Adhyaya 38

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कुंडं तु शिवलिंगाख्यं ततो गच्छेन्महीपते । यत्र सा जाह्नवी गुप्ता तिष्ठते भूपसत्तम

పులస్త్యుడు పలికెను—హే మహీపతే, అనంతరం ‘శివలింగ’ అనే కుండానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ జాహ్నవీ (గంగా) గుప్తంగా నిలిచియుంటుంది, హే భూపసత్తమ।

Verse 2

तस्यां स्नातो नरः सम्यक्सर्वतीर्थफलं लभेत् । मुच्यते पातकात्कृत्स्नादाजन्ममरणांतिकात्

అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త తీర్థఫలాన్ని పొందుతాడు; జన్మమరణాంతం వరకు నిలిచే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 3

ययाति रुवाच । किमर्थं तत्र सा गुप्ता जाह्नवी तिष्ठते विभो । कस्मिन्काले समायाता परं कौतूहलं हि मे

యయాతి అన్నాడు—హే విభో! ఆ జాహ్నవీ అక్కడ ఎందుకు గుప్తంగా నిలిచి ఉంది? ఆమె ఏ కాలంలో అక్కడికి వచ్చింది? నాకు మహా కుతూహలం కలుగుతోంది।

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । यदा प्रसादितो देवैर्भगवान्वृषभध्वजः । अर्बुदेऽस्मिन्सदा स्थेयमचलेन त्वया विभो

పులస్త్యుడు అన్నాడు—దేవతలు వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ శివుణ్ణి ప్రసన్నం చేసినప్పుడు, హే విభో, మీతో ఇలా ప్రార్థించారు—‘ఈ అర్బుద పర్వతంపై మీరు సదా అచలంగా నివసించండి।’

Verse 5

तत्र संस्थापिते लिंगे स्वयं देवेन शंभुना । यत्पातितं पुरा लिंगं वालखिल्यैर्महर्षिभिः

అక్కడ స్వయంగా దేవుడు శంభువు లింగాన్ని స్థాపించినప్పుడు, పూర్వం వాలఖిల్య మహర్షులు పడగొట్టిన అదే లింగం అక్కడే ప్రతిష్ఠితమైంది।

Verse 6

अतिकोपसमायुक्तैः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तदा देवेन प्रतिज्ञातं सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

ఏదో కారణాంతరంలో తీవ్రమైన కోపంతో యుక్తుడై, అప్పుడు దేవుడు త్రిదివవాసులైన అందరి సమక్షంలో ప్రతిజ్ఞ చేశాడు।

Verse 7

अचले तु मयात्रैव स्थातव्यं नात्र संशयः । ततः कालेन महता वसतस्तस्य तत्र च

‘ఈ అచల పర్వతంపై నేను ఇక్కడే తప్పక నిలిచి ఉండాలి—ఇందులో సందేహం లేదు।’ ఆపై ఎంతో కాలం గడిచినా ఆయన అక్కడే నివసిస్తూ ఉన్నాడు।

Verse 8

अचलेश्वररूपस्य गंगा चित्ते व्यजायत । कथं नित्यं तया सार्द्धं भविष्यति समागमः

అచలేశ్వరరూపాన్ని ధరించిన అతని చిత్తంలో గంగా ఉద్భవించింది—“ఆమెతో నా నిత్య సమాగమం ఎలా జరుగును?”

Verse 9

अथ जानाति नो गौरी मानिनी परमेश्वरी । तस्यैवं चिन्तयानस्य बहुशो नृपसत्तम

అప్పుడు మానిని పరమేశ్వరి గౌరీ అతని ఆలోచనను తెలిసికొంది. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, అతడు ఇలా మళ్లీ మళ్లీ చింతించుచుండెను.

Verse 10

उपायं सुमहद्ध्यात्वा जाह्नवीसंगसंभवम् । तेनादिष्टा गणाः सर्वे नंदिभृङ्गिपुरःसराः

జాహ్నవీ (గంగా) సంగమం కలిగించే మహోపాయాన్ని ధ్యానించి, నంది భృంగి ముందుండగా సమస్త గణులను అతడు ఆజ్ఞాపించాడు.

Verse 11

अभिप्रायोऽस्ति मे कश्चिज्जलाश्रयव्रतोद्भवः । क्रियतामुत्तमं कुण्डमस्मिन्पर्वतरोधसि

“జలాశ్రయ వ్రతమునుండి పుట్టిన ఒక అభిప్రాయం నాకు ఉంది. ఈ పర్వతపు ఒడ్డున ఒక ఉత్తమ కుండాన్ని నిర్మించండి.”

Verse 12

तत्राहं जलमध्यस्थः स्थास्यामि जलतत्परः । तच्छ्रुत्वा त्वरितं चक्रुर्गणाः कुण्डमनेकशः

“అక్కడ నేను జలమధ్యంలో నిలిచి, జలానురక్తుడనై ఉంటాను.” అని విని గణులు త్వరగా అనేక విధాలుగా కుండాన్ని నిర్మించారు.

Verse 13

स्वच्छोदकसमाकीर्णं सुतीर्थं सुसुखावहम् । ततो गौरीमनुज्ञाप्य जाह्नवीसंगलालसः

స్వచ్ఛ జలంతో నిండిన ఆ ఉత్తమ తీర్థం మహాసుఖప్రదం. అనంతరం గౌరీ అనుమతి పొందినవాడు జాహ్నవీ (గంగా) సంగమానికి ఆకాంక్షించాడు.

Verse 14

व्रतव्याजेन देवेशो विवेश तदनन्तरम् । चिन्तयामास तत्रस्थो गंगां त्रैलोक्यपाविनीम्

వ్రతం అనే నెపంతో దేవేశుడు వెంటనే జలంలో ప్రవేశించాడు. అక్కడే నిలిచి త్రైలోక్యపావని గంగను ధ్యానించాడు.

Verse 15

सा ध्याता तत्क्षणात्तत्र शिवेन सह संगता । एवं स भगवांस्तत्र जाह्नवीं भजते सदा

ఆమెను ధ్యానించిన క్షణమే ఆమె అక్కడ ప్రత్యక్షమై శివునితో కలిసింది. ఈ విధంగా ఆ స్థలంలో భగవంతుడు సదా జాహ్నవీ (గంగా)ను భజిస్తాడు.

Verse 16

व्रतव्याजेन राजेन्द्र न तु गौरी व्यजानत । कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो भगवान्मुनिः । कैवल्यज्ञानसंपन्नस्तत्रायातः परिभ्रमन्

ఓ రాజేంద్రా! వ్రతం అనే ఈ నెపంతో గౌరీ నిజమైన విషయాన్ని గ్రహించలేదు. కొంతకాలానంతరం కైవల్యజ్ఞానసంపన్నుడైన భగవాన్ ముని నారదుడు సంచరిస్తూ అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 17

स तु दृष्ट्वा महादेवं जलस्थं व्रतधारिणम् । कामजैरिंगितैर्युक्तं तत्राऽसौ विस्मयान्वितः

అతడు జలంలో నిలిచి వ్రతధారిగా ఉన్న మహాదేవుని చూశాడు; కానీ కామజ సంకేతాలతో కూడి ఉన్నట్లు చూసి అక్కడ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.

Verse 18

वक्त्रनेत्रविकारोऽयं किमस्य व्रतधारिणः । ईदृक्कामसमायुक्तस्ततो ध्यानस्थितो मुनिः

“వ్రతధారి అయిన ఈ ముని ముఖం, కళ్లలో ఈ వికారం ఎందుకు? ఇతడు కామంతో నిండిపోయాడు”—అని తలచి ఆ ముని ధ్యానస్థితిలో ప్రవేశించాడు।

Verse 19

अथाऽपश्यद्ध्यानदृष्ट्या गंगासक्तं महेश्वरम् । गौर्या भयेन सव्याजं ततो विस्मयमागतः

ఆపై ధ్యానదృష్టితో అతడు గంగాపై ఆసక్తి గల మహేశ్వరుని చూశాడు; గౌరీ భయంతో ఇది సాకుతో జరుగుతోందని గ్రహించి అతడు ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు।

Verse 20

तदा स कथयामास सर्वं हरविचेष्टितम्

అప్పుడు అతడు హరుడు (శివుడు) చేసిన సమస్త చేష్టలను యథాతథంగా వివరించాడు।

Verse 21

ततो देवी त्वरायुक्ता ययौ यत्र महेश्वरः । आताम्रनयना रोषाद्वेपमाना मुहुर्मुहुः

తర్వాత దేవి తొందరతో మహేశ్వరుడు ఉన్న చోటుకు వెళ్లింది. కోపంతో ఆమె కళ్లెర్రబడగా, ఆమె మళ్లీ మళ్లీ వణికింది।

Verse 22

तां दृष्ट्वा कोपसंयुक्तां समायातां महेश्वरीम् । उवाच जाह्नवी भीता ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

కోపంతో నిండిన మహేశ్వరీ సమీపించడాన్ని చూసి, దివ్యదృష్టితో విషయం గ్రహించి, భయపడిన జాహ్నవి ఇలా పలికింది।

Verse 23

आवयोः संगमे देवी नारदेन निवेदिता । सेयं रुष्टा समायाति कुरुष्व यदनन्तरम्

దేవీ, మన సంగమాన్ని నారదుడు నివేదించాడు. ఆమె కోపంతో ఇక్కడికి వచ్చింది; ఇక తరువాత చేయవలసినదాన్ని నీవు చేయుము.

Verse 24

श्रीमहादेव उवाच । कर्त्तव्यं जाह्नवि श्रेयः पुरो गत्वा नगात्मजाम् । अत्यर्थं मानिनी ह्येषा साम्ना च वशवर्तिनी

శ్రీమహాదేవుడు పలికెను—ఓ జాహ్నవీ, నీవు ముందుగా వెళ్లి పర్వతకన్య (పార్వతి)ని సమీపించుట శ్రేయస్కరం. ఆమె అత్యంత మానిని; కాని మృదువైన సామంతో వశమగును.

Verse 25

तत्क्षणाज्जायते साध्वी तस्मात्सामपरा भव । नो चेच्छापं मया सार्धं तव दास्यत्यसंशयम्

ఆ క్షణమే ఆమె సాధ్వీగా ప్రసన్నమగును; కనుక నీవు సామంలో పరాయణుడవు. లేకపోతే నేను నిశ్చయంగా నీకు శాపమిచ్చెదను.

Verse 26

एवमुक्ता च रुद्रेण जाह्नवी नृपसत्तम । कुण्डान्निर्गत्य सा गंगा सम्मुखं प्रययौ तदा

రుద్రుడు ఇలా చెప్పగా, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, జాహ్నవీ గంగా ఆ పుణ్యకుండం నుండి బయలుదేరి అప్పుడు ఎదురుగా సాగెను.

Verse 27

प्रत्युद्ययौ सलज्जा च कृतांजलिपुरःसरा । प्रणम्य शिरसा चेयं ततः प्राह स्वलंकृता

ఆమె లజ్జతో ముందుకు వచ్చెను, అంజలి ముద్రతో ముందుగా చేతులు జోడించి. శిరస్సు వంచి ప్రణమించి, సువిభూషితగా తరువాత పలికెను.

Verse 28

पुराऽहं तव कांतेन निपतन्ती नभस्तलात् । धृता देवि तवा प्येतद्विदितं नृपतेः कृते

పూర్వం నేను ఆకాశతలమునుండి పడిపోతుండగా, నీ ప్రియుడు నన్ను పట్టుకొని నిలిపెను. ఓ దేవీ, ఇది కూడా నీకు తెలిసినదే—రాజుని బోధార్థము కోసం.

Verse 29

भगीरथाभिधानस्य ततः स्नेहो व्यवर्धत । आवयोस्तव भीत्या च नाभूत्क्वापि समागमः

ఆ తరువాత ‘భగీరథ’ అనే వానిపై స్నేహము మరింత పెరిగెను; కాని నీ భయముచేత మా ఇద్దరికీ ఎక్కడా కలయిక కలగలేదు.

Verse 30

अधुना तव वाक्येन जानेऽहं न सुरेश्वरि । समाहूताऽस्मि रुद्रेण किं वा स्वच्छन्दतः शुभे

ఇప్పుడు నీ వాక్యముచేత, ఓ సురేశ్వరీ, నేను గ్రహించుచున్నాను—రుద్రుడు నన్ను పిలిచెనా? లేక ఓ శుభే, నేను స్వేచ్ఛతోనే వచ్చితినా?

Verse 31

त्रैलोक्यस्य प्रभुरयं तन्निष्क्रम्य कथञ्चन । तस्मादत्रैव संप्राप्ता सत्यमेतन्मयोदितम्

ఈయన త్రిలోకాధిపతి; ఆయననుండి ఏదో విధంగా బయలుదేరి అందువల్లనే నేను ఇక్కడికే చేరితిని. నేను చెప్పినది సత్యము.

Verse 32

पुलस्त्य उपाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ततो देवी प्रहर्षिता । प्रोवाच मधुरं वाक्यं सत्यमेतत्त्व योदितम्

పులస్త్యుడు పలికెను—ఆమె వాక్యము విని దేవీ హర్షించెను; మధుర వాక్యముతో పలికెను—“నీవు చెప్పినది నిజముగా సత్యమే.”

Verse 33

तस्माद्वरय भद्रं ते वरं मत्तो यथेप्सितम् । मुक्त्वैकं पतिधर्म्मत्वे मम कांतं महेश्वरम्

కాబట్టి, నీకు మంగళం కలుగుగాక—నన్ను కోరినట్లే వరం ఎంచుకో; అయితే ఒకటి మినహా: పతిధర్మంలో నా ప్రియుడు మహేశ్వరుని నన్ను విడదీయాలని కోరవద్దు।

Verse 34

गंगोवाच । अपि दौर्भाग्ययुक्ताऽहं भार्या जाताऽस्मि शूलिनः । तस्मादेकं दिनं देहि क्रीडनार्थमनेन तु

గంగా పలికింది—నేను దౌర్భాగ్యముతో కూడినదానినైనా, శూలధారి ప్రభువైన శివుని భార్యనయ్యాను. కాబట్టి ఆయనతో క్రీడించుటకు నాకు ఒక్క రోజును ప్రసాదించండి।

Verse 35

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यामहोरात्रं सुरेश्वरि । शिवकुंडं तथास्त्वेतन्मया यस्मात्समावृतम्

ఓ సురేశ్వరి! చైత్ర శుక్ల త్రయోదశి రోజున పగలు-రాత్రి అంతా ఇది ‘శివకుండం’గా ప్రసిద్ధి పొందుగాక; ఎందుకంటే దీనిని నేను కప్పివేశాను।

Verse 36

शिवगंगाभिधानं च तस्मात्कुण्डं धरातले । ख्यातिं यातु प्रसादेन तव पर्वतनंदिनि

అందువల్ల భూమిపై ఆ కుండం ‘శివగంగా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక; ఓ పర్వతనందిని, నీ అనుగ్రహంతో దాని ఖ్యాతి విస్తరించుగాక।

Verse 37

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति सा देवी प्रोच्य गंगां महानदीम् । ततो विसर्जयामास तामालिंग्य मुहुर्मुहुः

పులస్త్యుడు పలికెను—“అలానే కావుగాక” అని ఆ దేవి మహానది గంగను ఉద్దేశించి పలికింది; తరువాత ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసి పంపివేసింది।

Verse 38

गतायामथ गंगायामधोवक्त्रं सुलज्जितम् । पाणौ गृह्य ययौ रुद्रं भ्रममाणा गृहं प्रति

గంగా వెళ్లిపోయిన తరువాత లజ్జతో ముఖం వంచిన దేవి రుద్రుని చేతిని పట్టుకొని తిరుగుతూ తన గృహం వైపు వెళ్లింది।

Verse 39

एवमेतत्पुरावृत्तं तस्मिन्कुण्डे नराधिप । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चतुर्द्दश्यां समाहितः

ఓ నరాధిపా! ఆ కుండంలో పూర్వకాలంలో ఇలానే జరిగింది; కాబట్టి సర్వప్రయత్నంతో చతుర్దశీ నాడు సమాహితుడై ఉండుము।

Verse 40

शुक्लायां चैत्रमासे तु स्नानं तत्र समाचरेत् । सांनिध्याद्देवदेवस्य गंगायाश्च नृपोत्तम

ఓ నృపోత్తమా! చైత్రమాస శుక్లపక్షంలో అక్కడ స్నానం ఆచరించవలెను; దేవదేవుడు మహాదేవుడు మరియు గంగ సాన్నిధ్యం అక్కడ ఉన్నందున।

Verse 41

यत्र संक्षयमायाति सर्वं तत्राशुभं कृतम् । तत्र यो वृषभं दद्याद्ब्राह्मणाय नृपोत्तम । तद्रोमसंख्ययास्वर्गे स पुमान्वसति ध्रुवम्

ఓ నృపోత్తమా! ఎక్కడ చేసిన సమస్త అశుభకర్మలు నశిస్తాయో, అక్కడ బ్రాహ్మణునికి వృషభాన్ని దానం చేసే వాడు, ఆ వృషభ రోమసంఖ్యకు సమానమైన కాలం నిశ్చయంగా స్వర్గంలో నివసిస్తాడు।