैः सह

పులస్త్యుడు పలికెను—ఇలా ఉపదేశింపబడిన ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు అప్పుడు దివ్యకాంతితో ప్రకాశించాడు. అనంతరం ఆ విమానమును అధిరోహించి వారితో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లెను।

Verse 39

एष प्रभावो राजर्षे कुलसंतारणस्य च । मया ते वर्णितः सम्यग्भूयः किं परिपृच्छसि

ఓ రాజర్షీ, కులసంతారణ తీర్థమునకు ఇదే ప్రభావము. నేను నీకు సమ్యకంగా వివరించితిని; మరి ఇంకేమి ప్రశ్నించదలచితివి?

Verse 40

ययातिरुवाच । स किंप्रभावो राजा स तथा पापसमन्वितः । स्वदेहेन गतः स्वर्गमेतन्मे कौतुकं महत्

యయాతి పలికెను—ఆ రాజునకు ఏ మహత్తర ప్రభావము ఉండెను, పాపసమన్వితుడైయుండి కూడా స్వదేహంతోనే స్వర్గానికి వెళ్లెను? ఇది నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యము।

Verse 41

पुलस्त्य उवाच । राकासोमव्यतीपात समकाले नृपोत्तम । स स्नातो यत्र भूपालस्तन्महच्छ्रेयसे परम्

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపోత్తమా, రాకా (పౌర్ణమి), సోముడు మరియు వ్యతీపాతము శుభసమకాలమున, ఆ భూపాలుడు ఏ స్థలమున స్నానము చేసెనో, అది మహత్తర శ్రేయస్సుకు పరమ సాధనమయ్యెను।

Verse 48

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండములోని తృతీయ అర్బుదఖండములో ‘కులసంతారణ తీర్థమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే అష్టచత్వారింశ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।